ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਨਾਨਾਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿषੁ। ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯੁਣੋਭ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੪੧.

ਪੰਜ ਮਹਾ-ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇष ਵੋ ਮਯਾ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਮਾਸਤਃ। ਸਮਾਸਾਦੇਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਥ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਤ੍ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਾਤ੍। ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੁਰੁषਾਭ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੪੧.

ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਤ-ਅਸਤ ਰੂਪ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਂ-ਇਸ਼ਵਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਪੁਨਃ ਸਮ੍ਭਾਵਯਿਤਾ ਜਾਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਃ। ਸृਜਤੇ ਸ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਾਨਭਿਮਾਨਗੁਣਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਉਹੀ ਮੁੜ ਰਚਨਹਾਰ ਬਣ ਕੇ 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਤੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤੁ ਮਹਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ। ਯੁਗਪਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭੂਤਾਨ੍ਯੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ। ਭੂਤਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇਭ੍ਯ ਇਤਿ ਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੪੧.

ਮਹਤ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤੱਤ ਤੇ ਆਤਮਾ। ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤੱਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚਲਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਰਾਵਯਵਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਥਾਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ ਵੋ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥੈਵਾਭ੍ਯੁਪਧਾਰ੍ਯ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਅੰਗ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ।

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਦਾਨੀਂ ਲੋਕੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਂ ਚ ਵ੍ਯਯਞ੍ਚ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤ੍ਰੇऽਵਭृਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਲੋਕਮृषਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ।। ੪੧.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਟਿਕਾਅ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਯਜਨਾ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾ ਯੂਯਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦੇਵਤਾਦੀਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਵਾਵਭृਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਾਨਾਯੁषੋऽਨ੍ਤੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਥੇष੍ਟਂ ਚਰਿष੍ਯਥ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਅੰਤਮ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਰਾਜੋਗੇ।

ਏਤੇ ਤੇ ਨੈਮਿषੇਯਾ ਵੈ ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਵੈ ਤਦਾ। ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚਾਵਭृਧਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਸਤ੍ਰਿਣਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਤਮ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਯੂਯਮਪਿ ਚੇष੍ਟ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਧੈਰ੍ਮਖੈਃ । ਆਯੁषੋऽਨ੍ਤੇ ਤਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਨ੍ਤਾਰਃ ਸ੍ਥ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੋਗੇ।

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਦੇ ਕਥਾਵਸ੍ਤੁਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਨੁषਙ੍ਗ ਉਪੋਦ੍ਵਾਤ ਉਪਸਂਹਾਰ ਏਵ ਚ ।। ੪੧.

ਕਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਜੋੜ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਸਮਾਪਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਹਨ।

ਏਵਮੇਤਚ੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਮ੍। ਉਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਜੋ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ।

ਨੈਮਿषੇ ਸਤ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਭ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਭੂਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਲਯਾਨਿ ਚ ।। ੪੧.

ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੀ ਯਜਨਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਾਧਾਨਿਕੀਮਿਮਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਤਥੈਵੇਸ਼੍ਵਰਕਾਰਿਤਾਮ੍। ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਵੀ ਨ ਮੋਹਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੪੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਇਦਂ ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍। ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤਥਾਧ੍ਯਾਪਯਤੇऽਪਿ ਚ ।। ੪੧.

ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—

ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਸ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੪੧.

ਉਹ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਪ੍ਰਥਯਨ੍ਪृਥਿਵੀਸ਼ਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੪੧.

ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਤਮ੍। ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੇਨੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ, ਯਸ਼, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਚ ਯਃ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਥਯੇਦਿਮਾਮ੍। ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਭੂਰਿਦ੍ਰਵਿਣਤੇਜਸਾਮ੍। ਸ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਪੁਣ੍ਯਞ੍ਚ ਮਹਦਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੪੧.

ਜੋ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੌਲਤ ਤੇ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ। ਧੂਤਪਾਪ੍ਮਾ ਜਿਤਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ।। ੪੧.

ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪਾਦਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਚ੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੪੧.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤੀਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ। ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪੁਰਾਣ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਯੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ। ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਯ ਵਿਦਧੇ ਮਤਿਮ੍ ।। ੪੧.

ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਰੋਮਕੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਤਾਵਤ੍ਕੋਟਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦਿਵਿ ਮੋਦਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ ਮੋਦਤੇ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮਕੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰੋੜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨੇ ।। ੪੧.

ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਯਸ਼ਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੋਸ਼ਨਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਾਪਿ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ। ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਵਾਚ ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ।

ਸਵਿਤਾ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਵੈ ਪੁਨਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਸੋऽਪਿ ਸਾਰਸ੍ਵਤਾਯ ਚ ।। ੪੧.

ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਸਵਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾਮ੍ਨੇ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਚ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤੇ। ਸ਼ਰਦ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਾਯ ਸੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਯ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਸਾਰਸਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਨੇ ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੂੰ; ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਵਰ੍षਿਣੇ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵੈ ਸੋऽਪਿ ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣਾਯ ਚ। ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣੋ ਧਨਞ੍ਜਯੇ ਸ ਚ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਕृਤਞ੍ਜਯੇ ।। ੪੧.

ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਨੇ ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਵਰਸ਼ਿਨ ਨੇ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੂੰ; ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।