ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਾਸ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਨਾਮ ਨਦੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਸਾऽਵਤੀਰ੍ਣਾ ਗਯਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਾਰਣਾਯ ਵੈ। ਸ੍ਨਾਤੋ ਗੋਦੋ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੪੩.

ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਗਯਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਆਈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਗਉ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੀ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾऽਕ੍ਸ਼ਯਵਟਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸਨ੍ਤੋषਯਿष੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਦਿਨਾऽਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਤੈਸ੍ਤੁष੍ਟੈਸ੍ਤੋषਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਦੇਵਤਾਃ ।। ੪੩.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਸ਼ੈ ਵਟ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਵਿ-ਕਵਿ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ; ਜਦ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਯਾਯਾਂ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗਯਾਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਵਰਮ੍ ।। ੪੩.

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਐਸਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ, ਗਯਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਮੀਨੇ ਮੇषੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇ ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਕਾਰ੍ਮੁਕੇ ਘਟੇ। ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨਮ੍ ।। ੪੩.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੀਨ, ਮੇਸ਼, ਕਨਿਆ, ਧਨੂ ਜਾਂ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੱਡੀ ਹੀ ਦੁਲਭ ਚੀਜ਼ ਹੈ।

ਮਕਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚ ਗ੍ਰਹਣੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯ੍ਯਯੋਃ । ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ ।। ੪੩.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਯਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ। ਨ ਤਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ ।। ੪੩.

ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਲਪਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਚਿਰ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ।। ਗਯਾਸੁਰਃ ਕਥਂ ਜਾਤਃ ਕਿਂਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਃ । ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਕਥਂ ਤੇਨ ਕਥਂ ਦੇਹਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ।। ੪੪.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਗਯਾਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ?

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ।। ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਜ੍ਜਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਸਰ੍ਜ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ।। ੪੪.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।

ਆਸੁਰੇਣੈਵ ਭਾਵੇਨ ਹ੍ਯਸੁਰਾਨਸृਜਤ੍ਪੁਰਾ। ਸੌਮਨਸ੍ਯੇਨ ਭਾਵੇਨ ਦੇਵਾਨ੍ਸੁਮਨਸੋऽਸृਜਤ੍ ।। ੪੪.

ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।

ਗਯਾਸੁਰੋऽਸੁਰਾਣਾਞ੍ਚ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਪਾਦਞ੍ਚ ਸ਼ਤਂ ਤਸ੍ਯੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੪੪.

ਗਯਾਸੁਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਸੌ ਤੇ ਪੌਣਾ ਯੋਜਨ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥੂਲਃ षष੍ਟਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋऽਸੌ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਕੋਲਾਹਲਗਿਰਿਵਰੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੪੪.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ, ਸਠ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਕੋਲਾਹਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਂ ਸ੍ਥਿਰੋऽਭਵਤ੍। ਤਤ੍ਤਪਸ੍ਤਾਪਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਮਂ ਗਤਾਃ ।। ੪੪.

ਉਹ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲਏ ਟਿਕੇ ਰਹਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤੇऽਥ ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਗਯਾਸੁਰਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੪.

ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਗਏ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਗਯਾਸੁਰ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ।' ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗਤਾਃ ਸ਼ਿਵਮ੍। ਕੈਲਾਸੇ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ ਦੇਵ ਮਹਾਸੁਰਾਤ੍ ।। ੪੪.

ਆਓ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ; ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਅਸੁਰ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਨਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਮ੍ਭੁਰ੍ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰਿਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸ ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ।। ੪੪.

ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਆਓ ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੀਂ।' ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਨੂੰ ਭਲਾ ਦੇਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ।। ੴ ਨਮੋ ਵਿष੍ਣਵੋ ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣਵੇ। ਰੋਚਿष੍ਣਵੇ ਜਿष੍ਣਵੇ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਦਿਗ੍ਰਸਿष੍ਣਵੇ ।। ੪੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਓਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਧਰਿष੍ਣਵੇऽਖਿਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਾਂ ਪਾਰਯਿष੍ਣਵੇ । ਵਰ੍ਦ੍ਧਿष੍ਣਵੇ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਾਯ ਨਮੋ ਭ੍ਰਾਜ੍ष੍ਣਿਵੇ ਨਮਃ ।। ੪੪.

ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।

ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ।। ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਦੌ। ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤਾ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣੁਨੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੪੪.

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਗਯਾਸੁਰਭਯਾਦ੍ਦੇਵ ਰਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਮਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰਿਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਯਾਨ੍ਤੁ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਮਾਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਤਃ ।। ੪੪.

ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੈਤ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਵਾਂਗਾ।

ਕੇਸ਼ਵੇ ਗਰੁਡਾਰੂਢੋ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਗਯਾਸੁਰੇ। ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯਯੁਰ੍ਵਾਹਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੪.

ਕੇਸ਼ਵ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਯਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਣ ਲਈ ਗਿਆ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਵਾਹਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਏ।

ਊਚੁਸ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਾਦ੍ਯਾਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ। ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਗਯਾਸੁਰ ।। ੪੪.

ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ; ਆਪਣਾ ਵਰ ਦੱਸ, ਗਯਾਸੁਰ।'

ਗਯਾਸੁਰ ਉਵਾਚ।। ਯਦਿਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਥ ਮੇ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੇਵਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਤੀਰ੍ਥਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਾਤ੍ ।। ੪੪.

ਗਯਾਸੁਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ — ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ ਕਿ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਤੋਂ —'

ਦੇਵੇਭ੍ਯੋऽਤਿਪਵਿਤ੍ਰੋऽਹਮृषਿਭ੍ਯੋऽਪਿ ਸ਼ਿਵਾਵ੍ਯਯਾਤ੍। ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਯੋਗਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੪੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

ਨ੍ਯਾਸਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮ੍ਮਿਭ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪੁਨਃ। ਜ੍ਞਾਤਿਭ੍ਯੋऽਤਿਪਵਿਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪਵਿਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਂ ਸਦਾ ਸੁਰਾਃ ।। ੪੪.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ।

ਪਵਿਤ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਤਂ ਦੇਵਾ ਦੈਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਦਿਵਮ੍। ਦੈਤ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਹਰਿਪੁਰਂ ਯਯੁਃ ।। ੪੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ', ਅਤੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹਰੀ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਜਾਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਯਮਪੁਰੀ ਹ੍ਯਭੂਤ੍। ਯਮ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਤਤੋऽਗਮਤ੍ ।। ੪੪.

ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਯਮ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੂਚਿਰੇ ਦੇਵਾ ਗਯਾਸੁਰਵਿਲੋਪਿਤਾਃ। ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤੋऽਧਿਕਾਰੋ ਵੈ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤਾਮਹ ।। ੪੪.

ਗਯਾਸੁਰ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ, ਪਿਤਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲੋ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਵ੍ਰਜਾਮੋ ਵਿष੍ਣੁਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਵਰੇऽਸੁਰੇ ।। ੪੪.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਆਓ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'

ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕ ਤ੍ਰਯਂ ਹ੍ਯਭੂਤ੍। ਦੇਵੈਰੁਕ੍ਤੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪੪.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤ ਆਖੀ।