ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ ਪਿਤॄਨ੍। ਗਯਾ ਗਯੋ ਗਯਾ ਦਿਤ੍ਯੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਚ ਗਦਾਧਰਃ ।। ੫੦.

ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਯਾ, ਗਯਾ, ਗਯਾਦਿੱਤ, ਗਾਯਤਰੀ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਸਭ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਯਾ ਗਯਾਸੁਰਸ਼੍ਚੈਵ षਙ੍ਗਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਕਾਃ। ਗਯਾਖ੍ਯਾਨਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਸਤਤਂ ਨਰਃ ।। ੫੦.

ਗਯਾ, ਗਯਾਸੁਰ ਤੇ ਛੇ ਗਯਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗਯਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—

ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍। ਪਾਠਯੇਦ੍ਵਾ ਗਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਨ੍ਨਰਃ ।। ੫੦.

ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗਯਾ ਦੀ ਕਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍। ਗਯਾਯਾ ਮਹਿਮਾਨਞ੍ਚ ਹ੍ਯਭ੍ਯਸੇਦ੍ਯਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੫੦.

ਉਸ ਲਈ ਗਯਾ ਸ਼ਰਾਧ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗਯਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—

ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਰਾਜਸੂਯੇਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਨਾਰਦ। ਲਿਖੇਦ੍ਵਾ ਲੇਖਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪੁਸ੍ਤਕਮ੍ ।। ੫੦.

ਉਸ ਲਈ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਜਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਦਾ ਜਾਂ ਲਿਖਵਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਸ੍ਥਿਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਉਪਾਖ੍ਯਾਨਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਪੁਸ੍ਤਕਮ੍ ।। ੫੦.

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੰਨਿਆਂ ਭਰੀ ਕਥਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਿਰਕਾਲੀ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਪਾਗ੍ਨਿਚੌਰਜਨਿਤਂ ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਗਯਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੫੦.

ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਯਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—

ਵਿਧਿਹੀਨਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਤॄਣਾਨ੍ਤੁ ਗਯਾਸਮਮ੍। ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਤਾਨਿ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ। ਯੇਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਗਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਾ ਪਠਿਤਂ ਮੁਨੇ ।। ੫੦.

ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ—even ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਣ—ਗਯਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਹੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਗਯਾ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਯ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਕਥਾਞ੍ਚਾਥ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ। ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਵਨੈਰੁਪੇਤਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸਂਗੀਤਗੁਰੁਂ ਜਗਾਮ ।। ੫੦.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੰਨਿਆਂ ਭਰੀ ਕਥਾ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ।

ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ।। ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਰਞ੍ਚੈਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਦੇਵੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਚੈਵ ਤਤੋ ਜਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍।। ਜਯਤਿ ਪਰਾਸ਼ਰਸੂਨੁਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਹृਦਯਨਨ੍ਦਨੋ ਵ੍ਯਾਸਃ। ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯਕਮਲਗਲਿਤਂ ਵਾਙ੍ਮਯਮਮृਤਂ ਜਗਤ੍ ਪਿਬਤਿ।। ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਮਹਾਦੇਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪਤਿਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਾਰਾਇਣ, ਨਰ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜੈਕਾਰ ਕਰੀਏ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਵਿਆਸ ਦੀ ਜੈ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਤੋਂ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਲੋਕਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਮਪਰਾਜਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਭੁਂ ਭੂਤਭਵਿष੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਯ ਚ ਸਤ੍ਪਤਿਮ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਅਜੈ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਤੀ—

ਜ੍ਞਾਨਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਯਸ੍ਯ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਚ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਞ੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਹਸਿਦ੍ਧਿਚਤੁष੍ਟਯਃ

ਜਿਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੈਰਾਗ ਅਤੁੱਟ ਹੈ, ਜਗਤ ਦਾ ਪਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਸਰਵਸੰਪਦਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ—

ਯ ਇਮਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਭਾਵਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਾਨ੍। ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਵੈ ਕ੍ਰਿਯਾਭਾਵਾਰ੍ਥਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਰਮ ਦੇ ਲਈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ।

