ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅष੍ਟਰੂਪ੍ਯਮਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯਾष੍ਟਕਮੇਵ ਚ। ਗਤਿਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਗ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਤਾਮਪਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਯ ਚ ਦੁਃਖਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਿਤ੍ਯਤਾ

ਹਰ ਕਲਪ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚੈਵ ਭੋਗਾਨਾਂ ਪਰਿਣਾਮਵਿਨਿਰ੍ਣਂਯਃ। ਦੁਰ੍ਲਭਤ੍ਵਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍

ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵੇਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਨਾਨਾਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਂ ਤਤਸ੍ਤਦਭਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ

ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇੰਝ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤਾਪਤ੍ਰਯਾਤੀਤੋ ਨੀਰੂਪਾਖ੍ਯੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ। ਆਨਨ੍ਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ

ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਚ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ऋषਿਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ

ਫਿਰ, ਹੋਰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਕृਤ੍ਯਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਗਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ ਚ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਲੇ ਤੇ ਬਦਲਾਅ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ਜਨ੍ਮ ਤਥੈਵ ਚ। ਸੌਦਾਸਾਨ੍ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕृਤੇਨ ਚ

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਫਿਰ ਸੌਦਾਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਵਿਭੋਃ। ਜਜ੍ਞੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥਾ ਮੁਨਿਃ

ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ—ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਜਨ੍ਮ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕृਤੋ ਯਥਾ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਵਸਿष੍ਠਸਮ੍ਭृਤਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਜਿਘਾਂਸਯਾ। ਸਨ੍ਤਾਨਹੇਤੋਰ੍ਵਿਭੁਨਾ ਚੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਨ ਧੀਮਤਾ। ਦੈਵੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਹਿਤੈषਿਣਾ

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਅੱਗ ਜਗਾਈ, ਫਿਰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸਕੰਦ ਵਲੋਂ, ਵਿਦੀਵਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਏਕਂ ਵੇਦਞ੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਞ੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਪੁਨਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਯਥਾ ਬਿਭੇਦ ਭਗਵਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਤਃ। ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਖਾ ਭੇਦਾਃ ਪੁਨਃ ਕृਤਾਃ

ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਇਕੋ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਪ੍ਰਯੋਗੈਃ षਡ੍‌ਗੁਣੀਯੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਪृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਪृष੍ਟੇਨ ਚਾਨੁਪृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯੋ ਧਰ੍ਮਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ

ਜਦੋਂ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਛੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛੇ ਗਏ।

ਸੁਨਾਭਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਖ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਭਵਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਨੌਪਮ੍ਯਮਿਦਞ੍ਚਕ੍ਰਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ। ਪृष੍ਠਤੋ ਯਾਤ ਨਿਯਤਾਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਯਦ੍ਧਿਤਮ੍

ਸੁਨਾਭ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿਵਯਰੂਪ ਸੀ, ਸੱਚੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚੱਕਰ ਅਥਾਹ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਪਿੱਛੋਂ ਲਗ ਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।

ਗਚ੍ਛਤੋ ਧਰ੍ਮਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਨੇਮਿਰ੍ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ। ਪੁਣ੍ਯਃ ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵਮृषੀਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਮਗਾਤ੍ਪੁਨਃ

ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਚੱਲਦਿਆਂ ਟੁੱਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਪਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਗਙ੍ਗਾਗਰ੍ਭਸਮਾਹਾਰਂ ਨੈਮਿषੇਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ। ਈਜਿਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਯੋ ਨੈਮਿषੇ ਤਦਾ। ਮृਤੇ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤਿ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਥਾਪਨਂ ਕृਤਮ੍

ਗੰਗਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਣਾ, ਨੈਮਿਸ਼ ਖੇਤਰ, ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਦਵਤੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਉਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ऋषਯੋ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਪੁਨਃ। ਨਿਃਸੀਮਾਂ ਗਾਮਿਮਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਮਾਹਰਨ੍। ਯਥਾਵਿਧਿ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਮਾਤਿਥ੍ਯੈਰਪੂਜਯਨ੍

ਨੈਮਿਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰੀ ਬੇਅੰਤ ਧਰਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ, ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸਦੀ ਆਤਿਥੀ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰੀਤਂ ਤਥਾ ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯਂ ਰਾਜਾਨਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਾ। ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਗਤਃ ਕ੍ਰੂਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰਸੁਰੋऽਹਰਤ੍

ਜਦ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਤਿਥੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਰੂੜ ਅਸੁਰ ਸਵਰਭਾਨੂ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।

ਅਨੁਸਸ੍ਰੁਰ੍ਹਤਂ ਚਾਪਿ ਨृਪਮੈਡਂ ਯਥਾ ਪੁਰਾ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ ਸਹਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਲਾਪਗ੍ਰਾਮਵਾਸਿਨਮ੍

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਗੰਧਰਵ ਸਮੇਤ, ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਿਆ।

ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਃ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਯਜ੍ਞੇ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਜ੍ਞੇ ਵਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ।

ਤਦਾ ਵੈ ਨੈਮਿषੇਯਾਣਾਂ ਸਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੇ। ਯਥਾ ਵਿਵਦਮਾਨਸ੍ਤੁ ਐਡਃ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤੁ ਤੈਃ

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਨੈਮਿਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਐਡਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਐਡਪੁਤ੍ਰਂ ਯਥਾਯੁषਮ੍। ਸਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਤ੍ਰਮਾਯੁषਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ

ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਐਡਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ऋषੀਣਾਂ ਪਰਮਂ ਚਾਤ੍ਰ ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀਓ। ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਤੁੱਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਅਵਤਾਰਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਣਾਤ੍

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਹੋਇਆ।

ਤਥਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾ ਯੋਗਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍। ਲਿਙ੍ਗੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨੀਲਕਣ੍ਠਤ੍ਵਮੇਵ ਚ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਜੋਗ, ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਨੀਲਕੰਠ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਥ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ। ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਧਾਰਣਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਜਿੱਥੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਸੁਣਾਈ, ਉਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ, ਜਾਪ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗਾ, ਚੰਗੀ ਯਸ਼, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਨੇਨ ਹਿ ਕ੍ਰਮੇਣੇਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਸੁਖਮਰ੍ਥਃ ਸਮਾਸੇਨ ਮਹਾਨਪ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯਤੇ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਰਥ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਪਾਦਮਾਦ੍ਯਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਯੋऽਧੀਯੀਤ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਤੇਨਾਧੀਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਪੂਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ ਸਾਙ੍‌ਗੋਪਨਿषਦੋ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਨ ਚੇਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।