ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੀਪ੍ਤਿਮੇਧਾ ਯਸ਼ੋਮੇਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਮੇਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੇਧਾਵਾਨ੍ ਮੇਧਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸੁਮੇਧਸਃ

ਦੀਪਤਿਮੇਧਾ, ਯਸ਼ੋਮੇਧਾ, ਸਥਿਰਮੇਧਾ, ਸਰਵਮੇਧਾ, ਅਸ਼ਵਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮੇਧਹਰਤਾ — ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵਿਭੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਤੇषਾਮਾਸੀਦ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪੌਰੁषਃ । ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵੇਦਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਯਜੁਰ੍ਨਾਮਾ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ

ਵਿਭੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੇਦਬਾਹੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਯਜੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।

ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਵੇਦਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਾਸਿष੍ਠਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰੇਯ ऋषਯੋ ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰੇ

ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ ਆੰਗਿਰਸ, ਵੇਦਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਗਵ, ਉਰਧਵਬਾਹੂ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਪਰਜਨਿਆ ਪੌਲਹਾ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ ਆਤਰੇਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰੈਵਤ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਮਹਾਪੁਰਾਣਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਪਰਹਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਬਲਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰਃ ਕੇਤੁਭृਙ੍ਗੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ । ਚਰਿष੍ਣਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਮਞ੍ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਕਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪੰਜਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੋਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸੋ ਰੈਵਤਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉਤਤਮ, ਤਾਮਸ ਅਤੇ ਰੈਵਤ — ਇਹ ਚਾਰ ਮਨੂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।

षष੍ਠੇ ਖਲ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਦੇਵਾ ਯੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਆਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਭਾਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਕਾਸ਼੍ਚ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਮਹਾਨੁਭਾਵਲੇਖਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਛੇਵੇਂ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ — ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਲੇਖਾ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵੌਕਸਃ ਸਰ੍ਗ ਏष ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਮਾਤृਨਾਮਭਿਃ । ਅਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਪ੍ਤਾਰ ਆਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਕੈਕੋ ਹ੍ਯष੍ਟਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਆਰਣਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਅਤੇ ਹਰ ਜਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਠ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵਸੁਹਯੋ ਹ੍ਯਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਤਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮਨ੍ਤਾ ਸੁਮਨ੍ਤਾ ਚ ਆਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਅੰਤਰੀਕਸ਼, ਵਸੁਹਯ, ਅਤਿਥੀ, ਪ੍ਰਿਯਵਤ, ਸ਼੍ਰੋਤਾ, ਮੰਤਾ, ਸੁਮੰਤਾ — ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯੇਨਭਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਯਃ ਪਥ੍ਯਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸੁਮਨਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵੇਤਾਸ਼੍ਚ ਰੈਵਤਃ ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸਃ । ਦ੍ਯੁਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ॥੨.੧.

ਸ਼ੇਨਭਦ੍ਰ, ਪਸ਼ਿਆ, ਪਥ੍ਯਨੇਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ, ਸੁਮਨਾ, ਸੁਵੇਤਾ, ਰੈਵਤ, ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਦਯੁਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸੱਤਵ — ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

੬੨.੬੦ ਵਿਜਯਃ ਸੁਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨੋਦ੍ਯਾਨੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਪਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞਾਤੋऽਰ੍ਥਪਤਿਸ਼੍ਚ ਯਃ । ਭਾਵ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪृਥੁਕਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ

ਵਿਜਯ, ਸੁਜਯ, ਮਨੋਦਯਾਨ, ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰੀ, ਵਿਜ਼ਨਾਤਾ, ਅਰਥਪਤੀ — ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਅਜਿष੍ਟਃ ਸ਼ਾਕ੍ਯਨੋ ਦੇਵੋ ਵਾਨਪृष੍ਠਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਃ ਸਤ੍ਯਧृष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿਜਯਸ੍ਤਥਾ । ਅਜਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪृਥੁਕਾਸ੍ਤੇ ਦਿਵੌਕਸਃ

ਅਜਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਕ੍ਯਨ, ਵਾਨਪ੍ਰਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਕਰ, ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਸ਼ਨੁ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਗ ਅਜਿਤ — ਇਹ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਲੇਖਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ । ਮਨੋਜਵਃ ਪ੍ਰਘਾਸਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ: ਮਨੋਜਵ, ਪ੍ਰਘਾਸ, ਪ੍ਰਚੇਤ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ।

ਵਾਤੋ ਧ੍ਰੁਵਕ੍ਸ਼ਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਅਦ੍ਭੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਅਵਨੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਲੇਖਾਃ ਸਮ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਵਾਤ, ਧ੍ਰੁਵਕਸ਼ਿਤਿ, ਅਦਭੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਵਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ — ਇਹ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ।

ਮਨੋਜਵੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍ । ਉਨ੍ਨਤੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚੈਵ ਹਵਿष੍ਮਾਨਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਃ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜਵ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਬਣਿਆ; ਉਨਨਤ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ (ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)।

ਸੁਧਾਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਿਰਜਸ੍ਤਥਾ । ਅਤਿਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਮਧੁਰਾ ਤ੍ਰੇਯ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਸੁਧਾਮਾ, ਕਸ਼ਯਪ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਵੀਰਜ, ਅਤਿਮਾਨ, ਪੌਲਸਤ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਪੌਲਹ, ਮਧੁਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਯਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਊਰੁਃ ਪੂਰੁਃ ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕृਤਿਃ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੁਦਤਿਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਨਵ

ਊਰੁ, ਪੂਰੁ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦਯੁਮਨ — ਇਹ ਨੌ ਹਨ।

ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਨਾਦ੍ਵਲੇਯਾ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ । ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ षष੍ਠਂ ਚੈਵ ਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਅਭਿਮਨ्यु ਦਸਵਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨਾਦਵਾਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਇਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਛੇਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕਥਿਤਂ ਵੈ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ।

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦਃ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਵਯੇ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ ॥੨.੧.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜੋ ਆਏ, ਉਹ ਸਚ ਸਚ ਦੱਸੋ।

੬੨.੭੦ ਸੂਤ ਉਵਾਚ॥ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਨਿਸਰ੍ਗਨ੍ਤੁ ਸਮਾਸਾਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਥ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਪृਥੁਰ੍ਵੈਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥੁ, ਵੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਤਥਾ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪੁਤ੍ਰਮਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ

ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਹਨ; ਅਤ੍ਰੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਲਿਆ।

ਦਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇਨ ਮਨੁਨਾ ਦਤ੍ਤੋऽਤ੍ਰੇਃ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਸੁਆਯੰਭੁ ਮਨੂ ਨੇ, ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮਥਾਸਾਦ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਹ । षष੍ਠਂ ਤਦਨੁਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਉਪੋਦ੍ਘਾਤੇਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਛੇਵੀਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ।

ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਾਚ੍ਚਤੁਰਾ ਸੂਨृਤਾ ਵਿਤ੍ਤਭਾਵਿਨੀ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਾਧਿਧਰ੍ਮੇਣ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਜਨਨੀ ਸ਼ੁਭਾ । ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ

ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਸੂਨ੍ਰਿਤਾ, ਵਿੱਤਭਾਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਧਰਮਾ, ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਮ musਕ ਨਾਲ ਸੀ।

ਧ੍ਰੁਵਞ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਵਸੁਂ ਤਥਾ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦੋऽਜਨਯਤ੍ ਕਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ । ਮਨਸ੍ਵਿਨੀਂ ਸ੍ਵਰਾਞ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਅਯਸਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਮਨਸਵਿਨੀ, ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਵਰਾ ਵੀ ਹੋਈ, ਇੰਝ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧ੍ਰੁਵੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ ਵਿਪੁਲਂ ਯਸ਼ਃ

ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਦਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ, ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੌਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਸਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਧਾਰਯਨ੍ ਯੋਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ ਸੁਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ

ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਆਯੰਭੁ ਮਨੂ ਦਾ ਪੌਤਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਪ੍ਰੀਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਂ ਹृਦ੍ਯਮਸ੍ਤੋਦਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਤਿਮਾਤ੍ਰਾਮृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਮਹਿਮਾਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹ । ਦੈਤ੍ਯਾਸੁਰਾਣਾਮਾਚਾਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕਮਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾ ਜਗੌ॥੨.੧.

ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧੀਕ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ।