ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੋਪ੍ਰਚਾਰਸਮੀਪਸ੍ਥਾ ਆਮ੍ਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾਃ। ਤੇषਾਂ ਸੇਚਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਿਤਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਗਾਮਿਨਃ ।। ੪੯.

ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੋਲ ਜੋ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਮ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰੋਦ੍ਭੂਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਮਯਂ ਤਰੁਮ੍। ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸਿਞ੍ਚਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ ।। ੪੯.

ਮੈਂ ਅੰਬ ਦੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦਾ ਹਾਂ।

ਏਕੋ ਮੁਨਿਃ ਕੁਮ੍ਭਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤ ਆਮ੍ਰਸ੍ਯ ਮੂਲੇ ਸਲਿਲਂ ਦਦਾਮਿ। ਆਮ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤृਪ੍ਤਾ ਏਕਾ ਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਰੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ।। ੪੯.

ਇੱਕਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਘੜਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬ ਦਾ ਰੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਯਮ ਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸਂਯਤਃ। ਯਮਰਾਜਧਰ੍ਮ੍ਮਰਾਜੌ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ। ਯਮ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਨਿਆਂ ਲਈ ਖੜੇ ਹਨ।

ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ। ਤਤਃ ਸ਼੍ਵਾਨਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਨਾਰਦ ।। ੪੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਵਾਨੌ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਬਲੌ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕੁਲੋਦ੍ਭਵੌ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤਾਂ ਪਥਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਦਾ ।। ੪੯.

ਦੋ ਕੁੱਤੇ, ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਕਾਲਾ, ਜੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸਤੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

ਤਤਃ ਕਾਕਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਨਾਰਦ। ਐਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣਵਾਯਵ੍ਯਯਾਮ੍ਯਾ ਵੈ ਨੈऋਤਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਯਮ ਤੇ ਨੈਰਿਤ ਦੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।

ਵਾਯਸਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਭੂਮੌ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍। ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹ੍ਨਿ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਮਥਾਚਰੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਕਾਂਵਾਂ ਜੇਹੜਾ ਪਿੰਡ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੂਲ ਕਰਨ। ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ।

ਗਯਾਸ਼ਿਰਸ੍ਯਥ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਾਦੇ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਕਮ੍। ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਗਯਾਸ਼ਿਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਕृਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਗਯਾ-ਸ਼ਿਰਸ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਯਾ-ਸ਼ਿਰਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਗਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੂਪਾਚ੍ਚੋਤ੍ਤਰਮਾਨਸਾਤ੍। ਏਤਦ੍ਗਯਾਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੪੯.

ਨਾਗ, ਜਨਾਰਦਨ, ਬ੍ਰਹਮਯੂਪ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਨਸ ਤੋਂ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਗਯਾ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਾਮਹਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਾਵਦੁਤ੍ਤਰਮਾਨਸਮ੍। ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ।। ੪੯.

ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਨਸ ਤੱਕ, ਇਹ ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਪਾਦਾਤ੍ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਂ ਯਾਵਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਗਯਾਸ਼ਿਰਃ। ਮੁਖਂ ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯੈਤਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਿਹਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੪੯.

ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗਯਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੱਕ, ਇਹ ਗਯਾਸੁਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਨ੍ਨਗਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਤ੍ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥ ਕਮ੍। ਆਦ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰੋ ਦੇਵੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਨਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੪੯.

ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਹੇਠਾਂ ਜਿੱਥੇ ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਗਦਾ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਸਾਫ ਤੇ ਓਝਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਪਦਰੂਪੇਣ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ। ਏਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੪੯.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪੂਜਨਾਦ੍ਵਾਪਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਲਸਾਹਸ੍ਰਮਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੪੯.

ਇੱਥੇ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਹਜ਼ਾਰ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਣੁਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਮਨਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਪਦੇ ਨਯੇਤ੍ਕੁਲਸ਼ਤਂ ਨਰਃ ।। ੪੯.

ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਟੱਲ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਾਤ੍ਮਨਾ ਸ਼ਿਵਪੁਰਂ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦੇ ਨਰਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਕੁਲਸ਼ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੪੯.

ਆਪਣੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਨਿਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾਹਵਨੀਯੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਆਹਵਨੀਅ ਅੱਗ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਭ੍ਯਪਦੇ ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਟੋਮਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਆਵਸਥ੍ਯਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਸਭਾ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਜੋਤੀਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਆਵਸਥੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਪਦੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਸਤ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਮਾਤਙ੍ਗਯੋਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਪਦੇ ਪਞ੍ਚ ਪਾਪਿਨੋऽਰ੍ਕ੍ਕਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਮਾਤੰਗ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਕਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੪੯.

ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਜਕਰ੍ਣਤਰ੍ਪਣਕृਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਨਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍। ਅਨ੍ਯੇषਾਞ੍ਚ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੯.

ਗਜਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ ਸੁਰਗ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਿष੍ਣੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਪਦਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਪਦਂ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਥਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਸਮਾਪ੍ਤੌ ਚ ਤੇषਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਤ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ ।। ੪੯.

ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਥਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।

ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮੁਨਿਃ ਪੁਰਾ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵੋਦ੍ਯਤੋ ਦਾਤੁਂ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ ।। ੪੯.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣੌ ਤਤੋ ਹਸ੍ਤੌ ਪਦਮੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ਼ਯਮਾਗਤਃ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਹੱਥ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਮਾਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਮਹਾਮੁਨਿਃ। ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਕृष੍ਣੇऽਥ ਵਾ ਕਰੇ ।। ੪੯.

ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੱਥ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ?'