ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਜਠਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਵਿਰਜਾਦ੍ਰਿਣਾ। ਨਾਭਿਕੂਪਸਮੀਪੇ ਤੁ ਦੇਵੀ ਯਾ ਵਿਰਜਾ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਤਤ੍ਰ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੪੪.

ਦੈਤ ਦਾ ਪੇਟ ਧਰਮ ਨੇ ਵਿਰਜਾ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ। ਨਾਭੀ ਕੁਆਂ ਕੋਲ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਗਿਰਿਣਾ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੌ ਪਾਦੌ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਲੌ। iਤਤ੍ਰ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕृਤ੍ਸਪ੍ਤ ਕੁਲਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧਰਤੇ ਨਰਃ ।। ੪੪.

ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਥਂ ਸ਼ਿਲਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਗਯਾਸੁਰਃ । ਕਿਂ ਰੂਪਂ ਕਿਂ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਵਦ ਨਾਮ ਚ ।। ੪੫.

ਉਹ ਪੱਥਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਯਾਸੁਰ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।

.ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ।। ਆਸੀਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਰੁਪਾ ਚ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਭਰ੍ਤ੍ਤृਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ ।। ੪੫.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਕਨ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ। ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਿਵ ਗੁਣਾਧਿਕਾ ।। ੪੫.

ਉਸ ਧਰਮ-ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਤੋਂ ਇਕ ਧਰਮ-ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਧੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੇ ਤੁ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯਾਸਂਸ੍ਤੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਰ੍ਤ੍ਰਯੇ। ਧਰ੍ਮ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਉਹ ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਧਰਮ ਨੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।

ਨਾਨੁ ਰੂਪਂ ਵਰਂ ਲੇਭੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮੋऽਥ ਵਰਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਤਪਃ ਕੁਰੁ ਵਰਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਯਯੌ ।। ੪੫.

ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੂੰ ਵਰ ਲਈ ਤਪ ਕਰ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਚ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਦੁष੍ਕਰਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪੇ ਯੁਗਾਨਾਮਯੁਤਂ ਪੁਰਾ ।। ੪੫.

ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਾਰੇਆਂ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਪਰ੍ਯ੍ਯਟਨ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਂ ਕਨ੍ਯਾਰਤ੍ਨਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ ।। ੪੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੀਚਿ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਪਰਮੇ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍। ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਥ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤਾਂ ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਤਦ੍ਵਦ ।। ੪੫.

ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉੱਚ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ? ਦੱਸ।'

ਰੂਪੇਣਾਨੇਨ ਮਾਂ ਭੀਰੁ ਵਿਮੋਹਯਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਜੋऽਹਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਵ੍ਵੇਦਪਾਰਗਃ ।। ੪੫.

ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭੈਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੀਚਿ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

ਮਰੀਚੇਰ੍ਵ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍। ਅਹਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪੁਤ੍ਰੀ ਤਪੋऽਨ੍ਵਿਤਾ ।। ੪੫.

ਮਰੀਚਿ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।'

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਰ੍ਥਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਚਰਾਮਿ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰੀਤਿਪੂਰ੍ਵ੍ਵ੍ਕਮ੍ ।। ੪੫.

'ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।' ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤੇ। ਪਤਿਵ੍ਰਤੇਚ੍ਛਯਾ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਵਿਚਰਾਮਿ ਹ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।'

ਤ੍ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਜਾਤਾ ਭਜੇ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜ ਮਾਂ ਵਰਮ੍। ਲੋਕੇ ਨ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮਮ ਤੁਲ੍ਯੋ ਨ ਤੇ ਵਰਃ ।। ੪੫.

'ਜੇ ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰ ਚੁਣਾਂਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ।'

ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਮੇऽਧੁਨਾ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਯਾਚਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ।। ੪੫.

'ਹੇ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।' ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਧਰਮ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈ।'

ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਮਗਮਨ੍ਮੁਨਿਂ ਧਰ੍ਮੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ। ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਂ ਵਰਂ ਨਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਰ੍ਘ੍ਯਾਦਿਨਾਰ੍ਚ੍ਚਯਤ੍ ।। ੪੫.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਧਰਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਢੇਰ ਸੀ। ਵਰ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ।

ਕਿਮਰ੍ਤਮਾਗਤਃ ਪृष੍ਟੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਨ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਮਤਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਦृष੍ਟਾ ਤੇ ਕਨ੍ਯਕਾ ਵਰਾ । ਮਹ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਞ੍ਚ ਤਾਂ ਦੇਹਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੪੫.

ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕੁੜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੇ ਦੇ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਅਰ੍ਘ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਪ੍ਰੋਚੇ ਤਥੇਤਿ ਤਮ੍। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਂ ਸਮਾਨੀਯ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਾਂ ਮਰੀਚਯੇ ।। ੪੫.

ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਰੀਚਿ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਵਰਂ ਚ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਥਾ ਕृਤਮ੍। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤਾਂ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋऽਨਯਤ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲੈ ਗਿਆ।

ਰੇਮੇ ਮੁਨਿਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸਹ। ਪਾਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਯਾ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਯਥਾ ਹ੍ਯਜਃ ।। ੪੫.

ਮੁਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ।

ਜਜ੍ਞੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਮਰੀਚੇਰ੍ਵਿष੍ਣੁਨੋਪਮਮ੍। ਮਰੀਚਿਃ ਫਲਪੁष੍ਪਾਰ੍ਥਂ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਃ ।। ੪੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੀਚਿ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਰਗੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਫਲ-ਫੁੱਲ ਲੈਣ ਲਈ ਮਰੀਚਿ ਜੰਗਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਆਇਆ।

ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਾਂ ਪਤ੍ਨੀਮੁਵਾਚੇਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍। ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਕੁਰੁ ।। ੪੫.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਥੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਮੈਂ ਲੰਮ ਲਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਦੇ।'

ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਯਨਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਾ ਮੁਨੇਃ। ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਘृਤੇ ਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਤਤ੍ਪਰਾ ।। ੪੫.

ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ' ਆਖ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਜੀ ਵਿਛੋਨੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਨਿਦ੍ਰਾਯਮਾਣੇऽਥ ਮੁਨੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਾਗਤਃ। ਇਤ੍ਯੇष ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਮਨਸਾਰ੍ਚ੍ਚਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੪੫.

ਜਦ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪਈ।

ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਕਿਂ ਪੂਜ੍ਯੋऽਯਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ। ਇਤ੍ਯਾਕੁਲਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਮ੍ ।। ੪੫.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਹੁਣ ਪੈਰ ਮਲਦੀ ਰਹਾਂ ਜਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ?' ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਨ।

ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸਮਪੂਜਯਤ੍। ਸਤ੍ਕृਤਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਮਕਰੋਦਜਃ ।। ੪੫.

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਕੇ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਚ ਤਲ੍ਪਤਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਾਮ੍ ।। ੪੫.

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵਿਛੋਨੇ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ। ਧਰਮਵ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਯਸ੍ਮਾਦਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਹਾਯ ਮੇ । ਗਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤਃ ਪਾਪਾਚ੍ਛਾਪਦਗ੍ਧਾ ਸ਼ਿਲਾ ਭਵ ।। ੪੫.

ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਰ ਮਲਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾ।