ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪਾਦਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਚ੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੪੧.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤੀਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪੁਰਾਣ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਯੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਯ ਵਿਦਧੇ ਮਤਿਮ੍ ।। ੪੧.

ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਰੋਮਕੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਤਾਵਤ੍ਕੋਟਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦਿਵਿ ਮੋਦਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ ਮੋਦਤੇ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮਕੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰੋੜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਯਸ਼ਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੋਸ਼ਨਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਾਪਿ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਵਾਚ ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ।

ਸਵਿਤਾ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਵੈ ਪੁਨਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਸੋऽਪਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਾਯ ਚ ।। ੪੧.

ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਸਵਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾਮ੍ਨੇ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਚ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤੇ। ਸ਼ਰਦ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਾਯ ਸੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਯ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਸਾਰਸਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੇ ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੂੰ; ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਵਰ੍षਿਣੇ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵੈ ਸੋऽਪਿ ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣਾਯ ਚ। ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣੋ ਧਨਞ੍ਜਯੇ ਸ ਚ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਕृਤਞ੍ਜਯੇ ।। ੪੧.

ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੇ ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੇ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੂੰ; ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਕृਤ ਞ੍ਜਯਾਤ੍ਤृਣਞ੍ਜਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਯ ਸੋऽਪ੍ਯਥ। ਗੌਤਮਾਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਸੋऽਪਿ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ ।। ੪੧.

ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਣੰਜਯ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤ੍ਰਿਣੰਜਯ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਨਿਰਯੰਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਨਿਰ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਥਾ ਵਾਜਸ਼੍ਰਵਾਯ ਚ। ਸ ਦਦੌ ਸੋਮਸ਼ੂष੍ਮਾਯ ਸ ਦਦੌ ਤृਣਬਿਨ੍ਦਵੇ ।। ੪੧.

ਨਿਰਯੰਤਰਾ ਨੇ ਵਾਜਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ, ਵਾਜਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਸੋਮਸ਼ੂਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਸੋਮਸ਼ੂਸ਼ਮਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਤृਣਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯੇ। ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਪਰਾਸ਼ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨਿਦਮ੍ ।। ੪੧.

ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ; ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੁਣੀ।

ਪਰਾਸ਼ਰਾਜ੍ਜਾਤੁਕਰ੍ਣਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੧.

ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਜਾਤੁਕਰਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ; ਅਤੇ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਤੋਂ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਦਵਿਜ, ਇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆਈ ਹੈ।

ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਉਵਾਚ ।। ਮਯਾ ਵੈ ਤਤ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਾਯਾਮਿਤਬੁਦ੍ਧਯੇ। ਇਤ੍ਯੇਵ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਗੁਰੁਣਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ ।। ੪੧.

ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਹੀ ਬਚਨ ਆਖਿਆ ਸੀ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰਵਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਮਨੀषਿਭਿਃ। ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ ।। ੪੧.

ਸਿਆਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਭਾਗ, ਇਜ਼ਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਨਿਯਮੇਨੇਦਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਦਾ। ਨਾਸ਼ੁਚੌ ਨਾਪਿ ਪਾਪਾਯ ਨਾਪ੍ਯਸਂਵਤ੍ਸਰੋषਿਤੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੰਦੇ, ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਵਿਦੁषੇ ਨਾਪੁਤ੍ਰਾਯ ਕਥਞ੍ਚਨ। ਨਾਹਿਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਅਣਜਾਣ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵੈ ਯਸ੍ਯ ਯੋਨਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੇਹਂ ਕਾਲਮਨ੍ਤਰ੍ਗਤਞ੍ਚ । ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਕ੍ਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੌ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਘ੍ਰਾਣਮਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਨਮ-ਥਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਹਵਾ ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਹੈ।

ਵਾਯੋ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਾਦੌ ਤਾਰਕਾ ਰੋਮਕੂਪਾਨ੍ । ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਥੈਵ ਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ।। ੪੧.

ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਵੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਜਨਨਂ ਜਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਞ੍ਚ। ਵਰਂ ਵਰਾਣਾਂ ਵਰਦਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਾਦਿਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਮਸ੍ਯੇ ।। ੪੧.

ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਦਾਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ, ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਆਦਿ ਹੈ।

ਸੂਤ ਸੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਯਾ ਭਗਵਤਾ ਸਤਾ। ਵ੍ਯਾਸਪ੍ਰਸਾਦਾਧਿਗਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਬੋਧਨੇਨ ਚ ।। ੪੨.

ਸੂਤ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਨਿ ਚਾਨਘ। ਉਪਕ੍ਰਮੋਪਸਂਹਾਰ ਵਿਧਿਨੋਕ੍ਤਾਨਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ।। ੪੨.

ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਤਿਸ੍ਫੁਟਮ੍। ਤਤ੍ਸਂਖ੍ਯਕਂ ਭਵਿष੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਾਧਿਕਮ੍ ।। ੪੨.

ਮਾਤਸਯ ਪੁਰਾਣਾ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿਸ਼ ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ ਇਤਨੇ ਹੀ, ਪੰਜ ਸੌ ਵੱਧ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਂ ਮਹਾਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਵਸਹਸ੍ਰਕਮ੍। ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤਮष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ।। ੪੨.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਤੋਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਅਥ ਭਾਗਵਤਂ ਦਿਵ੍ਯਮष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ।। ੪੨.

ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣਾ ਇੱਕ ਸੌ ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ੈਵੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਮਕਮ੍। ਅਯੁਤਸ਼੍ਲੋਕਘਟਿਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਾਮਨਾਭਿਧਮ੍ ।। ੪੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਥੈਵਾਯੁਤ ਸਂਖ੍ਯਾਤਂ षਟ੍ਸ਼ਤਾਧਿਕਮਾਦਿਕਮ੍। ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਮਨਿਲਂ ਤਦ੍ਗਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੪੨.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਨਿਲ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਨਾਰਦੀਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵੈਨਤੇਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਨਤੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਉੱਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍। ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਕੂਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੂਰਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਮਨੋਹਰ ਹੈ, ਸਤਰਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।