ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੇਰੋਃ ਕੁਹਰਿਣੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ। ਯਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਵਰਕ੍ਫੂਰ੍ਜਜ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਜਾਲੈਰ੍ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਾਲ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਚੰਦਨੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਸਦਾ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਵਿष੍ਵਕ੍ਤਮਃਸ੍ਤੋਮਂ ਦृਸ਼ਨ੍ਤੁਦਮ੍। ਚਕਾਸ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਪਰਮਂ ਕਾਨ੍ਤਾਰਮਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਉੱਥੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤ ---ਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਨਿਨਾਦਿਤਮ੍। ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਭਯਕ੍ਰੋਧਤਾਪਗ੍ਲਾਨਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਡਰ, ਗੁੱਸਾ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਮਲਾਲ ਨਹੀਂ।

ਜਲਾਸ਼ਯੈਰ੍ਬਹੁਵਿਧੈਃ ਪਦ੍ਮਿਨੀਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤੈਃ । ਜਾਤਰੂਪਸ਼ਿਲਾਨਦ੍ਧਤਟਸਞ੍ਚਾਰਪਾਕ੍ਸ਼ ।। ੪੨.

ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਯੁਕ੍ਤਮਮ੍ਭੋਜ ਪਵਨੈਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸ਼ਿਵੈਰਧ੍ਯਾਸਿਤਮ੍ਭਾਵੈਰ੍ਹਿਂਸ੍ਰੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੈਃ ਸਮੁਜ੍ਝਿਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਦਿਵ੍ਯਲਤਿਕਾਪ੍ਰਿਯਖਣ੍ਡਵਰਾਜਿਤਮ੍। ਸ਼ੂਕੈਃ ਪਾਰਾਵਤੈ ਰ੍ਹृਦ੍ਯੈਰੁਨ੍ਮਦਨ੍ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਮ੍ ।। ੪੨.

ਇੱਕ ਸੁੰਨ-ਸੁਆਲੇ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੀਤੀਆਂ ਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਉਤ੍ਪਤਤ੍ਪਦ੍ਮਰਜਸਾਂ ਪਟਲਾਮੋਦਦਿਙ੍‌ਮੁਖਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਾਞ੍ਚਿਨੀ ਦਿਵ੍ਯਾ ਗੁਹਾ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾ ।। ੪੨.

ਉਥੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਚੌਂਫੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਅਜੋਈ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵੀ ਸੀ।

ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਜਿਤਾ ਹਾਰੋ ਜਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਜਿਤਾਸਨਃ। ਸਸ੍ਮਾਰ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਸ੍ਤਦੇਕਾਗ੍ਰਮਨਾ ਮੁਨਿਃ ।। ੪੨.

ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮুনি ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤ੍ਰਯੀ ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਦਾਂ ਸ਼ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਤੋऽਸ੍ਯ ਹਿ । ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸਂਸ੍ਤਤੋ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।। ੪੨.

ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਸੌ ਸਰਦੀਆਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਚਾਰੇ ਵੇਦ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਾ ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰਿਣਃ। ਕੁਸ਼ਮੁष੍ਟਿਕਰਾਮ੍ਭੋਜਾ ਮृਗਤ੍ਵਙ੍ਮਣ੍ਡਿਤਾਂਸਕਾਃ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਮੂੜ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸ੍ਵਰੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਕ੍ਲृਪ੍ਤ ਵਦਨਾਃ ਪ੍ਰਣਵਾਨ੍ਤਰਾਃ। ਕਚਵਰ੍ਗੋਦ੍ਭਵੈਰ੍ਵਰ੍ਣੈਃ ਪਞ੍ਚਾਵਯਵਪਾਣਯਃ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੋਲਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਓਮ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਕਾ-ਵਰਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਪਵਰ੍ਗਦਕ੍ਸ਼ਚਰਣਾ ਵਾਮਪਾਦਾਸ੍ਤਵਰ੍ਗਤਃ। ਆਤਰਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇषਾਂ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕੌ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਪਵਰਗ ਤੋਂ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤਵਰਗ ਤੋਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੰਤਮ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਪਾਸੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੇਟ ਬਣਦੇ ਸਨ।

