ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੋ ਯੋ ਦੇਵੋ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦਿਰੂਪਤਃ । ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਾਦਿਰੂਪੇਣ ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਲਗੂ ਆਦਿਕ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪਦਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਮੁਖਲਿਙ੍ਗਾਦਿਰੂਪੇਣ ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਹਾਂ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੈਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੋ ਯੋ ਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ੍ਵਰੂਪਤਃ। ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠੇ ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਤੋ ਨਾਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾ ਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਦੇਵਰੂਪਿਣ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰੈਃ। ਪੂਜਿਤਂ ਸਤ੍ਕृਤਂ ਦੇਵੈਸ੍ਤਂ ਨਮਾਮਿ ਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਜਿਸ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਪੂਜ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਹਦਾਦੇਸ਼੍ਚ ਜਗਤੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯੈਕਂ ਹਿ ਕਾਰਣਮ੍। ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਜ੍ਞਾਨਰੂਪਂ ਤਂ ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਾਣਾਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਜੋ ਦੇਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਨਿਤ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਮਾਨਨ੍ਦਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਤੁਰੀਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਮਾਮ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੪੭.

ਜੋ ਸਦਾ ਤੇ ਅਸਦਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਸੱਚ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਚਾਨਣ ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਮਹੇਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰੀਤੋ ਹ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਃ। ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ ।। ੪੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦ੍ਰੌ ਦੇਵਮਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍। ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਪੂਜਯਨ੍ਤੀਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੪੭.

ਜੇਹੜੇ ਇੱਥੇ ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਚਾਰ੍ਥਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕਾਮੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੪੭.

ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਕਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਮੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਮ੍। ਰਾਜਾ ਵਿਜਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੪੭.

ਜੋ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍। ਮਨਸਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਜਾਦ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਧਰੇਃ ।। ੪੭.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਯਾਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਨਾਰਦ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਮ੍। ਨਿष੍ਕृਤਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਗੀਯਤੇ ਪੁਰਾ ।। ੪੮.

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਯਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਦ੍ਯਤਸ਼੍ਚੇਦ੍ਗਯਾਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ। ਵਿਧਾਯ ਕਾਰ੍ਪਟੀਵੇਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।। ੪੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਗਯਾ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਲਾ ਵੈਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਫਿਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਭੋਜਨਮ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੪੮.

ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦੁਪਾਵृਤ੍ਤਃ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੪੮.

ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਨਿਯਮਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਸਂਯਤਮ੍। ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਪਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੪੮.

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਯਾਮਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਤਪ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਗਯਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਤੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨਦੀ । ਤਤ੍ਰ ਤੋਯਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਜਲੇ ।। ੪੮.

ਫਿਰ ਗਯਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਕ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਦੀਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਥ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿਃ । ਸ੍ਵਵੇਦਸ਼ਾਖਾਗਦਿਤਮਰ੍ਘ੍ਯਾਵਾਹਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੪੮.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੇਦ ਸ਼ਾਖਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਅਪਰੇऽਹ੍ਨਿ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਪਰ੍ਵਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਣ੍ਡੇ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਦੀਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ ।। ੪੮.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯਤਃ ਪ੍ਰੇਤਪਰ੍ਵਤੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤਿਨਾ ਭਾਵ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖਃ ਸੁਧੀਃ ।। ੪੮.

ਪੂਰੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਪੀੰਡਾ ਲਈ ਪਰੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਵ੍ਯਬਾਲੋऽਨਲਃ ਸੋਮੋ ਯਮਸ਼੍ਚੈਵਾਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਤਥਾ। ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਸੋਮਪਾਃ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ ।। ੪੮.

ਕਵਯਬਾਲ, ਅੱਗ, ਸੋਮ, ਯਮ, ਅਰਯਮਾਨ, ਅਗਨਿਸ੍ਵਾਤ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਤੇ ਸੋਮਪਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ।

ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਯੁष੍ਮਾਭੀ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ। ਮਦੀਯਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯੇ ਚ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾਃ ਸਨਾਭਯਃ ।। ੪੮.

ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।

ਤੇषਾਂ ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਦਾਨਾਰ੍ਥਮਾਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਗਯਾਮਿਮਾਮ੍। ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤृਪ੍ਤਿਮਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਦੇਨਾਨੇਨ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ ।। ੪੮.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਗਯਾ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ।

ਆਚਮ੍ਯੋਕ੍ਤਾਵ ਚ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰਹਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪ੍ਤਿਹੇਤਵੇ ।। ੪੮.

ਜਲ ਚੱਕ ਕੇ, ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।

ਏਵਞ੍ਚ ਵਿਧਿਵਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਪਿਤॄਨਾਵਾਹ੍ਯ ਚਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਦੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੪੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਤੇ ਪੂਜ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਿਲਾਦੌ ਚ ਚਰੁਣਾ ਸਘृਤੇਨ ਵਾ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯੈਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍। ਤੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰਥ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਮ੍ ।। ੪੮.

ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂ ਪਰੇਤ ਪੱਥਰ ਕੋਲ ਜਾਂ ਘਿਉ ਵਾਲੀ ਖੀਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਹ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ਤਿਲਾ ਮਨੁष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗृਹੀਤਾ ਪਿਤृਕਰ੍ਮਸੁ। ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾਵਦਸੁਰਾਃ ਸਿਂਹਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਯਥਾ ਮृਗਾਃ ।। ੪੮.

ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਅਸੁਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਮਿਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।