ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਵਯੋਤ੍ਥਾਯ ਹਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਗੁਰੋਃ ਪੂਜਨਂ ਸਦਾ। ਮਯਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਤਵ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੪੫.

'ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ ਜੀ।'

ਅਦੋषਾਹਂ ਯਤਃ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਪਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ। ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸ਼ਾਪਂ ਮਹਾਦੇਵਾਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੪੫.

'ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ: ਹੇ ਪਤੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਵੇਂਗਾ।'

ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਤਂ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਗਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍। ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਚੇਨ੍ਧਨੈਃ ।। ੪੫.

ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਬਾਲੀ।

ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚਕ੍ਰੇ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍। ਤਥਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੪੫.

ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਕੋਲ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ ਹੀ, ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤਪਸਾ ਮਰੀਚੇਸ੍ਤਪਸਾ ਯਥਾ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਤਪ ਤੇ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ।

ਊਚੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਮ੍ਬੂਦੌ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਸ੍ਤਪਸਾ ਹਰੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨੇਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ।। ੪੫.

ਤਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਤਪ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਯਯੌ। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਨਜਃ। ਊਚੁਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਰ੍ਵਤਾਂ ਦੇਵਾ ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਂ ਤਾਂ ਸਕੇਸ਼ਵਾਃ ।। ੪੫.

ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਅਜਨਮਾ ਭਗਵਾਨ ਜਾਗ ਪਏ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸਮੇਤ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਖੜੀ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।

ਅਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯੇ ਤਪਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤੇ। ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਭਯਙ੍ਕਰਮ੍ ।। ੪੫.

ਅੱਗ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਵਰਂ ਵਰਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞੇ ਅਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍। ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੫.੩੭ ਭਰ੍ਤृਸ਼ਾਪਮਸ਼ਕ੍ਤਾਹਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਮੋਜਸਾ। ਦਤ੍ਤੋ ਮਰੀਚਿਨਾ ਸ਼ਾਪੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸ ਹ੍ਯਪਗਚ੍ਛਤੁ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।' ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ। ਮਰੀਚੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।'

ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਚੁਰੇਤਾਂ ਸੁਰਾਃ ਪੁਨਃ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪੁਤ੍ਰਿ ਸ਼ਾਪੋऽਯਂ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ ।। ੪੫.

ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਫਿਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ, ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਤੈਨੂੰ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।'

ਦਤ੍ਤਸ੍ਤੇ ਨ ਨਿਰਾਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ। ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਂ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ।। ੪੫.

ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਟਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ।

ਭਵੇਦ੍ਵੈ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵੇਦੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤੇ। ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੫.

ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਰ੍ਤ੍ਤੁਃ ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਮੋਚਯਿਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਦਾਮਰਾਃ। ਮਹ੍ਯਂ ਵਰਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਧ੍ਵਮੇਵਂਵਿਧਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਨੋਖਾ ਵਰ ਦਿਓ।

ਸ਼ਿਲਾਹਂ ਹਿ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਪਾਵਨੀ ਸ਼ੁਭਾ। ਨਦੀਨਦਸਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਦੇਵਾਦਿਭ੍ਯੋऽਤਿਪਾਵਨੀ ।। ੪੫.

ਮੈਂ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜੋ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗੀ।

ऋष੍ਯਾਦਿਭ੍ਯੋ ਮੁਨੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮੁਖ੍ਯਦੇਵੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ। ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ਯਪਿ। ਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਮਦ੍ਦੇਹੇ ਤੀਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਾ ।। ੪੫.

ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਰੂਪ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲੁਕਵੇਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਣ।

ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਥਾ। ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਦੇਵਾਃ ਸਕਲਾ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੫.

ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਤਾਰੇ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ, ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਣ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਮਯਿ। ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਯਃ ਕੁਮਾਰਾਦ੍ਯਾ ਬਹੁਰੁਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦਰ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ, ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ।

ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪਦਰੂਪੇਣ ਦੇਵਤਾਃ। ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰੂਪਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭੁਵਿ ।। ੪੫.

ਦੇਵਤੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕੋਸ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ।

ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍। ਪੂਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਧਿਕਾਰੀ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕृਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਭਾਕ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਤੀਰ੍ਥषੁ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾਥ ਤਰ੍ਪਣਮ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਕਂ ਯੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੪੫.

ਜੋ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।

ਗਦਾਧਰੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੀਂ ਨਰਾਃ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਪ੍ਰਯਾਗਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ ।। ੪੫.

ਗਦਾਧਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਮਰਨਗੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਙ੍ਗਾਸਾਗਰਸਂਜ੍ਞਞ੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਠਤੁ ਫਲ੍ਗੁਨਿ। ਗਦਾਧਰਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਮृਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਤਃ ਸਦਾ ।। ੪੫.

ਫਾਲਗੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਦਾਧਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ।

ਜਰਾਯੁਜਾਣ੍ਡਜਾ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵੇਦਜਾ ਵਾਪਿ ਚੋਦ੍ਭਿਦਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਸ਼ਿਲਾਯਾਨ੍ਤੇ ਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਵਰੂਪਤਾਮ੍ ।। ੪੫.

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਜੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਦੇਹ ਛੱਡੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਰ੍ਚ੍ਚਿਤੇ ਹਰੌ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪੂਰ੍ਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ। ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਰ੍ਪਣਞ੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ।। ੪੫.

ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਥੇ ਵੀ ਪਿਤਰ ਕਰਮ, ਤਰਪਣ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋਣ।

ਮਮ ਦੇਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨਾਂ ਯੇ ਜਪਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾਦਿਕਮ੍। ਅਚਿਰੇਣਾਪਿ ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਭਾਜੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੪੫.

ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਆਦਿਕ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਓ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।

ਪਿਤॄਣਾਂ ਕੁਲਸਾਹਸ੍ਰਮਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹਿਤਂ ਨਰਃ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਨਯੇਦ੍‌ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੪੫.

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਆਦਿ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ਯੋ ਹਿ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰਦਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ। ਸਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰੋਮੁਖ੍ਯਾ ਮਾਨਸਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਨृਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਦਧਤੋ ਮੁਕ੍ਤਯੇ ਨਿਵਸਨ੍ਤੁ ਮੇ ।। ੪੫.

ਜਿੰਨੀ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਮਾਨਸ ਆਦਿਕ ਦੈਵੀ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।

ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤੁ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨੋ ਯਾਨ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾਃ। ਏਕੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ ।। ੪੫.

ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਆ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਵਚ੍ਛਿਲਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਹ ਦੈਵਤੈਃ। ਸਦਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਮੁਨਯੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਾਣਾਂ ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੪੫.

ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਮੁਨੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਗਣ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਰਹਿਣ।