ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ਼੍ਵਿਨੀ ਕृਤ੍ਤਿਕਾ ਯਾਮ੍ਯਾ ਨਾਗਵੀਥਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ । ਪੁष੍ਯੋऽਸ਼੍ਲੇषਾ ਪੁਨਰ੍ਵਸੂ ਵੀਥਿਰੈਰਾਵਤੀ ਮਤਾ। ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾ ਉਤ੍ਤਰੇ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੫.

ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੇ ਯਾਮਯਾ ਨੂੰ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ, ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਤੇ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨੂੰ ਐਰਾਵਤੀ ਮਾਰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰੀ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਮਾਰਗਾਂ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇ ਫਾਲ੍ਗੁਨ੍ਯੌ ਚ ਮਘਾ ਚੈਵਾਰ੍ਯਮੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਹਸ੍ਤਚਿਤ੍ਰੇ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਤੀ ਗੋਵੀਥੀਤ੍ਯਭਿਸ਼ਬ੍ਧਿਤਾ ।। ੫.

ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਫਾਲਗੁਨੀ ਤੇ ਮਘਾ ਨੂੰ ਅਰ੍ਯਮਨ ਮਾਰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਸਤਾ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਸਵਾਤੀ ਨੂੰ ਗਉ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਿਸ਼ਾਖਾਨੁਰਾਧਾ ਵੀਥੀ ਜਾਰਦ੍ਗਵੀ ਸ੍ਮृਤਾ। ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਧ੍ਯਮੇ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੫.

ਜੈਸ਼ਠਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੂੰ ਜਾਰਦਗਵੀ ਮਾਰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਮੱਧਲੇ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੂਲਞ੍ਚਾषਾਢੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਪਿ ਅਜਵੀਥ੍ਯਭਿਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ । ਸ਼੍ਰਵਣਞ੍ਚ ਧਨਿष੍ਠਾ ਚ ਗਾਰ੍ਗੀ ਸ਼ਤਭਿषਕ੍ਤਥਾ ।। ੫.

ਮੂਲ ਅਤੇ ਦੋ ਆ਷ਾੜ੍ਹ ਨੂੰ ਅਜਾ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਗਾਰਗੀ ਤੇ ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਕ ਵੀ।

ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੀ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਰੇਵਤੀ ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ। ਸ੍ਮृਤਾ ਵੀਥ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਬੁਧੈਃ ।। ੫.

ਵੈਸ਼ਵਾਨਰੀ, ਭਾਦਰਪਦਾ ਤੇ ਰੇਵਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ।

ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਯਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸੋਮਾਯ ਤਾ ਦਦੌ। ਸਰ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਨਾਮ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਜ੍ਯੋਤਿषੇ ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਤਾਸਾਮਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯਭਵਨ੍ ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ਯਮਿਤਤੇਜਸਾ ।। ੫.

ਦਕਖ ਨੇ ਸੱਤਾਈ ਕੁੜੀਆਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।

ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤਦਾ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਕਸ਼੍ਯਪਃ। ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਲੋਕਮਾਤਰਃ ।। ੫.

ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਬਚ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ।

ਅਦਿਤਿਰ੍ਦਿਤਿਰ੍ਦਨੁਃ ਕਾਲਾ ਅਰਿष੍ਟਾ ਸੁਰਸਾ ਤਥਾ। ਸੁਰਭਿਰ੍ਵਿਨਤਾ ਚੈਵ ਤਾਮ੍ਰਾ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਇਰਾ। ਕਦ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੫.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ, ਕਾਲਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ, ਸੁਰਭੀ, ਵਿਨਤਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਇਰਾ, ਕਦਰੂ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇऽਤੀਤੇ ਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪੁਰੋਗਮਾਃ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਨਾਮ ਤੇ ਸਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੫.

ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਮਨੁ ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਜੋ ਵੈਕੁੰਠਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ।

ਉਪਸ੍ਥਿਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਨਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਹ। ਆਰਾਧਿਤਾ ਹ੍ਯਦਿਤ੍ਯਾ ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯਾਹੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।। ੫.

ਜਦ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਅਦਿਤਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਏਤਾਮੇਵ ਮਹਾਭਾਗਾਮਦਿਤਿਂ ਸਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵੈ। ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੋਗਾਦਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਃ ।। ੫.

ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਧੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਪੁਤ੍ਰਤਾਮਸ੍ਯਾਸ੍ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਅਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਮਾਦਿਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੫.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੀਏ, ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਅਦਿਤਿਆ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ। ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਮਾਰੀਚਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਪੁਨਃ ।। ੫.

ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਮੁੜ ਬਾਰਾਂ ਅਦਿਤਿਆ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮੇ।

ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ । ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਸੁਰੌ ।। ੫.

ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਨਮੇ।

ਤੇषਾਮਪਿ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਨਿਧਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯਾਵੁਭੌ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਭਵਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੫.

ਇਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭਾਵਾ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁਸ਼੍ਰਵਿਕੇ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅष੍ਟਾਤ੍ਮਕੇऽਣਿਮਾਦ੍ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਚਜ੍ਞਿਰੇ ਸੁਰਾਃ ।। ੫.

ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਧੁਨੀ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਰੂਪੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ।

ਇਤ੍ਯੇष ਵਿष੍ਯੇ ਰਾਗਃ ਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪੇਨ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਜਯਾਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ਜਿਤਾਃ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੋਹ ਨੂੰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜਯਾ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ ਤੇ ਜਿੱਤੇ ਗਏ।

ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ਵੈ ਤੁषਿਤਾਃ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵੋਤ੍ਤਮੇ ਪੁਨਃ। ਤਾਮਸੇ ਹਰਯੋ ਦੇਵਾ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇ ਤੁ ਵੈ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤੇ ਪੁਨਃ ।। ੫.

ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਵਿਚ ਉਹ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਹੋਏ, ਉਤਤਮ ਵਿਚ ਸਤਿਆ, ਤਾਮਸ ਵਿਚ ਹਰੀ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਵਿਚ ਵੈਕੁੰਠਾ, ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਦਿਤਿਆ ਹੋਏ।

ਧਾਤਾऽਰ੍ਯਮਾ ਚ ਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਰੁਣੋਂऽਸ਼ੋ ਭਗਸ੍ਤਥਾ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਪੂषਾ ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਦਸ਼ਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੫.

ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼, ਭਗ, ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਪਰਜਨਯ — ਇਹ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰਜਘਨ੍ਯੋऽਜਘਨ੍ਯਜਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੫.

ਫਿਰ ਤਵਸ਼ਟਾ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਅਦਿਤਿਆ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਭੀ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਾਨੇਕਾਦਸ਼ ਵਿਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾ ਸਤੀ ।। ੫.

ਸੁਰਭੀ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ।

ਅਙ੍ਗਾਰਕਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਪਂ ਨਿऋਤਿਂ ਸਦਸਸ੍ਪਤਿਮ੍। ਅਜੈਕਪਾਦਹਿਰ੍ਬੁਘ੍ਨ੍ਯਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕੇਤੁਂ ਜ੍ਵਰਂ ਤਥਾ ।। ੫.

ਅੰਗਾਰਕ, ਸਰਪ, ਨਿਰਿਤੀ, ਸਦਸਸਪਤੀ, ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨ, ਉਰਧਵਕੇਤੁ ਤੇ ਜ਼ਵਰ —

ਭੁਵਨਞ੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਕਪਾਲਞ੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਦੇਵਾਨੇਕਾਦਸ਼ੈਤਾਂਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍। ਤਪਸਾ ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਸੁਰਭੀ ਤਾਨਜੀਜਨਤ੍ ।। ੫.

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਪਾਲ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਦੇਵਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤੋ ਦੁਹਿਤਰਾਵਨ੍ਯੇ ਸੁਰਭੀ ਦ੍ਵੇ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਾਭਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ।। ੫.

ਫਿਰ ਸੁਰਭੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ: ਇੱਕ ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ।

ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਸੁਰੂਪਾ ਹਂਸਕੀਲਾ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤਥਾ। ਸੁषੁਵੇ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤੁ ਸੁਰੂਪਾ ਤਨਯਦ੍ਵਯਮ੍ ।। ੫.

ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਸੁਰੂਪਾ, ਹੰਸਕੀਲਾ, ਭਦਰਾ ਅਤੇ ਕਾਮਦੁਘਾ। ਫਿਰ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤੋਂ ਸੁਰੂਪਾ ਤੇ ਤਨਯਾ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਹਂਸਕੀਲਾ ਨृਪ ਮृषੀਨ੍ ਭਦ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਵਾਜਿਨਃ ਸੁਤਾਃ ।। ੫.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੰਸਕੀਲਾ ਤੋਂ ਮ੍ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਵਾਜਿਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਧਰਵ ਜੰਮੇ।

ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤਾਃ ਖੇਚਰਾਸ੍ਤੇ ਮਨੋਜਵਾਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ਼੍ਯੇਨਾਃ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਸਾਰਙ੍ਗਾ ਹਰਿਤਾਰ੍ਜੁਨਾਃ। ਰੁਦ੍ਰਾ ਦੇਵੋਪਬਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯੋਨਯੋ ਹਯਾਃ ।। ੫.

ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੋਂ ਜੰਮੇ। ਚਿੱਟੇ, ਭੂਰੇ, ਚਿੱਟੇ-ਭੂਰੇ, ਹਰਿਆਲੇ ਤੇ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ।

ਭੂਯੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸੁਰਭ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਸੁਪ੍ਰਭਃ। ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਕਕੁਝੀ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨਮृਤਾਲਯਸਮ੍ਭਵਃ। ਸੁਰਭ੍ਯਨੁਮਤੇ ਦਤ੍ਤੋ ਧ੍ਵਜੋ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੫.

ਸੁਰਭੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚੰਦ੍ਰਾਭਾਸੁਪ੍ਰਭਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬਣਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਸੁਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਚ ਵਸਵਸ੍ਤਥਾ ।। ੫.

ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇ ਤੇ ਵਸੂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।