ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਞ੍ਚਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਗਯਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮੇਕਂ ਗਯਾਸ਼ਿਰਃ । ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਹਿਤਂ ਨृਣਾਮ੍ ।। ੪੪.

'ਗਯਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਕੋਸ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗਯਾ ਸ਼ਿਰ ਇੱਕ ਕੋਸ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਦੇਣ।'

ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਤਰ੍ਪਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਤ੍ਫਲਾਧਿਕਮ੍। ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵੈ ਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਕੁਲਾਨਾਂ ਚੋਦ੍ਧਰੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੪੪.

'ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤਰਪਣ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।'

ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਯੂਯਂ ਤਿष੍ਠਤ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਗਦਾਧਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਲੋਕਾਦ੍ਭੂਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਘਨਾਸ਼ਨਾਤ੍ ।। ੪੪.

'ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸੋ। ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਆਪ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।'

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪਿਣ੍ਡਕਂ ਯੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੁ ਚ ਸੇਵਿਨਾਮ੍ ।। ੪੪.

'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ। ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ।'

ਨੈਮਿषਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਙ੍ਗਾ ਪ੍ਰਯਾਗਸ਼੍ਚਾਵਿਮੁਕ੍ਤਿਕਮ੍। ਏਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦਿਵਿ ਭੁਵ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਸਮਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸਦਾ ਨॄਣਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਹਿਤਂ ਸੁਰਾਃ ।। ੪੪.

'ਨੈਮਿਸ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗੰਗਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤਿਕਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਚਾਹੇ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਤੋਂ ਹੋਣ, ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਦੇਣ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ!'

ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰਗਣਾ ਯੁष੍ਮਾਸ੍ਵੇਕਾਪਿ ਦੇਵਤਾ। ਚੇਨ੍ਨ ਤਿष੍ਠੇਦਹਂ ਚਾਪਿ ਸਮਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੪੪.

'ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।'

ਗਯਾਸੁਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਯਃਸੁਰਾਃ। ਤ੍ਵਯਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੪੪.

ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਾਦਾਨਰ੍ਚ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍। ਦੇਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਵਰੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਹਰ੍षਿਤੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋऽਭਵਤ੍ ।। ੪੪.

ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਸਦਾ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਚੈਵ ਦੇਵੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਦਦਾਵਜਃ। ਗ੍ਰਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਞ੍ਚਕ੍ਰੋਸ਼ੀਂ ਗਯਾਂ ਤਥਾ। ਗृਹਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਦਦੌ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵੋਪਸ੍ਕਰਸਂਯੁਤਾਨ੍ ।। ੪੪.

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਕੋਸ ਵੱਡੇ ਪੰਜਵੰਜਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਗਯਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।

ਕਾਮਧੇਨੁਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਰਿਜਾਤਾਦਿਕਾਂਸ੍ਤਰੂਨ੍। ਮਹਾਨਦੀਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਵਹਾਂ ਘृਤਕੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੪੪.

ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਖ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ, ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਤੇ ਘਿਉਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਮਧੁਸ਼੍ਰਵਾਂ ਮਧੁਕੁਲ੍ਯਾਂ ਦਧ੍ਯਾਦ੍ਯਾਢ੍ਯਸਰਾਂਸਿ ਚ। ਸੁਵਰ੍ਣਦੀਰ੍ਘਿਕਾਂ ਚੈਵ ਬਹੂਨਨ੍ਨਾਦਿਪਰ੍ਵ੍ਵਤਾਨ੍ ।। ੪੪.

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਭਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦਹੀਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਰੋਵਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੋਖਰ ਤੇ ਅਨੇਕ ਅਨਾਜ-ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਫਲਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृਜਨ੍ਦਦੌ। ਨ ਯਾਚਯਧ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਅਨ੍ਯਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਦਾਵਜਃ ।। ੪੪.

ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫਲ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗੋ', ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਨਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਦਿਗਦਾਧਰਮ੍ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰਣ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਯਾਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਯਾਚਿਰੇ ।। ੪੪.

ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਦਿ ਮੰਤਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਯਾਗੇ ਚ ਲੋਭਾਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਧਨਾਦਿਕਮ੍। ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ੍ਤਾਞ੍ਛਸ਼ਾਪ ਹ ।। ੪੪.

