ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੂਪੇਣਾਨੇਨ ਮਾਂ ਭੀਰੁ ਵਿਮੋਹਯਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਜੋऽਹਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਵ੍ਵੇਦਪਾਰਗਃ ।। ੪੫.

ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭੈਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੀਚਿ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

ਮਰੀਚੇਰ੍ਵ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍। ਅਹਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪੁਤ੍ਰੀ ਤਪੋऽਨ੍ਵਿਤਾ ।। ੪੫.

ਮਰੀਚਿ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।'

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਰ੍ਥਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਚਰਾਮਿ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰੀਤਿਪੂਰ੍ਵ੍ਵ੍ਕਮ੍ ।। ੪੫.

'ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।' ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤੇਚ੍ਛਯਾ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਵਿਚਰਾਮਿ ਹ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।'

ਤ੍ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਜਾਤਾ ਭਜੇ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜ ਮਾਂ ਵਰਮ੍। ਲੋਕੇ ਨ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮਮ ਤੁਲ੍ਯੋ ਨ ਤੇ ਵਰਃ ।। ੪੫.

'ਜੇ ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰ ਚੁਣਾਂਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ।'

ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਮੇऽਧੁਨਾ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਯਾਚਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।' ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਧਰਮ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈ।'

ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਮਗਮਨ੍ਮੁਨਿਂ ਧਰ੍ਮੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ। ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਂ ਵਰਂ ਨਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਰ੍ਘ੍ਯਾਦਿਨਾਰ੍ਚ੍ਚਯਤ੍ ।। ੪੫.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਧਰਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਢੇਰ ਸੀ। ਵਰ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ।

ਕਿਮਰ੍ਤਮਾਗਤਃ ਪृष੍ਟੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਨ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਮਤਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਦृष੍ਟਾ ਤੇ ਕਨ੍ਯਕਾ ਵਰਾ । ਮਹ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਞ੍ਚ ਤਾਂ ਦੇਹਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੪੫.

ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕੁੜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੇ ਦੇ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਅਰ੍ਘ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਪ੍ਰੋਚੇ ਤਥੇਤਿ ਤਮ੍। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਸਮਾਨੀਯ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਾਂ ਮਰੀਚਯੇ ।। ੪੫.

ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਰੀਚਿ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਵਰਂ ਚ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਥਾ ਕृਤਮ੍। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤਾਂ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋऽਨਯਤ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲੈ ਗਿਆ।

ਰੇਮੇ ਮੁਨਿਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸਹ। ਪਾਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਯਾ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਯਥਾ ਹ੍ਯਜਃ ।। ੪੫.

ਮੁਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ।

ਜਜ੍ਞੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਮਰੀਚੇਰ੍ਵਿष੍ਣੁਨੋਪਮਮ੍। ਮਰੀਚਿਃ ਫਲਪੁष੍ਪਾਰ੍ਥਂ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਃ ।। ੪੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੀਚਿ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਰਗੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਫਲ-ਫੁੱਲ ਲੈਣ ਲਈ ਮਰੀਚਿ ਜੰਗਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਆਇਆ।

ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਾਂ ਪਤ੍ਨੀਮੁਵਾਚੇਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍। ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਕੁਰੁ ।। ੪੫.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਥੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਮੈਂ ਲੰਮ ਲਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਦੇ।'

ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਾ ਮੁਨੇਃ। ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਘृਤੇ ਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਤਤ੍ਪਰਾ ।। ੪੫.

ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ' ਆਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਜੀ ਵਿਛੋਨੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਨਿਦ੍ਰਾਯਮਾਣੇऽਥ ਮੁਨੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਾਗਤਃ। ਇਤ੍ਯੇष ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਮਨਸਾਰ੍ਚ੍ਚਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੪੫.

ਜਦ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪਈ।

ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਕਿਂ ਪੂਜ੍ਯੋऽਯਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ। ਇਤ੍ਯਾਕੁਲਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਮ੍ ।। ੪੫.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਹੁਣ ਪੈਰ ਮਲਦੀ ਰਹਾਂ ਜਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ?' ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਨ।

ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸਮਪੂਜਯਤ੍। ਸਤ੍ਕृਤਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਮਕਰੋਦਜਃ ।। ੪੫.

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਕੇ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਤਲ੍ਪਤਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਾਮ੍ ।। ੪੫.

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵਿਛੋਨੇ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ। ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਯਸ੍ਮਾਦਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਹਾਯ ਮੇ । ਗਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤਃ ਪਾਪਾਚ੍ਛਾਪਦਗ੍ਧਾ ਸ਼ਿਲਾ ਭਵ ।। ੪੫.

ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਰ ਮਲਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾ।

ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਮਰੀਚਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਾ ਰੁषਾ। ਸ਼ਯਾਨੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤ੍ਵਜ੍ਜਨਕੋ ਗੁਰੁਃ ।। ੪੫.

ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਤੂੰ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਦੋਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆ ਗਏ ਸਨ।'

ਤ੍ਵਯੋਤ੍ਥਾਯ ਹਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਗੁਰੋਃ ਪੂਜਨਂ ਸਦਾ। ਮਯਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਤਵ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੪੫.

'ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ ਜੀ।'

ਅਦੋषਾਹਂ ਯਤਃ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਪਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ। ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸ਼ਾਪਂ ਮਹਾਦੇਵਾਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੪੫.

'ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ: ਹੇ ਪਤੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਵੇਂਗਾ।'

ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਤਂ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਗਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍। ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਚੇਨ੍ਧਨੈਃ ।। ੪੫.

ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਬਾਲੀ।

ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚਕ੍ਰੇ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍। ਤਥਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੪੫.

ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਕੋਲ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ ਹੀ, ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤਪਸਾ ਮਰੀਚੇਸ੍ਤਪਸਾ ਯਥਾ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਤਪ ਤੇ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ।

ਊਚੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਮ੍ਬੂਦੌ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਸ੍ਤਪਸਾ ਹਰੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨੇਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ।। ੪੫.

ਤਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਤਪ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਯਯੌ। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਨਜਃ। ਊਚੁਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਰ੍ਵਤਾਂ ਦੇਵਾ ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਂ ਤਾਂ ਸਕੇਸ਼ਵਾਃ ।। ੪੫.

ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਅਜਨਮਾ ਭਗਵਾਨ ਜਾਗ ਪਏ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸਮੇਤ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਖੜੀ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।

ਅਗ੍ਨਿਮਧ੍ਯੇ ਤਪਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤੇ। ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਭਯਙ੍ਕਰਮ੍ ।। ੪੫.

ਅੱਗ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਵਰਂ ਵਰਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞੇ ਅਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯਦਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍। ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੫.੩੭ ਭਰ੍ਤृਸ਼ਾਪਮਸ਼ਕ੍ਤਾਹਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਮੋਜਸਾ। ਦਤ੍ਤੋ ਮਰੀਚਿਨਾ ਸ਼ਾਪੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸ ਹ੍ਯਪਗਚ੍ਛਤੁ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।' ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ। ਮਰੀਚੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।'