ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੁਹੋਤ੍ਯਗ੍ਨੌ ਚ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯੋਪਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੁ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਜਪਹੋਮਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਸ਼ਿਲਾਪਰ੍ਵ੍ਵਤਰੂਪੇਣ ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਾ ।। ੪੫.

—ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਕਦੇ ਘਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ ਆਦਿਕ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ। ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍। ਤ੍ਵਯਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੪੫.

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਯਦਾ ਸ੍ਥਿਰਾ। ਤਦਾ ਪਾਦਾਦਿਰੂਪੇਣ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਃ। ਵਰਂ ਸ਼ਿਲਾਯੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵੈਵਂ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਦਧੁਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੪੫.

ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਤਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਆਦਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਰਹਾਂਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਨਾਰਦ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍। ਯਸ੍ਯਾ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ।। ੪੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਲਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਾ ਦੇਵਰੂਪਾਤਿਪਾਵਨੀ। ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ਿਲਾਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਉਹ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। 'ਵਿਚਿਤ੍ਰ' ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਪੱਥਰ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਲ੍ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰਿਪੁਰਂ ਯਯੁਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਲੋਕਤ੍ਰਯੇ ਜਾਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਯਮਪੁਰੀ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰਿ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਜਦ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਯਮਪੁਰੀ ਵੀ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਗਈ।

ਯਮ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਊਚੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਅਧਿਕਾਰਂ ਗृਹਾਣਾਥ ਯਮਦਣ੍ਡਂ ਪਿਤਾਮਹ ।। ੪੬.

ਯਮ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਯਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਯਮਦੰਡ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਓ।"

ਯਮਮੂਚੇ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਧਾਰਯਸ੍ਵ ਤਾਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਤੁ ਗृਹੇ ਤਾਂ ਸਮਧਾਰਯਤ੍ ।। ੪੬.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।

ਯਮੋऽਧਿਕਾਰਂ ਸ੍ਵਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪਾਪਿਨਾਂ ਸ਼ਾਸਨਾਦਿਕਮ੍। ਏਵਂਵਿਧਾ ਗੁਰੁਤਰਾ ਸ਼ਿਲਾ ਜਗਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੪੬.

ਯਮ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਨਾ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਥਾ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਚ ਯਥਾ ਮੇਰੁ ਸ੍ਤਥੇਯਂ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ ।। ੪੬.

ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੇਵੀ ਪੱਥਰ ਵੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਗਯਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਦ੍ਧਾਰਿਤਾ ਯਤਃ । ਅਤਃ ਪਵਿਤ੍ਰਯੋਰ੍ਯੋਗਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਯਕਃ ।। ੪੬.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੱਥਰ ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪਵਿਤ੍ਰਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਯੋਗੇ ਹਯਮੇਧ ਮਜੋऽਕਰੋਤ੍। ਭਾਗਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿਲਾ ।। ੪੬.

ਉਹ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ, ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—

ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਥਿਤਿਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਪਿਤृਮੁਕ੍ਤਯੇ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਯਾਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੬.

"ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੱਥਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿਓ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਏ।

ਸ਼ਿਲਾਰੂਪੇਣ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਦਰੂਪੇਣ ਦੇਵਤਾਃ। ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ।। ੪੬.

ਪੱਥਰ ਰੂਪ, ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ—ਚਾਹੇ ਸਾਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ—ਪੁਰਾਣੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਣ੍ਡ ਪृष੍ਠੇ ਤੁ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸ਼ਿਲਾ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਪृष੍ਠਾਦ੍ਰਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਦਃ ।। ੪੬.

ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੈਤ ਦੇ ਖੋਪੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖੋਪੜੀ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਚ੍ਛਾਦਿਤਃ ਸ਼ਿਲਾਪਾਦਃ ਪ੍ਰਭਾਸੇਨਾਦ੍ਰਿਣਾ ਯਤਃ। ਭਾਸਿਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਤਿ ਪ੍ਰਭਾਸਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ ।। ੪੬.

ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ; ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਨਾਮੀ ਹੋ ਗਈ।

ਪ੍ਰਭਾਸਂ ਹਿ ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗੁष੍ਠੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ। ਅਙ੍ਗੁष੍ਠੋਤ੍ਥਿਤ ਈਸ਼ੋऽਪਿ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੬.

ਜਦ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ; ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ, ਓਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੇਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗੁष੍ਠੈਕਤੇਸ਼ੋ ਯਃ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਿਲਾ ਸ੍ਮृਤਾ। ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ ।। ੪੬.

ਜਿਹੜੀ ਪੱਥਰ ਅੰਗੂਠੇ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਪੱਥਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਨਦੀਪ੍ਰਬਾਸਾਦ੍ਯੋਃ ਸਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਨਾਨਕृਨ੍ਨਰਃ। ਰਾਮੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਸ੍ਨਾਤੋ ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦਰਿਆ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਥਾਂ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾ ਰਾਮ ਸ੍ਨਾਤੋ ਭਵੇਤਿ ਚ। ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੪੬.

ਇਥੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਮਯਾ। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲਯਂ ਯਾਤੁ ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਚਨਾਤ੍ ।। ੪੬.

ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਾਨਵਃ। ਰਾਮਤੀਰ੍ਥੇ ਪਿਣ੍ਡਦਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਸੌ। ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਸੀਤਯਾ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ।। ੪੬.

ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਭਰਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਹੇ।

ਰਾਮ ਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦੇਵਾਨਾਮਭਯਙ੍ਕਰ। ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਸ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਮਮ ਨਸ਼੍ਯਤੁ ਪਾਤਕਮ੍ ।। ੪੬.

ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤृਤਾਂ ਯਯੁਃ ।। ੪੬.

ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਪਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਪਤਿਰੇਵ ਚ। ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਯ ਮੇ ਦੇਵ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਜਮ੍ ।। ੪੬.

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੋ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਓ।

ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਂ ਭਾਸਮਾਨਂ ਸ਼ਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਤਞ੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਮਬਲਿਂ ਤਤਃ ।। ੪੬.

ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਰਾਮੇ ਵਨਂ ਗਤੇ ਸ਼ੈਲਮਾਗਤ੍ਯ ਭਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪਿਤृਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਚ ।। ੪੬.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਭਰਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਟਿਕੇ। ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਞ੍ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਭਰਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮੈਰ੍ਵृਤਮ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਨੁषੈਃ ।। ੪੬.

ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਤੰਗ ਦਾ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍। ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੀ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੪੬.

ਉਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਤੰਗ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।