ਨਾਭਿਨਿਦ੍ਰਾਃ ਕਾਨ੍ਤਪृष੍ਠਾ ਮੋਦਰਾ ਯਰਲਵੋਤ੍ਕਚਾਃ। ਅਗ੍ਨਿਦਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼ਰੁਚਿਰਾ ਧਰਾਗ੍ਰੀਵਾ ਭृਤਾਸਕਾਃ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨਾਸਿਕ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ, ਪਿੱਠ ਕਵਰਗ ਤੋਂ, ਪੇਟ ਯਰਲਵ ਤੋਂ, ਗਲ ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੋਢੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ।

ਅਨ੍ਤਸ੍ਥਸਨ੍ਧਿਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਵੈਖਰੀਵਾਗ੍ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਾਃ। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਥੁਰਾਮੇषਾਂ ਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਕਲ੍ਪਿਤਾਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੋੜ ਤੇ ਉਚਾਰਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੈਖਰੀ ਵਾਂਗ ਖੁਲਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਹਰੇਰ੍ਭਗਵਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਾਵਿਰ੍ਭਾਵਸ੍ਥਲੀ ਹਿ ਸਾ। ਕਾਸ਼ੀਮਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਮਾਯਾਮਾਧਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।। ੪੨.

ਇਹ ਥਾਂ ਹਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਗਟ ਸਥਲੀ ਹੈ। ਭ੍ਰੂ-ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਲਿਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇ ਤਤਃ ਕਾਞ੍ਚੀਮਵਨ੍ਤੀਂ ਨਾਭਿਮਣ੍ਡਲੇ । ਕਣ੍ਠਸ੍ਥਾਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾਮੇषਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਪ੍ਰਾਣਗਂ ਤਥਾ ।। ੪੨.

ਫਿਰ ਲਿੰਗ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚੀ, ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਅਵੰਤੀ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁਵਾਰਕਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਸਵ੍ਯਾਪਸਵ੍ਯਯੋਸ੍ਤੇषਾਂ ਗਡ੍ਗਾऽਪਿ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ । ਮਧ੍ਯੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਗਯਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਥਾਨਨੇ ।। ੪੨.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀਆਂ, ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਸਵਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਗਯਾ-ਖੇਤਰ ਸੀ।

ਹਨੁਗ੍ਰੀਵਾਮਧ੍ਯਗਤਂ ਪ੍ਰਭਾਸਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਬਦਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮੇਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ।। ੪੨.

ਠੋਡੀ ਤੇ ਗਲ ਦੇ ਜੋੜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਮੂੜ 'ਤੇ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਵਰ੍ਧਨਨੇਪਾਲਪੀਠਂ ਨਯਨਯੋਰ੍ਯੁਗੇ। ਪੀਠਂ ਪੂਰ੍ਣਗਿਰਿਂਨਾਮ ਲਲਾਟੇ ਸਮਦृਸ਼੍ਯਤ ।। ੪੨.

ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਜੋੜ 'ਤੇ ਪੌੰਡਰਵਰਧਨ ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਪੀਠ, ਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਪੂਰਨਗਿਰੀ ਦਾ ਪੀਠ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਮਥੁਰਾਪੀਠਂ ਕਾਞ੍ਚੀਪੀਠਂ ਕਟਿਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਜਾਲਨ੍ਧਰਂ ਤਥਾ ਪੀਠਂ ਸ੍ਤਨਦੇਸ਼ੇष੍ਵਦृਸ਼੍ਯਤ ।। ੪੨.

