ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤਾਮੇਵ ਮਹਾਭਾਗਾਮਦਿਤਿਂ ਸਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੈ। ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੋਗਾਦਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਃ ।। ੫.

ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਧੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਪੁਤ੍ਰਤਾਮਸ੍ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਅਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਮਾਦਿਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੫.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੀਏ, ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਅਦਿਤਿਆ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ। ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਮਾਰੀਚਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਮੁੜ ਬਾਰਾਂ ਅਦਿਤਿਆ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮੇ।

ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਸੁਰੌ ।। ੫.

ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਨਮੇ।

ਤੇषਾਮਪਿ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਿਧਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯਾਵੁਭੌ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਭਵਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੫.

ਇਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭਾਵਾ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁਸ਼੍ਰਵਿਕੇ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅष੍ਟਾਤ੍ਮਕੇऽਣਿਮਾਦ੍ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਚਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ ।। ੫.

ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਧੁਨੀ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਰੂਪੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ।

ਇਤ੍ਯੇष ਵਿष੍ਯੇ ਰਾਗਃ ਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੇਨ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਜਯਾਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਜਿਤਾਃ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਨੂੰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜਯਾ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ ਤੇ ਜਿੱਤੇ ਗਏ।

ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ਵੈ ਤੁषਿਤਾਃ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵੋਤ੍ਤਮੇ ਪੁਨਃ। ਤਾਮਸੇ ਹਰਯੋ ਦੇਵਾ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇ ਤੁ ਵੈ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤੇ ਪੁਨਃ ।। ੫.

ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਵਿਚ ਉਹ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਹੋਏ, ਉਤਤਮ ਵਿਚ ਸਤਿਆ, ਤਾਮਸ ਵਿਚ ਹਰੀ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਵਿਚ ਵੈਕੁੰਠਾ, ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਦਿਤਿਆ ਹੋਏ।

ਧਾਤਾऽਰ੍ਯਮਾ ਚ ਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਰੁਣੋਂऽਸ਼ੋ ਭਗਸ੍ਤਥਾ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਪੂषਾ ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਦਸ਼ਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੫.

ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼, ਭਗ, ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਪਰਜਨਯ — ਇਹ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰਜਘਨ੍ਯੋऽਜਘਨ੍ਯਜਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੫.

ਫਿਰ ਤਵਸ਼ਟਾ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਅਦਿਤਿਆ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਭੀ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਾਨੇਕਾਦਸ਼ ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾ ਸਤੀ ।। ੫.

ਸੁਰਭੀ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ।

ਅਙ੍ਗਾਰਕਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਪਂ ਨਿऋਤਿਂ ਸਦਸਸ੍ਪਤਿਮ੍। ਅਜੈਕਪਾਦਹਿਰ੍ਬੁਘ੍ਨ੍ਯਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕੇਤੁਂ ਜ੍ਵਰਂ ਤਥਾ ।। ੫.

ਅੰਗਾਰਕ, ਸਰਪ, ਨਿਰਿਤੀ, ਸਦਸਸਪਤੀ, ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨ, ਉਰਧਵਕੇਤੁ ਤੇ ਜ਼ਵਰ —

ਭੁਵਨਞ੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਕਪਾਲਞ੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਦੇਵਾਨੇਕਾਦਸ਼ੈਤਾਂਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍। ਤਪਸਾ ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਸੁਰਭੀ ਤਾਨਜੀਜਨਤ੍ ।। ੫.

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਪਾਲ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਦੇਵਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤੋ ਦੁਹਿਤਰਾਵਨ੍ਯੇ ਸੁਰਭੀ ਦ੍ਵੇ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਾਭਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ।। ੫.

ਫਿਰ ਸੁਰਭੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਇੱਕ ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ।

ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਸੁਰੂਪਾ ਹਂਸਕੀਲਾ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤਥਾ। ਸੁषੁਵੇ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤੁ ਸੁਰੂਪਾ ਤਨਯਦ੍ਵਯਮ੍ ।। ੫.

ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਸੁਰੂਪਾ, ਹੰਸਕੀਲਾ, ਭਦਰਾ ਅਤੇ ਕਾਮਦੁਘਾ। ਫਿਰ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤੋਂ ਸੁਰੂਪਾ ਤੇ ਤਨਯਾ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਹਂਸਕੀਲਾ ਨृਪ ਮृषੀਨ੍ ਭਦ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਵਾਜਿਨਃ ਸੁਤਾਃ ।। ੫.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੰਸਕੀਲਾ ਤੋਂ ਮ੍ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਵਾਜਿਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਧਰਵ ਜੰਮੇ।

ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤਾਃ ਖੇਚਰਾਸ੍ਤੇ ਮਨੋਜਵਾਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨਾਃ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਾਰਙ੍ਗਾ ਹਰਿਤਾਰ੍ਜੁਨਾਃ। ਰੁਦ੍ਰਾ ਦੇਵੋਪਬਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯੋਨਯੋ ਹਯਾਃ ।। ੫.

ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੋਂ ਜੰਮੇ। ਚਿੱਟੇ, ਭੂਰੇ, ਚਿੱਟੇ-ਭੂਰੇ, ਹਰਿਆਲੇ ਤੇ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ।

ਭੂਯੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸੁਰਭ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਸੁਪ੍ਰਭਃ। ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਕਕੁਝੀ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨਮृਤਾਲਯਸਮ੍ਭਵਃ। ਸੁਰਭ੍ਯਨੁਮਤੇ ਦਤ੍ਤੋ ਧ੍ਵਜੋ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੫.

ਸੁਰਭੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚੰਦ੍ਰਾਭਾਸੁਪ੍ਰਭਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬਣਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਸੁਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਚ ਵਸਵਸ੍ਤਥਾ ।। ੫.

ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇ ਤੇ ਵਸੂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਪਤ੍ਨੀਨਾਮਪਤ੍ਯਾਨੀਹ षੋਡਸ਼। ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਦੁषਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਜਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ऋਚੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਤ੍ਕृਤਾਃ ।। ੫.

ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਰਿਕ ਹਨ।

ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਤੁ ਦੇਵਰ੍षੇਰ੍ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਤੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ ।। ੫.

ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੁੜ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਛਨ੍ਦਜਾਃ। ਏਤੇषਾਮਪਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਿਰੋਧੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੫.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ ਤੇ ਤਿੰਤੀਹ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯਾਵੁਭੌ। ਏਤੇ ਦੇਵਨਿਕਾਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। ੫.

ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।

ਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਸਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਅਭਿਜਾਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੫.

ਸਾਧਿਆ, ਵਸੂ, ਵਿਸ਼ਵੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਜਨਮ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਭਵਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਨ੍ਤਰਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ।। ੫.

ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਵਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ। ਜ੍ਯਾਯਾਨ੍ਯੋ ਮਧ੍ਯਮਸ਼੍ਚੈਵ ਕਨੀਯਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਤੇषੁ ਵੈ ।। ੫.

ਕੌਣ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਮੱਧਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਕੌਣ ਹੈ?

ਪ੍ਰਧਾਨਭੂਤੋ ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਗੁਣਭੂਤਸ਼੍ਚ ਤੇषੁ ਯਃ। ਕਰ੍ਮਭਿਸ਼੍ਚਾਭਿਜਾਤ੍ਯਾ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਚ ਯੋ ਮਹਾਨ੍। ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਭ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵੇਤ੍ਥ ਯਥਾਯਥਮ੍ ।। ੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਕੌਣ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਤੂਤ, ਜਨਮ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।

ਅਤ੍ਰ ਵੋ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯੇਹਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤੇषੁ ਯਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੇ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਤਃ ।। ੫.

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਫਰਕ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਰਾਜਸੀ ਤਾਮਸੀ ਚੈਵ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਚੈਵ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਨ੍ਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਃ ।। ੫.

ਸਵੈਭੂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ, ਤਾਮਸੀ ਤੇ ਸਾਤਵੀਕ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।