ਪਰ ਧਰਮ-ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਨ ਆਦਿ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਕृਤਵਨ੍ਤੋ ਯਤੋ ਲੋਭਂ ਮਦ੍ਦਤ੍ਤੇष੍ਵਖਿਲੇष੍ਵਪਿ। ਤਸ੍ਮਾਦृਣਾਧਿਕਾ ਯੂਯਂ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੪੪.

ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਰਹੋਗੇ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ।

ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਰਿਵਹਾ ਨਦੀ ਪਾषਾਣਪਰ੍ਵ੍ਵਤਾਃ। ਨਦ੍ਯਾਦਯੋ ਵਾਰਿਵਹਾ ਮृਨ੍ਮਯਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਗृਹਾਃ ।। ੪੪.

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਹੀ ਵਹਾਉਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

ਕਾਮਧੇਨੁਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮਲ੍ਲੋਕਮੁਪਤਿष੍ਠਤਾਮ੍। ਏਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨਜਮ੍ ।। ੪੪.

ਕਾਮਧੇਨੁ ਤੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਖ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ। ਐਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤ੍ਵਯਾ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਮਖਿਲਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਪਤੋ ਗਤਮ੍। ਜੀਵਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੪੪.

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਤੀਰ੍ਥੋਪਜੀਵਿਕਾ ਯੂਯਮਾਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਂ ਭਵਿष੍ਯਥ ।। ੪੪.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤਕ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੋਗੇ।'

ਲੋਕਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਗਯਾਯਾਂ ਯੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਿਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਗਾਃ। ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਯੇ ਪੂਜਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੈਰਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸਦਾ ।। ੪੪.

ਜੋ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਣਗੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਜਠਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮੇਣ ਵਿਰਜਾਦ੍ਰਿਣਾ। ਨਾਭਿਕੂਪਸਮੀਪੇ ਤੁ ਦੇਵੀ ਯਾ ਵਿਰਜਾ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਤਤ੍ਰ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੪੪.

ਦੈਤ ਦਾ ਪੇਟ ਧਰਮ ਨੇ ਵਿਰਜਾ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ। ਨਾਭੀ ਕੁਆਂ ਕੋਲ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਗਿਰਿਣਾ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੌ ਪਾਦੌ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਲੌ। iਤਤ੍ਰ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿਕृਤ੍ਸਪ੍ਤ ਕੁਲਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧਰਤੇ ਨਰਃ ।। ੪੪.

ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਥਂ ਸ਼ਿਲਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਗਯਾਸੁਰਃ । ਕਿਂ ਰੂਪਂ ਕਿਂ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਵਦ ਨਾਮ ਚ ।। ੪੫.

ਉਹ ਪੱਥਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਯਾਸੁਰ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।

.ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ।। ਆਸੀਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਰੁਪਾ ਚ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਭਰ੍ਤ੍ਤृਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ ।। ੪੫.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਕਨ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ। ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਿਵ ਗੁਣਾਧਿਕਾ ।। ੪੫.

ਉਸ ਧਰਮ-ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਤੋਂ ਇਕ ਧਰਮ-ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਧੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਯੇ ਤੁ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯਾਸਂਸ੍ਤੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਰ੍ਤ੍ਰਯੇ। ਧਰ੍ਮ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਰਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਮਾਰ੍ਗਯਨ੍ ।। ੪੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਉਹ ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਧਰਮ ਨੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।

ਨਾਨੁ ਰੂਪਂ ਵਰਂ ਲੇਭੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮੋऽਥ ਵਰਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਤਪਃ ਕੁਰੁ ਵਰਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਯਯੌ ।। ੪੫.

ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੂੰ ਵਰ ਲਈ ਤਪ ਕਰ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਚ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਦੁष੍ਕਰਞ੍ਚ ਯਤ੍। ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪੇ ਯੁਗਾਨਾਮਯੁਤਂ ਪੁਰਾ ।। ੪੫.

ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਾਰੇਆਂ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਪਰ੍ਯ੍ਯਟਨ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਂ ਕਨ੍ਯਾਰਤ੍ਨਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ ।। ੪੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੀਚਿ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।