ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ।। ਗਦੋ ਨਾਮਾਸੁਰੋ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਵਜ੍ਰਾਦ੍ਵਜ੍ਰਤਰੋ ਦृਢਃ। ਤਪਸਾ ਦਾਰੁਣੇਨਾਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਬ੍ਧਵਰਃ ਪੁਰਾ। ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਥਿ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਮ੍ ।। ੪੭.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਦਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜੋ ਵਜਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਸੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਾਪਿ ਗਦਾਂ ਚਕ੍ਰੇऽਦ੍ਭੁਤਾਂ ਤਦਾ। ਤਦਸ੍ਥਿ ਵਜ੍ਰਨਿष੍ਪੇषੈਃ ਕੁਨ੍ਦੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਹ੍ਯਧਾਰਯਤ੍ ।। ੪੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਬਣਾਈ; ਉਹ ਹੱਡੀ ਵਜਰ ਵਾਲੇ ਹਥੌੜਿਆਂ ਤੇ ਅੰਵਿਲਾਂ ਨਾਲ ਘੜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ।

ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਮਨੌ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਕ੍ਵਚਿਤ। ਹੇਤੀ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੪੭.

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਾਇੰਭਵ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਖਸ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾਯੁਮਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍। ਉਨ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠਭਰੇਣ ਹ ।। ੪੭.

ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

ਏਕੇਨਾਤਿष੍ਠਦਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਨਿਲਾਸ਼ਨਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਂਸ੍ਤਪਸਾ ਤੁष੍ਟਾਨ੍ਵਰਂ ਵਵ੍ਰੇ ਵਰਪ੍ਰਦਾਨ੍ ।। ੪੭.

ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਹਵਾ ਖਾਂਦਾ; ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।

ਦੇਵੈਰ੍ਦੈਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਨੁਜਾਦਿਭਿਃ। ਕृष੍ਣੇਸ਼ਾਨਾਦਿਚਕ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰਵਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੪੭.

ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ: 'ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਦਿ ਚੱਕਰਧਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜੈ ਹੋ ਜਾਵਾਂ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ।'

ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਹੇਤਿਰ੍ਦੇਵਾਨਥਾਜਯਤ੍। ਇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਮਕਰੋਦ੍ਧੇਤਿਰ੍ਭੀਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਰਾਦਯਃ ।। ੪੭.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਹੇਤੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਡਰ ਗਏ।

ਹਰਿਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਰੂਚੁਰ੍ਹੇਤਿਂ ਜਹੀਤਿ ਤਾਨ੍ । ਊਚੇ ਹਰਿਰਵਧ੍ਯੋऽਯਂ ਹੇਤਿਰ੍ਦੇਵਾਸੁਰੈਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੪੭.

ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਹਥਿਆਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ।' ਹਰਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਏਹ ਹਥਿਆਰ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ।'

ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਹੇਤਿਂ ਹਨ੍ਮਿ ਹਿ ਯੇਨ ਤਮ੍। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਗਦਾਂ ਤਾਂ ਹਰਯੇ ਦਦੁਃ ।। ੪੭.

'ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ,' ਹਰਿ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਗਦਾ ਹਰਿ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਦਧਾਰ ਤਾਂ ਗਦਾਮਾਦੌ ਦੇਵੈਰੁਕ੍ਤੋ ਗਦਾਧਰਃ । ਗਦਯਾ ਹੇਤਿਮਾਹਤ੍ਯ ਦੇਵੈਃ ਸ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਯਯੌ ।। ੪੭.

ਗਦਾਧਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਗਦਾਮਾਦਾਵਵष੍ਟਭ੍ਯ ਗਯਾਸੁਰਸ਼ਿਰਃਸ਼ਿਲਾਮ੍। ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਦਿਗਦਾਧਰਃ ।। ੪੭.

ਪਹਿਲਾਂ, ਗਦਾਧਾਰੀ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਇਸ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਚੱਟਾਨ ਹਿਲੇ ਨਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਦਿ ਗਦਾਧਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਲਾਪਰ੍ਵਤਰੂਪੇਣ ਵ੍ਯਕ੍ਤ ਆਦਿਗਦਾਧਰਃ । ਸ਼ਿਲਾਸੌ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਭਾਸੋ ਨਾਮਪਰ੍ਵ੍ਵਤਃ ।। ੪੭.

ਆਦਿ ਗਦਾਧਾਰੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਚੱਟਾਨ ਮੁੰਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਉਦ੍ਯਨ੍ਤੋ ਗੀਤਨਾਦਸ਼੍ਚ ਭਸ੍ਮਕੂਟੋ ਗਿਰਿਰ੍ਮ੍ਮਹਾਨ੍। ਗृਧ੍ਰ ਕੂਟਃ ਪ੍ਰੇਤਕੂਟਸ਼੍ਚਾਦਿਪਾਲੋऽਰਵਿਨ੍ਦਕਃ ।। ੪੭.

ਉਦਯੰਤ, ਗੀਤਨਾਦ, ਭਸਮਕੂਟ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਕੂਟ, ਪ੍ਰੇਤਕੂਟ, ਆਦਿਪਾਲ ਤੇ ਅਰਵਿੰਦਕ—

ਪਞ੍ਚਲੋਕਃ ਸਪ੍ਤਲੋਕੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਲੋਹਦਣ੍ਡਕਃ । ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਪਾਦੋऽਕ੍ਸ਼ਯਵਟਃ ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਂ ਮਧੁਸ਼੍ਰਵਾਃ ।। ੪੭.

ਪੰਜਲੋਕ, ਸਤਲੋਕ, ਵੈਕੁੰਠ, ਲੋਹਦੰਡਕ, ਕ੍ਰੌਂਚਪਾਦ, ਅਕ੍ਸ਼ਯਵਟ, ਫਲਗੁਤੀਰਥ ਤੇ ਮਧੁਸ਼੍ਰਵਾ—

ਦਧਿਕੁਲ੍ਯਾ ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾ ਦੇਵਿਕਾ ਚ ਮਹਾਨਦੀ। ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਦਿਰੂਪੇਣ ਵ੍ਯਕ੍ਤ ਆਦਿਗਦਾਧਰਃ ।। ੪੭.

ਦਧਿਕੁਲਿਆ, ਮਧੁਕੁਲਿਆ, ਦੇਵਿਕਾ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਵੈਤਰਨੀ—ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗਦਾਧਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਂ ਰੁਦ੍ਰਪਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦ੍ਵੌ ਹਸ੍ਤੌ ਯਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਗਤੌ ।। ੪੭.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਥਾਂ, ਰੁਦਰ ਦਾ ਥਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਹੱਥ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਹਨ—

ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨੀਨਾਂ ਪਦਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯਪਦੇ ਪਰੇ। ਰਵੇਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਮਾਤਙ੍ਗਯੋਰਪਿ ।। ੪੭.

ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਸਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਤੇ ਸੂਰਜ, ਕਾਰਤਿਕੇ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਮਾਤੰਗ ਦੇ ਥਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਮੁਖ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਨਾ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਆਦ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਗਦਾਧਰਃ ।। ੪੭.

ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਗਦਾਧਾਰੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਚੈਵ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਗਯਾਦਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਰ੍ਕੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰ੍ਕੋऽਪਿ ਨੈਮਿषਃ ।। ੪੭.

ਗਾਇਤਰੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸੰਧਿਆ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗਯਾਦਿਤਯ, ਉੱਤਰਾਰਕ, ਦੱਖਣਾਰਕ ਅਤੇ ਨੈਮਿਸ਼—

ਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕੋ ਗਣਨਾਥਸ਼੍ਚ ਵਸਵੋऽष੍ਟੌ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਕਾਦਸ਼ੈਵਾਥ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਪਰੇ ।। ੪੭.

ਸ਼੍ਵੇਤਾਰਕ, ਗਣਨਾਥ, ਅੱਠ ਵਸੂ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ—

ਸੋਮਨਾਥਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧੇਸ਼ਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦੀਸ਼ੋ ਵਿਨਾਯਕਃ। ਨਾਰਾਯਣੋ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੭.

