ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰਾਦਯੋ ਮੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨੇਨ ਤਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੫੦.

'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਗੇ?' ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਵਿਸ਼ਾਲੋऽਪਿ ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍ष ਪਿਣ੍ਡਦਃ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਭੂਤ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾਕਾਸ਼ੇ ਸਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਪੁਰੁषਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੫੦.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇ ਵੀ ਗਯਾਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕੇ ਯੂਯਂ ਤੇषੁ ਚੈਵੈਕਃ ਸਿਤਃ ਪ੍ਰੋਚੇ ਵਿਸ਼ਾਲਕਮ੍। ਅਹਂ ਸਿਤਸ੍ਤੇ ਜਨਕ ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਾਦਿਹਾਗਤਃ ।। ੫੦.

'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੱਟੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੂਰਵਜ ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।'

ਮਮ ਪੁਤ੍ਰ ਪਿਤਾ ਰਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਪਾਪਕृਤ੍ਤਮਃ । ਅਯਂ ਪਿਤਾਮਹਃ ਕृष੍ਣ ऋषਯੋ ਯੇਨ ਘਾਤਿਤਾਃ ।। ੫੦.

'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਲਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ। ਇਹ ਕਾਲਾ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।'

ਅਵੀਚਿਨਰਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਮੁਕ੍ਤੌ ਤ੍ਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਤਃ। ਪਿਤॄਨ੍ਪਿਤਾਮਹਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ ।। ੫੦.

'ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਵੀਚੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਾਲ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਪਿਉ, ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ।'

ਪ੍ਰੀਣਯਾਮੀਤਿ ਯਤ੍ਤੋਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਮਰਿਨ੍ਦਮ। ਤੇਨਾਸ੍ਮਦ੍ਯੁਗਪਦ੍ਯੋਗੋ ਜਾਤੋ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੫੦.

'ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।'

ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕृਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਏਵਂ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ ।। ੫੦.

'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਇਉਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'

ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾਨ੍। ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਤਤਃ ।। ੫੦.

ਤੂੰ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਠੀਕ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਆਖ਼ਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।

ਏਵਂ ਲਬ੍ਧਵਰੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂਗਤਃ। ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਃ ਸਹ ਪ੍ਰੇਤੈਰ੍ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦ੍ਦਿਵਂ ਗਤਃ ।। ੫੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਯਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਰਾਹੀਂ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰੇਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਣਿਜਂ ਕਞ੍ਚਿਦਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਮਮ ਨਾਮ੍ਨਾ ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍षੇ ਪਿਣ੍ਡਨਿਰ੍ਵ੍ਵਾਪਣਂ ਕੁਰੁ ।। ੫੦.

ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਣਜਾਰੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਗਯਾਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰ।'

ਪ੍ਰੇਤਭਾਵਵਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਗृਹਾਣ ਧਨਂ ਮਮ। ਤਦ੍ਵਨਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਾਦਾਯ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵ੍ਯਯਂ ਕੁਰੁ ।। ੫੦.

'ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਧਨ ਲੈ ਲੈ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵੀ ਲੈ ਕੇ, ਗਯਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕਰ।'

षੋਡਸ਼ਪਞ੍ਚਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵੈ ਦਤ੍ਤਵਾਨਹਮ੍। ਸ੍ਵਨਾਮਾਨਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਮ੍ਯਗਾਖ੍ਯਾਤਵਾਨਹਮ੍ ।। ੫੦.

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਗਤ੍ਵਾ ਗਯਾਂ ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍ष ਪ੍ਰੇਤਰਾਜਾਯ ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍। ਸਮਦਾਦ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਪਿਤृਭ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਦਦੌ ।। ੫੦.

ਗਯਾ ਅਤੇ ਗਯਾ-ਸ਼ੀਰਸ਼ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰੇਤਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਨਿਰ੍ਮ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਣਿਕ੍ ਸ੍ਵਗृਹਮਾਗਤਃ । ਏਵਂ ਗਯਸ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਭੋਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣੋ ਰਵੇਸ੍ਤਥਾ ।। ੫੦.

