ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਦ੍ਧਾਰਿਤਾ ਯਤਃ । ਅਤਃ ਪਵਿਤ੍ਰਯੋਰ੍ਯੋਗਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਯਕਃ ।। ੪੬.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੱਥਰ ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪਵਿਤ੍ਰਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਯੋਗੇ ਹਯਮੇਧ ਮਜੋऽਕਰੋਤ੍। ਭਾਗਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿਲਾ ।। ੪੬.

ਉਹ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ, ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—

ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਥਿਤਿਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਪਿਤृਮੁਕ੍ਤਯੇ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਯਾਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੬.

"ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੱਥਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿਓ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਏ।

ਸ਼ਿਲਾਰੂਪੇਣ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਦਰੂਪੇਣ ਦੇਵਤਾਃ। ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ।। ੪੬.

ਪੱਥਰ ਰੂਪ, ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ—ਚਾਹੇ ਸਾਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ—ਪੁਰਾਣੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਣ੍ਡ ਪृष੍ਠੇ ਤੁ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ਿਲਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦ੍ਰਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਦਃ ।। ੪੬.

ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੈਤ ਦੇ ਖੋਪੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖੋਪੜੀ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਚ੍ਛਾਦਿਤਃ ਸ਼ਿਲਾਪਾਦਃ ਪ੍ਰਭਾਸੇਨਾਦ੍ਰਿਣਾ ਯਤਃ। ਭਾਸਿਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਤਿ ਪ੍ਰਭਾਸਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ ।। ੪੬.

ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ; ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਨਾਮੀ ਹੋ ਗਈ।

ਪ੍ਰਭਾਸਂ ਹਿ ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗੁष੍ਠੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ। ਅਙ੍ਗੁष੍ਠੋਤ੍ਥਿਤ ਈਸ਼ੋऽਪਿ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੬.

ਜਦ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ; ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਓਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੇਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗੁष੍ਠੈਕਤੇਸ਼ੋ ਯਃ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਿਲਾ ਸ੍ਮृਤਾ। ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ ।। ੪੬.

ਜਿਹੜੀ ਪੱਥਰ ਅੰਗੂਠੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਪੱਥਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਨਦੀਪ੍ਰਬਾਸਾਦ੍ਯੋਃ ਸਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਨਾਨਕृਨ੍ਨਰਃ। ਰਾਮੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਸ੍ਨਾਤੋ ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦਰਿਆ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਥਾਂ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾ ਰਾਮ ਸ੍ਨਾਤੋ ਭਵੇਤਿ ਚ। ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਇਥੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਮਯਾ। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲਯਂ ਯਾਤੁ ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਚਨਾਤ੍ ।। ੪੬.

ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਾਨਵਃ। ਰਾਮਤੀਰ੍ਥੇ ਪਿਣ੍ਡਦਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਸੌ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਸੀਤਯਾ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ।। ੪੬.

ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਭਰਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਹੇ।

ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦੇਵਾਨਾਮਭਯਙ੍ਕਰ। ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਸ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਮਮ ਨਸ਼੍ਯਤੁ ਪਾਤਕਮ੍ ।। ੪੬.

ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤृਤਾਂ ਯਯੁਃ ।। ੪੬.

ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਪਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਪਤਿਰੇਵ ਚ। ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਯ ਮੇ ਦੇਵ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਜਮ੍ ।। ੪੬.

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੋ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਓ।

ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਂ ਭਾਸਮਾਨਂ ਸ਼ਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਤਞ੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਮਬਲਿਂ ਤਤਃ ।। ੪੬.

ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਗਤੇ ਸ਼ੈਲਮਾਗਤ੍ਯ ਭਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪਿਤृਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਚ ।। ੪੬.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਭਰਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਟਿਕੇ। ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਞ੍ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮੈਰ੍ਵृਤਮ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਦਾ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੪੬.

ਉਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਤੰਗ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਮਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ। ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਥ ਨ ਦੇਹੀ ਜਾਯਤੇ ਪੁਨਃ ।। ੪੬.

ਜੋ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਜਘਨਂ ਭੂਯਃ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਗੇਨ ਤੁ। ਧਰ੍ਮਰਾਜੇਨ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਨਗਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੜ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਰਾਜਧਰ੍ਮਰਾਜੌ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿ ਹੇਤਵੇ ।। ੪੬.

ਯਮ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਵਾਨੌ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਬਲੌ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕੁਲੋਦ੍ਭਵੌ। ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਯਾਤਾਮੇਤਾਵਹਿਂਸਕੌ ।। ੪੬.

ਦੋ ਕੁੱਤੇ, ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਕਾਲਾ, ਜੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਨਾ ਹੋਣ।

ਐਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣ ਵਾਯਨ੍ਯਯਾਮ੍ਯਨੈऋਤ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਵਾਯਸਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਭੂਯੋ ਪਿਣ੍ਡਂ ਮਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਯਮ ਤੇ ਨੈਰਤਿ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਫਿਰੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।

ਯਮੋऽਸਿ ਯਮਦੂਤੋऽਸਿ ਵਾਯਸੋऽਸਿ ਮਹਾਬਲ। ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਬਲਿਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਸ਼ਯ ।। ੪੬.

ਤੂੰ ਹੀ ਯਮ ਹੈਂ, ਯਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਂ ਹੈਂ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਖਾ ਕੇ, ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ।

ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਗਤੇ ਸ਼ੈਲਮਾਗਤ੍ਯ ਭਰਤੇਨ ਹਿ। ਪਿਤੁਃ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਸ਼ਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਤ੍ਰ ਵੈ ।। ੪੬.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਭਰਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਕੇ, ਓਥੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਮੇਸ਼ਂ ਰਾਮਸੀਤਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਞ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼ਤੈਃਸਹ ।। ੪੬.

ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਰਾਮੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕੁਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ।

ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਞ੍ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮੈਰ੍ਵृਤਮ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੪੬.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਦੇ pavittar ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।

ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਦ੍ਵੌ ਵਰੁਣੌ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਿਤृਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਃ। ਭਰਤਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਾਨ੍ਨਮੇਤ੍ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੪੬.

ਅੱਗ, ਦੋ ਵਰੁਣ, ਚਾਰ ਰੁਦਰ — ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਜਦੋਂ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।