ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਪਦੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਸਤ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਮਾਤਙ੍ਗਯੋਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਪਦੇ ਪਞ੍ਚ ਪਾਪਿਨੋऽਰ੍ਕ੍ਕਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਮਾਤੰਗ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਕਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੪੯.

ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਜਕਰ੍ਣਤਰ੍ਪਣਕृਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਅਨ੍ਯੇषਾਞ੍ਚ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਗਜਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ ਸੁਰਗ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਿष੍ਣੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਪਦਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਪਦਂ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਥਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਸਮਾਪ੍ਤੌ ਚ ਤੇषਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਤ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ ।। ੪੯.

ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਥਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮੁਨਿਃ ਪੁਰਾ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵੋਦ੍ਯਤੋ ਦਾਤੁਂ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ ।। ੪੯.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣੌ ਤਤੋ ਹਸ੍ਤੌ ਪਦਮੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ਼ਯਮਾਗਤਃ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਹੱਥ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਮਾਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਕृष੍ਣੇऽਥ ਵਾ ਕਰੇ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੱਥ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ?'

ਪਿਣ੍ਡੋ ਦੇਯੋ ਮਯਾ ਮਾਤਰ੍ਜਾਨਾਸਿ ਪਿਤਰਂ ਵਦ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋਵਾਚ ੪੯.

'ਮਾਂ, ਕੀ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੇਵਾਂ? ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ? ਦੱਸ,' ਸ਼ਾਂਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ।

ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦਾਤੁਂ ਕृष੍ਣਾਯ ਚੋਦ੍ਯਤਃ। ਸ਼੍ਵੇਤੋऽਦृਸ਼੍ਯੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਮੌਰਸਃ ।। ੪੯.

ਫਿਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਾਲੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਚਿੱਟਾ ਹੱਥ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ।'

ਕृष੍ਣੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਮੇ ਦੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍। ਸ੍ਵੈਰਿਣ੍ਯਥਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਿਣੇ ਬੀਜਿਨੇ ਤਤਃ ।। ੪੯.

ਕਾਲੇ ਹੱਥ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਖੇਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ।' ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਮਹਿਲਾ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਪਿੰਡ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਖੇਤ ਤੇ ਬੀਜ ਦੋਵੇਂ ਹੋਵੇ।'

ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਦਦੌ । ਹਂਸਯੁਕ੍ਤਵਿਮਾਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮੁਭੌ ਗਤੌ ।। ੪੯.

ਫਿਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਹੰਸਾਂ ਵਾਲੀ ਰਥੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਰਾਮੋ ਰੁਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਯ ਚੋਦ੍ਯਤਃ। ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ੍ਯ ਕਰਮਾਗਤਃ ।। ੪੯.

ਰਾਮ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।

ਨਾਦਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਕਰੇ ਰਾਮੋ ਦਦੌ ਰੁਦ੍ਰਪਦੇ ਤਤਃ। ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਤਿਕ੍ਰਮਾਦ੍ਭੀਤਂ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੯.

ਰਾਮ ਨੇ ਪਿੰਡ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਰੁਦਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਲੰਘਣ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਖਿਆ।

ਤਾਰਿਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍। ਹਸ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਰ੍ਨ ਹਿ ਮੇ ਭਵੇਤ੍ ।। ੪੯.

'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।'

ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ। ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਿष੍ਯਸਿ ।। ੪੯.

'ਤੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਯੱਗ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਖਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।'

ਪੁਰ੍ਯ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕृਮਿਕੀਟਾਦਿਭਿਃ ਸਹ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਪਰਂ ਯਯੌ ।। ੪੯.

ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਕੀਟਾਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਭੀष੍ਮੋ ਵਿष੍ਣੁਪਦੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਆਹੂਯ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਕਮ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵੋਦ੍ਯਤੋ ਦਾਤੁਂ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ ।। ੪੯.

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ। ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।

ਪਿਤੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤੌ ਹਸ੍ਤੌ ਗਯਾਸ਼ਿਰਸਿ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਃ। ਨਾਦਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਕਰੋ ਭੀष੍ਮੋ ਦਦੌ ਵਿष੍ਣੁਪਦੇ ਤਤਃ ।। ੪੯.

ਗਯਾ ਸ਼ਿਰ ਤੇ ਸ਼ੰਤਨੁ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਨਿਕਲੇ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਭਵਾਨ੍। ਤ੍ਰਿਕਾਲਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਤ੍ ਚਾਨ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਗਤਿਃ ।। ੪੯.

ਸ਼ੰਤਨੁ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲੇਗੀ ਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਮਰਣਂ ਚਾਸ੍ਤੁ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਗਤਃ। ਕਨਕੇਸ਼ਞ੍ਚ ਕੇਦਾਰਂ ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਚ ਵਾਮਨਮ੍ ।। ੪੯.

'ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਆਵੇ,' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਨਕੇਸ਼, ਕੇਦਾਰ, ਨਰਸਿੰਘ ਤੇ ਵਾਮਨ।

ਉਦਙ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਪਿਤॄਨ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਰਯੇਤ੍। ਗਯਾਸ਼ਿਰਸਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਜਾ ਕੇ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਗਯਾ ਸ਼ਿਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਸ੍ਥਾ ਦਿਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ। ਗਯਾਸ਼ਿਰਸਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸ਼ਮੀਪਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ।। ੪੯.

ਜਿਹੜਾ ਗਯਾ ਸ਼ਿਰ ਤੇ ਸ਼ਮੀ ਪੱਤੇ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਪਦਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਤਦਗ੍ਰਤਃ ।। ੪੯.

ਕੰਦੇ, ਮੂਲ, ਫਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਪਿਣ੍ਡਞ੍ਚ ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਨ੍ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦ੍ਰਿਃ ਪਦੈਰੇਭਿਃ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੪੯.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੇ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਇਹਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਨਾਮਯਮ੍। ਹੇਤ੍ਯਸੁਰਸ੍ਯ ਯਚ੍ਛੀਰ੍षਂ ਗਦਯਾ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਦਾਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਤੀ ਅਸੁਰ ਦਾ ਸਿਰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਚ੍ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ। ਗਦਾਲੋਲਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੯.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਧੋਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਥਾਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਦਾਲੋਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਗਦਾਲੋਲੇ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਗਦਾਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦ੍ਧਰੇਃ। ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਮਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪਦਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍ ।। ੪੯.

ਗਦਾਲੋਲ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਗਦਾ ਧੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।