ਜਦੋਂ ਵਪਾਰੀ ਭੂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇੰਝ ਗਯਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ।

ਉਪੋषਿਤੋऽਥ ਗਾਯਤ੍ਰੀਤੀਰ੍ਥੇ ਮਹਾਨਦੀਸ੍ਥਿਤੇ। ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਃਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸਯੇਤ੍ ।। ੫੦.

ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਕਂ ਕृਤ੍ਵਾਨਯੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਤਾਂ ਕੁਲਮ੍। ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮੁਦਿਤੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪੁਰਤੋ ਨਰਃ ।। ੫੦.

ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਨਯੇਤ੍ਕੁਲਸ਼ਤਨ੍ਦਿਵਮ੍। ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮ੍ਯਯਾ ।। ੫੦.

ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਚੀਸਰਸ੍ਵਤੀਤੀਰ੍ਥੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿ ਯਥਾਵਿਧਿ। ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸ੍ਯ ਸਾਯਾਹ੍ਨੇ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੫੦.

ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਲੋਪਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯ ਕृਤ੍। ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਲੇਲਿਹਾਨੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਭਰਤਾਸ਼੍ਰਮੇ ।। ੫੦.

ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਛੱਡਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਲੇਲਿਹਾਨੇ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੰਧਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਪਾਦਾਙ੍ਕਿਤੇ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠੇ ਗਦਾਧਰਸਮੀਪਤਃ। ਤੀਰ੍ਥੇ ਚਾਕਾਸ਼ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਮੁਖੇषੁ ਚ ।। ੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਮੁੰਡਾ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ, ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ—

ਸ੍ਨਾਤੋऽਥ ਪਿਣ੍ਡਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਕੁਲਸ਼ਤਂ ਨਯੇਤ੍। ਦੇਵਨਦ੍ਯਾਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੫੦.

ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਕੁਟੰਬਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦਰਿਆ ਵੈਤਰਨੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਨਾਤੋ ਗੋਦੋ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍। ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਤੁ ਨਾਰਦ ।। ੫੦.

ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਕੁਟੰਬਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਵੈਤਰਨੀ ਵਿਚ।

ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਕੁਲਾਨ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤਾਰਯੇਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਯਾ ਸਾ ਵੈਤਰਣੀ ਨਾਮ ਨਦੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੫੦.

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਕਵੀਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸਾਵਤੀਰ੍ਣਾ ਗਯਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰਣਾਯ ਵੈ। ਗੋਦਾਵਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੫੦.

ਉਹ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਗਯਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉਤਰੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਵੈਤਰਨੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ।

ਦੇਵਨਦ੍ਯਾਂ ਗੋਪ੍ਰਚਾਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਃ ਸ੍ਵਰ੍ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਘृਤਕੁਲ੍ਯਾਂ ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੫੦.

ਦੇਵੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ, ਗਾਂ ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿਚ, ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ, ਘ੍ਰਿਤਕੁਲਿਆ ਅਤੇ ਮਧੁਕੁਲਿਆ ਵਿਚ ਵੀ।

ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਯੇ ਪਿਣ੍ਡਦਃ ਸ੍ਵਰ੍ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਣੇਨੈਵ ਤੀਰ੍ਥਾਭਿਗਮਨੇਨ ਚ ।। ੫੦.

ਕੋਟੀ ਤੀਰ ਤੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ।

ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਞ੍ਚਨਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ। ਘृਤਕੁਲ੍ਯਾ ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾ ਦੇਵਿਕਾ ਚ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੫੦.

ਜੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ ਨਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘ੍ਰਿਤਕੁਲਿਆ, ਮਧੁਕੁਲਿਆ, ਦੇਵਿਕਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ।

ਸ਼ਿਲਾਯਾਃ ਸਙ੍ਗਮੋ ਯਤ੍ਰ ਮਧੁਸ੍ਰਵਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ। ਅਯੁਤਂ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਂ ਸ੍ਨਾਨਕृਲ੍ਲਭਤੇ ਨਰਃ ।। ੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਧੁ ਸਰਵਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਕੁਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਨਯੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੫੦.

ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।