ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਜਘਨਂ ਭੂਯਃ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਗੇਨ ਤੁ। ਧਰ੍ਮਰਾਜੇਨ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਨਗਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੜ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਰਾਜਧਰ੍ਮਰਾਜੌ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿ ਹੇਤਵੇ ।। ੪੬.

ਯਮ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਵਾਨੌ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਬਲੌ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕੁਲੋਦ੍ਭਵੌ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਯਾਤਾਮੇਤਾਵਹਿਂਸਕੌ ।। ੪੬.

ਦੋ ਕੁੱਤੇ, ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਕਾਲਾ, ਜੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਨਾ ਹੋਣ।

ਐਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣ ਵਾਯਨ੍ਯਯਾਮ੍ਯਨੈऋਤ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਵਾਯਸਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਭੂਯੋ ਪਿਣ੍ਡਂ ਮਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਯਮ ਤੇ ਨੈਰਤਿ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਫਿਰੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।

ਯਮੋऽਸਿ ਯਮਦੂਤੋऽਸਿ ਵਾਯਸੋऽਸਿ ਮਹਾਬਲ। ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਬਲਿਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਸ਼ਯ ।। ੪੬.

ਤੂੰ ਹੀ ਯਮ ਹੈਂ, ਯਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਂ ਹੈਂ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਖਾ ਕੇ, ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ।

ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਗਤੇ ਸ਼ੈਲਮਾਗਤ੍ਯ ਭਰਤੇਨ ਹਿ। ਪਿਤੁਃ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਸ਼ਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਤ੍ਰ ਵੈ ।। ੪੬.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਭਰਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਕੇ, ਓਥੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਮੇਸ਼ਂ ਰਾਮਸੀਤਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਞ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼ਤੈਃਸਹ ।। ੪੬.

ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਰਾਮੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ।

ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਞ੍ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮੈਰ੍ਵृਤਮ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੪੬.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਦੇ pavittar ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।

ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵੌ ਵਰੁਣੌ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਿਤृਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਃ। ਭਰਤਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਾਨ੍ਨਮੇਤ੍ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੪੬.

ਅੱਗ, ਦੋ ਵਰੁਣ, ਚਾਰ ਰੁਦਰ — ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਜਦੋਂ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।

ਪਾਪੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ। ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਵਰ੍षੇ ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਨਰਃ । ਸ੍ਨਾਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਕਲ੍ਪੇऽਪਿ ਨ ਹੀਯਤੇ ।। ੪੬.

ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ! ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਲ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਗਯਾਯਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਸਰ੍ਵਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਾਹੁਰ੍ਵੈ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਭਰਤਾਸ਼੍ਰਮੇ ।। ੪੬.

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਧ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਤਪ ਅਟੱਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਅਨੰਤ ਫਲ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਚਤਸ੍ਰੋ ਰਵਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ । ਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਾਃ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤਾਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਕਾਃ ।। ੪੬.

ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਉਥੇ ਦਿੱਸਦੀਆਂ, ਛੂਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵਾਂਮਨ ਇਤ੍ਯੇਵ ਤਾਰਕਾਖ੍ਯੋ ਵਿਧਿਃ ਪਰਃ। ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਪ੍ਤਾਨਾਂ ਨਾਵਾਵੇਤੌ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੌ। ਤਾਰਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਜੀਵਤਾਮਿਦਮ੍ ।। ੪੬.

ਮੁਕਤੀ ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਾਰਕ ਨਾਮਕ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਰਕ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ — ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਜੀਉਂਦੇ — ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ।। ੪੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਪੁਰਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਵਾਮਪਾਦੇऽਪਿ ਤਥਾਭ੍ਯੁਦ੍ਯਨ੍ਤਕੋ ਗਿਰਿਃ । ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਪਿਣ੍ਡਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਪਹਾੜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਈਚੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੈਃ ਸਹ। ਮੁਖ੍ਯਸਂਜ੍ਞਂ ਹਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੬.

ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਖਿਆ: 'ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਹੈ', ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿषੁ ਤੇषੁ ਪਦੇष੍ਵੇਵ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ। ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਰਦ ।। ੪੬.

ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ! ਉਹ ਤਿੰਨ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਨ੍ਨੈਮਿषਵਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸੇਵਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਪੂਰੁषੈਃ। ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ੁਕਃ ਪੈਲਃ ਕਣ੍ਵੋ ਵੇਧਾਃ ਸ਼ਿਵੋ ਹਰਿਃ ।। ੪੬.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਵਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਆਸ, ਸ਼ੁਕ, ਪੈਲ, ਕਣਵ, ਵੇਧ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਤਕੈਰ੍ਨਰਃ। ਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਚੋਦ੍ਯਨ੍ਤਕੋ ਗਿਰਿਃ ।। ੪੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੱਥਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।

ਸ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸਮਾਨੀਤੋ ਹ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਞ੍ਚ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ।। ੪੬.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤ ਨੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਤਤ੍ਰਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਵਰਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦੁਰ੍ਲਭਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਮੁਨ੍ਯष੍ਟਕਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਗਤਮ੍। ਕੁਣ੍ਡੇ ਮੁਨ੍ਯष੍ਟਕਂ ਨਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਨਯੇਤ੍ ।। ੪੬.

ਉਥੇ ਅਗਸਤ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਅੱਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਉਹ ਅੱਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨਾਥ ਦੇਵਰ੍षੇ ਹ੍ਯੁਦਯਾਦ੍ਰੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇऽਪਿ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਗਿਰਿਰਾਟ੍ ਸ਼ੁਭਃ। ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯਗੀਤੈਰਾਢ੍ਯੋ ਵਾਦਿਤ੍ਰਕੋ ਗਿਰਿਃ ।। ੪੬.

ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ! ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤ ਨੇ ਉਦਯਾਦ੍ਰਿ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਭ ਪਹਾੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਙ੍ਗਣੈਃ। ਸਮੇਤੋऽਦ੍ਯਾਪਿ ਕੀਤਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸਹ ਗੀਯਤੇ ।। ੪੬.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੋਹਨਸ਼੍ਚ ਸੁਨੀਥਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਲੂਜੋ ਮੋਹਨੋਤ੍ਤਮਃ। ਪਰ੍ਵਤੋ ਨਾਰਦਧ੍ਯਾਨੀ ਸਙ੍ਗੀਤੀ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤਕਃ। ਹਾਹਾ ਹੂਹੂਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਗੀਤਦਾਨਂ ਪ੍ਰਜਕ੍ਰਿਰੇ ।। ੪੬.

ਮੋਹਨ, ਸੁਨੀਥ, ਸ਼ੈਲੂਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹਨ, ਪਰਵਤ, ਨਾਰਦਧਿਆਨੀ, ਸੰਗੀਤੀ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤਕ, ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ ਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।

ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਰਰਥੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਂਵृਤਃ। ਗਾਯਤਿ ਮਧੁਰਾਣ੍ਯੇਵ ਗੀਤਾਨ੍ਯਦ੍ਰੌ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ ।। ੪੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿਤਰਰਥ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤਃ ਸ ਪਰ੍ਵਤੋ ਦੇਵੈਃ ਸੇਵ੍ਯਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਧਰ੍ਮਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਹਰੋ ਭਸ੍ਮਾਙ੍ਗਰਾਗਵਾਨ੍ ।। ੪੬.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਰਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਰ੍ਵਤੇ ਗੀਤਨਾਦਿਤੇ। ਮੋਦਤੇ ਪੂਜਿਤੋਦ੍ਯੇਯਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗਯਾਯਾਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਗੋਪਤਿਰ੍ਵਾ ਗਦਾਧਰਃ। ਹੀਯਤੇ ਵੈष੍ਣਵੀ ਮਾਯਾ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਚਯਾ ਮੁਨੇ ।। ੪੬.

ਗਯਾ ਵਿਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਗੋਪਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਦਾਧਰ, ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਇਆ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ।

ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਹਸ੍ਤੇ ਭਸ੍ਮਕੂਟੋ ਗਿਰਿਰ੍ਧृਤਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਰਾਜੇਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਯਾ ।। ੪੬.

ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਭਸਮਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਅਗਸਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।