ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਦੇ ਕਥਾਵਸ੍ਤੁਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਨੁषਙ੍ਗ ਉਪੋਦ੍ਵਾਤ ਉਪਸਂਹਾਰ ਏਵ ਚ ।। ੪੧.

ਕਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਜੋੜ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਸਮਾਪਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਹਨ।

ਏਵਮੇਤਚ੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਜੋ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ।

ਨੈਮਿषੇ ਸਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਭ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਭੂਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਲਯਾਨਿ ਚ ।। ੪੧.

ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੀ ਯਜਨਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਾਧਾਨਿਕੀਮਿਮਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਤਥੈਵੇਸ਼੍ਵਰਕਾਰਿਤਾਮ੍। ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਵੀ ਨ ਮੋਹਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੪੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਇਦਂ ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤਥਾਧ੍ਯਾਪਯਤੇऽਪਿ ਚ ।। ੪੧.

ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—

ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਸ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੪੧.

ਉਹ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਪ੍ਰਥਯਨ੍ਪृਥਿਵੀਸ਼ਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੪੧.

ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਤਮ੍। ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੇਨੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ, ਯਸ਼, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਚ ਯਃ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਥਯੇਦਿਮਾਮ੍। ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਭੂਰਿਦ੍ਰਵਿਣਤੇਜਸਾਮ੍। ਸ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਪੁਣ੍ਯਞ੍ਚ ਮਹਦਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੪੧.

ਜੋ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੌਲਤ ਤੇ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ। ਧੂਤਪਾਪ੍ਮਾ ਜਿਤਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ।। ੪੧.

ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪਾਦਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਚ੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੪੧.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤੀਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪੁਰਾਣ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਯੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਯ ਵਿਦਧੇ ਮਤਿਮ੍ ।। ੪੧.

ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਰੋਮਕੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਤਾਵਤ੍ਕੋਟਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦਿਵਿ ਮੋਦਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ ਮੋਦਤੇ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮਕੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰੋੜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਯਸ਼ਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੋਸ਼ਨਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਾਪਿ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਵਾਚ ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ।

ਸਵਿਤਾ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਵੈ ਪੁਨਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਸੋऽਪਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਾਯ ਚ ।। ੪੧.

ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਸਵਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾਮ੍ਨੇ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਚ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤੇ। ਸ਼ਰਦ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਾਯ ਸੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਯ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਸਾਰਸਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੇ ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੂੰ; ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਵਰ੍षਿਣੇ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵੈ ਸੋऽਪਿ ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣਾਯ ਚ। ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣੋ ਧਨਞ੍ਜਯੇ ਸ ਚ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਕृਤਞ੍ਜਯੇ ।। ੪੧.

ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੇ ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੇ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੂੰ; ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਕृਤ ਞ੍ਜਯਾਤ੍ਤृਣਞ੍ਜਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਯ ਸੋऽਪ੍ਯਥ। ਗੌਤਮਾਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਸੋऽਪਿ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ ।। ੪੧.

ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਣੰਜਯ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤ੍ਰਿਣੰਜਯ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਨਿਰਯੰਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਨਿਰ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਥਾ ਵਾਜਸ਼੍ਰਵਾਯ ਚ। ਸ ਦਦੌ ਸੋਮਸ਼ੂष੍ਮਾਯ ਸ ਦਦੌ ਤृਣਬਿਨ੍ਦਵੇ ।। ੪੧.

ਨਿਰਯੰਤਰਾ ਨੇ ਵਾਜਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ, ਵਾਜਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਸੋਮਸ਼ੂਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਸੋਮਸ਼ੂਸ਼ਮਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਤृਣਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯੇ। ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਪਰਾਸ਼ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨਿਦਮ੍ ।। ੪੧.

ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ; ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੁਣੀ।

ਪਰਾਸ਼ਰਾਜ੍ਜਾਤੁਕਰ੍ਣਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੧.

ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਜਾਤੁਕਰਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ; ਅਤੇ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਤੋਂ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਦਵਿਜ, ਇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਆਈ ਹੈ।

ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਉਵਾਚ ।। ਮਯਾ ਵੈ ਤਤ੍ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਾਯਾਮਿਤਬੁਦ੍ਧਯੇ। ਇਤ੍ਯੇਵ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਗੁਰੁਣਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ ।। ੪੧.

ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਹੀ ਬਚਨ ਆਖਿਆ ਸੀ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰਵਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਮਨੀषਿਭਿਃ। ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ ।। ੪੧.

ਸਿਆਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਭਾਗ, ਇਜ਼ਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਨਿਯਮੇਨੇਦਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਦਾ। ਨਾਸ਼ੁਚੌ ਨਾਪਿ ਪਾਪਾਯ ਨਾਪ੍ਯਸਂਵਤ੍ਸਰੋषਿਤੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੰਦੇ, ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਵਿਦੁषੇ ਨਾਪੁਤ੍ਰਾਯ ਕਥਞ੍ਚਨ। ਨਾਹਿਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਅਣਜਾਣ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵੈ ਯਸ੍ਯ ਯੋਨਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੇਹਂ ਕਾਲਮਨ੍ਤਰ੍ਗਤਞ੍ਚ । ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਕ੍ਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੌ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਘ੍ਰਾਣਮਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਨਮ-ਥਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਹਵਾ ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਹੈ।

ਵਾਯੋ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਾਦੌ ਤਾਰਕਾ ਰੋਮਕੂਪਾਨ੍ । ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਥੈਵ ਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ।। ੪੧.

ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਵੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।