ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਰੁਤਾਞ੍ਚਾਥ ਗਣਾਸ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਕਾਃ। ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਪਿਤृਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਸ੍ਕਨ੍ਧੇਨ ਚਾਸ਼੍ਰਯਃ

ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਗੁੱਟਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਦਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਵੀਰੁਧਾਮ੍। ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍

ਦੈਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਪਿਸਾਚਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮੁਦ੍ਰਸਂਯੋਗਕृਤਂ ਜਨ੍ਮੈਰਾਵਤਹਸ੍ਤਿਨਃ। ਵੈਨਤੇਯਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਚਾਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍

ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭृਗੂਣਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਾਮਪਿ। ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਥੈਵਾਤ੍ਰੇਰ੍ਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਭਰਗੂਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ, ਕਸ਼ਯਪ, ਪੁਲਸਤ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤਰੀ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਜੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍

ਮੁਨੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਤਿਸ੍ਰਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਾਸੁ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ। ਪਿਤृਦੌਹਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਜਨ੍ਮ ਚੋਚ੍ਯਤੇ

ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਨਾਤਿਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਤੇ ਭਗਵਤਃ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਇਲਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍

ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ, ਇਲਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਕੁਕ੍ਸ਼ਿਚਰਿਤਞ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਧੁਨ੍ਧੋਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍। ਬृਹਦ੍ਬਲਾਨ੍ਤਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਧੁੰਦੂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਤੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨਿਮ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਾਨਾਂ ਯਾਵਜ੍ਜਹੁਗਣਾਦਿਤਿ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਯਯਾਤੇਰਪਿ ਭੂਪਤੇਃ

ਨਿਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਹਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਯਦੁਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਹੈਹਯਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਃ। ਕ੍ਰੋष੍ਟੋਰਨਨ੍ਤਰਂ ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ

ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਹੈਹਯਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜ੍ਯਾਮਘਸ੍ਯ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਾਵृਧਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰ੍ਕਸ੍ਯ ਵृष੍ਟੇਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਜਿਆਮਘ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ, ਅਰਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰਿਮਿਤ੍ਰਾਨ੍ਵਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦ੍ਦਿਵ੍ਯਾਭਿਸ਼ਂਸਨਮ੍। ਵਿਵਸ੍ਵਤੋऽਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਮਣਿਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ

ਅਤਰੀ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਦਿਵਿਆਈ ਸਿਫ਼ਤ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਣਿਰਤਨ ਦੀ ਆਮਦ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਯੁਧਾ ਜਿਤਃ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਚਾਨ੍ਵਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਦੇਵਮੀਢੁषਃ

ਮਹਾਨ ਯੁਧਾਜਿਤ ਵਲੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਜਨ੍ਮ ਚਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਰਿਤਞ੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕਂਸਸ੍ਯਚਾਪਿ ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ

ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤੱਬ ਮੁੜ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਂਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਵਿष੍ਣੋਰਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍

ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਦੈਵਾਸੁਰੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧੇ ਕृਤੇ। ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਤਾ ਸ਼ਕ੍ਰਵਧਂ ਸ਼ਾਪਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪੁਰਾ ਭृਗੋਃ। ਭृਗੁਸ਼੍ਚੋਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਤਰਮ੍

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਰਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ। ਭਰਗੂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ।

ਦੇਵਾਨਾਮਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਯੁਤਾਃ। ਨਾਰਸਿਂਹਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਾਃ

ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਨਰਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਏ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣਾਰਾਧਨਂ ਸ੍ਥਾਣੋਰ੍ਧੀਰੇਣ ਤਪਸਾ ਕृਤਮ੍। ਵਰਦਾਨਪ੍ਰਲੁਬ੍ਧੇਨ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਤਵਃ ਕृਤਃ। ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਦੇਵਾਸੁਰਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍

ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਵਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸਕ੍ਤੇ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ। ਅਸੁਰਾਨ੍ਮੋਹਯਾਮਾਸ ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੂਪੇਣ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸੁਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ

ਜਦੋਂ ਜਯੰਤੀ ਸ਼ੁਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ, ਸ਼ੁਕਰ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਜਨ੍ਮਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਨਮ੍। ਤੁਰ੍ਵਸੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੌਹਿਤ੍ਰੋ ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਾਂ ਯਦੋਰਭੂਤ੍। ਅਨੁਰ੍ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁਸ੍ਤਥਾ ਪੂਰੁਰ੍ਯਯਾਤਿਤਨਯਾ ਨृਪਾਃ

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਯਦੂ ਨੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਨਾਤੀ ਸੀ। ਇੰਝ ਹੀ, ਅਨੁ, ਧ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ।

ਅਤ੍ਰ ਵਂਸ਼੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੀਰ੍ਘਯਸ਼ਸੋ ਭੂਰਿਦ੍ਰਵਿਣਤੇਜਸਃ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੌਲਾਦਾਂ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਕੁਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਯਃ। ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪਤ੍ਯਨ੍ਤੁ ਸੁਰਭਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਾਪਮਿਹਾਨੁਦਤ੍

ਕੁਸ਼ਿਕ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਧਰਮ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਪ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਜਹ੍ਨੁਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਵੀਰ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਨਮ੍। ਭਵਿष੍ਯਤਾਂ ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਞਾਮੁਪਸਂਹਾਰਸ਼ਬ੍ਦਨਮ੍

ਜਹਨੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਨਾਗਤਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਮਨੂਨਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍। ਭੌਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਕਲਿਯੁਗੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸਂਹਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍

ਅਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਮਨੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਪਰਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਪਰਿਮਾਣਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ

ਵੱਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਯੋਜਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸਰ੍ਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਞ੍ਚਰਃ

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੀ।

ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਚ੍ਚ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨਲਃ। ਮੇਘੋ ਹ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਵਾਯੁਸ੍ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਰਕੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ, ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ, ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਤ—all ਇਹ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸਂਖ੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਭੂਰਾਦੀਨਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਮੁਪਵਰ੍ਣਨਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਰਯਾਃ ਪਾਪਾਨਾਂ ਰੌਰਵਾਦਯਃ

ਇਥੇ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਭੂ ਆਦਿਕ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਰੌਰਵ ਆਦਿਕ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਸਂਹਾਰਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯੇ

ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।