ਸੋਮਨਾਥ, ਸਿੱਧੇਸ਼, ਕਪਰਦੀਸ਼, ਵਿਨਾਇਕ, ਨਾਰਾਇਣ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ—

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੇਸ਼ਃ ਕੌਟੀਸ਼ੋ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰੇਸ਼ਃ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ਮਙ੍ਗਲਾ ਚ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਉਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੭.

ਮਾਰਕੰਡੇਯੇਸ਼, ਕਉਟੀਸ਼, ਅੰਗੀਰੇਸ਼, ਪਿਤਾਮਹ, ਜਨਾਰਦਨ, ਮੰਗਲਾ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ—

ਇਤ੍ਯਾਦਿਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੇਣ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚਾਦਿਗਦਾਧਰਃ। ਹੇਤਿਰ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਰਂ ਗਤਃ ।। ੪੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗਦਾਧਾਰੀ ਉੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੇਤੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਃ ਕਾਰਿਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਲੇऽਸੁਰੇ । ਤੁष੍ਟਾਵਾਦ੍ਯਗਦਾਪਾਣਿਂ ਵੇਧਾ ਹਰ੍षੇਣ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ ।। ੪੭.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਦਿ ਗਦਾਧਾਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ।। ਗਦਾਧਰਂ ਵ੍ਯਪਗਤਕਾਲਕਲ੍ਮषਂ ਗਯਾਗਤਂ ਵਿਦਿਤਗੁਣਂ ਗੁਣਾਤਿਗਮ੍। ਗੁਹਾਗਤਂ ਗਿਰਿਵਰਗੌਰਗੇਹਗਂ ਗਣਾਰ੍ਚ੍ਚਿਤਂ ਵਰਦਮਹਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੪੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਉਸ ਗਦਾਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਗਯਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਗੁਣ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।'

ਅਹਃਸ਼੍ਰਿਯਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਗਣਾਦਿਸੁਸ਼੍ਰਿਯਂ ਭਵਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦਿਤਿਭਵਦਾਰਣਸ਼੍ਰਿਯਮ੍। ਕਲਿਸ਼੍ਰਿਯਂ ਕਲਿਮਲਮਰ੍ਦਨਸ਼੍ਰਿਯਂ ਗਦਾਧਰਂ ਨੌਮਿ ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ, ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।

ਦृਢਾਦॄਢਂ ਪਰਿਵृਢਗਾਢਸਂਸ੍ਤੁਤਂ ਕਾਮਾਦ੍ਭੁਤਂ ਸੁਦृਢਮਰੂਢਿਰੂਢਿਗਮ੍। ਤਮਾਢ੍ਯਗਂ ਦृਢਦੁਰਿਤਾਦ੍ਯਢੌਕਿਤਂ ਸ੍ਵਢੌਕृਤਂ ਦृਢਤਰਗੋਤ੍ਰਸੂਕ੍ਤਿਭਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੱਕਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਲਾਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਤ, ਡੋਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਧਨ-ਧਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਡੂੰਘੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੇਹਕਂ ਕਰਣਕਲਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ਵਿਜਨ੍ਮਕਂ ਦਿਵਕਰਵੇਦਿਭੂषਿਤਮ੍। ਗਦਾਧਰਂ ਧ੍ਵਨਿਮੁਖਵਰ੍ਜਿਤਂ ਪਰਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਂ ਸਤਤ ਮਨਾਦਿਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਜਨਮਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੌਕ ਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

ਮਨੋऽਤਿਗਂ ਮਤਿਗਤਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ਪਰਂ ਸਦਾਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਤੁਤਿਸ਼ਿਰਸਿ ਸਂਸ੍ਤੁਤਂ ਬੁਧੈਃ। ਚਿਦਾਤ੍ਮਕਂ ਕਲਿਗਤਕਾਰਣਾਤਿਗਂ ਗਦਾਧਰਂ ਹृਦਯਗਤਂ ਨਮਾਮਿ ਤਮ੍ ।। ੪੭.

ਮੈਂ ਉਸ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਚਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਦਾ ਇਕ ਰੂਪ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।