ਲੋਕਕृਲ੍ਲੋਕਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍। ਅਸृਜਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ

ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ—ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਤਮਜਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਂ ਚਿਤ੍ਪਤਿਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਜਿਜ੍ਞਾਸੁਰ੍ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍

ਉਸ ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾਵਾਂ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਯੁਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ। ऋषੀਣਾਞ੍ਚ ਵਰਿष੍ਠਾਯ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ

ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਤਨ੍ਨਪ੍ਤ੍ਤ੍ਰੇ ਚਾਤਿਯਸ਼ਸੇ ਜਾਤੂਕਰ੍ਣਾਯ ਚਰ੍षਯੇ। ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਚ ਸ਼ੁਚਯੇ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਯ ਚ

ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੋਤੇ, ਜਾਤੂਕਰਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

ਪੁਰਾਣਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਵੇਦਸਮ੍ਮਿਤਮ੍। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਨ੍ਯਾਯਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰਾਗਮੈਃ ਸੁਵਿਭੂषਿਤਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।

ਅਸੀਮਕृष੍ਣੇ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਯੇऽਨੁਪਮਤ੍ਵਿषਿ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤੀਮਾਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਭੂਮਿਂ ਭੂਮਿਪਸਤ੍ਤਮੇ

ਜਦੋਂ ਅਸੀਮਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—

ऋषਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾਃ। ऋਜਵੋ ਨष੍ਟਰਜਸਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਦਾਨ੍ਤਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ, ਸਚ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸਿੱਧੇ, ਰਜੋ-ਮੁਕਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਦਮਦਾਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—

ਧਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਦੀਰ੍ਘਸਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਈਜਿਰੇ। ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਦृषਦ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ੁਚਿਰੋਧਸਃ। ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤੇ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਗੋਚਰਾਃ

ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੰਬਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦীক্ষਿਤ ਹੋਏ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ।

ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਾਨ੍ ਸ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸੂਤਃ ਪੌਰਾਣਿਕੋਤ੍ਤਮਃ। ਲੋਮਾਨਿ ਹਰ੍षਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੂਣਾਂ ਯਤ੍ ਸੁਭਾषਿਤੈਃ। ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਥਿਤਸ੍ਤੇਨ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਮਹਰ੍षਣਃ

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਮਹਾਬੁਧੀ ਸੂਤ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਾਚਾਰਨਿਧੇਰ੍ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਬਭੂਵ ਮੇਧਾਵੀ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ

ਵੈਦਵਿਆਸ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਿਸ਼, ਜੋ ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪੁਰਾਣ ਵੇਦੋ ਹ੍ਯਖਿਲੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ। ਭਾਰਤੀ ਚੈਵ ਵਿਪੁਲਾ ਮਹਾਭਾਰਤਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀ

ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਵੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਾਃ ਕਥਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ। ਸੂਕ੍ਤਾਃ ਸੁਪਰਿਭਾषਾਸ਼੍ਚ ਭੂਮਾਵੋषਧਯੋ ਯਥਾ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਬੋਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸ ਤਾਨ੍ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸੁਧਿਯੋ ਨ੍ਯਾਯਵਿਨ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਨ੍। ਅਭਿਗਮ੍ਯੋਪਸਂਸृਤ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ। ਤੋषਯਾਮਾਸ ਮੇਧਾਵੀ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਤਾਨृषੀਨ੍

ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਨਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਤੇ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸਸਦਸ੍ਯਾ ਮਹੌਜਸਃ। ਤਸ੍ਮੈ ਸਾਮ ਚ ਪੂਜਾਞ੍ਚ ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ

ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਆਦਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ।

ਅਥ ਤੇषਾਂ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਤਿਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍

ਫਿਰ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤ੍ਰੇ ਗृਹਪਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ। ਇਙ੍ਗਿਤੈਰ੍ਭਾਵਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੇषਾਂ ਸੂਤਮਨੋਦਯਤ੍

ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਘਰ-ਮਾਲਕ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।