ਗਲ 'ਤੇ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਪੀਠ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਕਾਂਚੀ ਦਾ ਪੀਠ, ਤੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਦਾ ਪੀਠ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।

ਭृਗੁਪੀਠਂ ਕਰ੍ਣਦੇਸ਼ੇ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਂ ਨਾਸਿਕਾਪੁਟੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ੈਵਂ ਸੀਮਨ੍ਤਸੀਮਨਿ ।। ੪੨.

ਕੰਨ ਦੇ ਥਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੀਠ, ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਯੋਧਿਆ, ਸਿਰ ਦੇ ਮੂੜ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪੀਠ, ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀਂਮਤ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੀਠ ਸੀ।

ਸ਼ਾਕ੍ਤਂ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰ ਧਿषਣਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਹृਦਯਾਮ੍ਬੁਜੇ। ਸੌਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਬੌਦ੍ਧਞ੍ਛਾਯਾਸੁ ਸਙ੍ਗਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਜੀਭ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਕਤ ਪੀਠ, ਤਾਲੂ 'ਤੇ ਧਿਸ਼ਣ ਪੀਠ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੀਠ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਸੌਰ ਪੀਠ, ਤੇ ਛਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੌਧ ਪੀਠ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸੌਤ੍ਰਾਮਣਿਂ ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਪਸ਼ੁਬਨ੍ਧਮਥੋਰਸਿ। ਵਾਜਪੇਯਂ ਕਟਿਤਟੇ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਤਥਾਨਨੇ ।। ੪੨.

ਗਲ ਦੇ ਥਾਂ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਪੀਠ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਸ਼ੁਬੰਧ ਪੀਠ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਪੀਠ, ਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਪੀਠ ਸੀ।

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਂ ਕਟਿਤਟੇ ਨਰਮੇਧਮਥੋਦਰੇ। ਰਾਜਸੂਯਂ ਸ਼ਿਰੋਦੇਸ਼ੇ ਆਵਸਥ੍ਯਂ ਤਥਾऽਧਰੇ ।। ੪੨.

ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਗਲੇ ਤੇ, ਨਰਮੇਧ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸੂਯ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਆਵਸਥਿਆ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵੋष੍ਠੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਨਿਞ੍ਚ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯਂ ਮੁਖਾਨ੍ਤਰੇ। ਹਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਭੇਦਾਂਸ੍ਤਥਾ ਰੋਮਸ੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਾਨ੍। ਭृਤ੍ਯੈਰਿਵ ਮਹਾਰਾਜਂ ਪੁਰਾਣੈਰ੍ਨ੍ਯਾਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ ।। ੪੨.

ਉਪਰਲੇ ਹੋਠ ਤੇ ਦਕਸ਼ਿਨਾਗਨੀ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰਹਪਤਿਆ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੰਨ ਵਿੱਚ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਰਾਜ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।

ਸਂਹਿਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਗੁਪਾਸਿਤਾਨ੍। ਕਰ੍ਮ ਜ੍ਞਾਨੋਪਾਸਨਾਭਿਰ੍ਜਨਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਾਨ੍ ।। ੪੨.

ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਤੇ ਤੰਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਭੂਵ ਤਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋਮਯਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਂਸ੍ਤਪਤੋऽਰ੍ਕਾਨਿਵਚ੍ਯੁਤਾਨ੍। ਜ੍ਲਤੋऽਗ੍ਨੀ ਨਿਵੋਦਰ੍ਕਾਨ੍ਕੋਟੀਨ੍ਦੁਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ ।। ੪੨.

ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ, ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਚੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ।

ਵਵਨ੍ਦੇ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਪਤਿਤੋ ਮੁਨਿਃ। ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਹਂ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਹਂ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਹਮਿਤੀਰਯਨ੍ ।। ੪੨.

ਮੁਨੀ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ, ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ।'

ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਮਨਃ। ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਞ੍ਚਾਯੁਰ੍ਯਦ੍ਭਵਨ੍ਤੋऽਕ੍ਸ਼ਿਗੋਚਰਾਃ ।। ੪੨.

ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ ਹੋ।