ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੯.

ਅਨੇਕ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਸਚਰਜਮਈ ਕੰਮ ਸੁਣੋ।

ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਗਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਞ੍ਚਨਾਭਾਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨਃ। ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਚਾਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੇਨ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਿਤਾਃ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਬਾਘ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਏ ਹਨ।

ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਸਮਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਮਦਰ੍ਪਾਪਹਾਰਿਣਃ । ਵਿਭੂਤਿਮਪ੍ਯਸਂਖ੍ਯੇਯਾਂ ਕੋ ਨ ਖਲ੍ਵਭਿਧਾਸ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਵੀ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਗਿਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਤਃਪਰਮਿਦਂ ਭੂਯੋ ਭਵੇਨਾਦ੍ਭੁਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਭੂਤਾਨਾਮਨੁਕਂਪਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੯.

ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚਰਜਕਾਰੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘਟਨਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਨ੍ਦਰਾਦਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਬਲੇਨਾਪ੍ਰਤਿਮੌਜਸਾਮ੍। ਹਾਰਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਨਨਿਨਾਦਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਮੰਦਰ ਆਦਿਕ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਹਾਰ, ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਚੰਨਣ ਵਰਗਾ ਨੂਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ—

ਚੂਡਾਮਣਿਧਰਾਣਾਂ ਵੈ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭਵਾਸਸਾਮ੍। ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਙ੍ਕਿਤਵਜ੍ਰਾਣਾਮਙ੍ਗੁਲੀਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮੁਰਤ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਵਜਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ—

ਏਵਂ ਦਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਰੂਪੇਣੋਤ੍ਤਮਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭੇषੂਤ੍ਤਮਸ਼ੋਭਿषੁ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਲ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸਤੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਂਯਤਾਗ੍ਨਿਮਯੀਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਖਲਾਭਿਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍। ਮਾਯਾਸਹਸ੍ਰਂ ਸਿਂਹਾਨਾਂ ਸੁਖਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਥੇ, ਸਿੰਘ ਜੋ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ੍ਤਮ੍ਭੇऽਪ੍ਯਪਾਸृਤਾषष੍ਟਂ(?) ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ। ਅਥ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ। ऋषਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਨ੍ਤ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਸਤੰਭ ਉੱਤੇ, ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ, ਛੇਵਾਂ (ਸਿੰਘ) ਵੀ ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਭਗਵਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗ ਪ੍ਰਭੋ। ਕੇ ਤੇ ਸਿਂਹਮਹਾਭੂਤਾਃ ਕ੍ਵ ਤੇ ਜਾਤਾਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਾਃ ।। ੩੯.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਸਿੰਘ-ਰੂਪ ਜੀਵ ਕੌਣ ਹਨ? ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੌਭਾਵਨਾ ਕੀ ਹੈ?

ਸਿਂਹਾਃ ਕੇਨਾਪਰਾਧੇਨ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ। ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਃ ਸਂਰੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ।। ੩੯.

ਕਿਹੜੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਿੰਘ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੁਆਮੀ ਵਲੋਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ?

ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਜਗਾਦ ਹ । ਯਦ੍ਵੈ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸਿਂਹਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਵ੍ਯਪਨੀਯ ਸ੍ਵਕਾਦ੍ਦੇਹਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਾਸ੍ਤੇ ਸਿਂਹਵਿਗ੍ਰਹਾਃ ।। ੩੯.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕੱਢੇ ਗਏ ਤੇ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।'

ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਬਦ੍ਧਾਗ੍ਨਿਬਨ੍ਧਨੇ। ਯਜ੍ਞਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਤਦਾ ।। ੩੯.

'ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਯੱਗ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਣ ਲਈ ਹੋਇਆ।'

ਤੇषਾਂ ਵਿਧਾਨਮੁਕ੍ਤੇਨ ਸਿਂਹੇਨੈਕੇਨ ਲੀਲਯਾ। ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਨ੍ਯੁਂ ਕृਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ ਕ੍ਰਤੁਃ ।। ੩੯.

'ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੱਖ ਦਾ ਯੱਗ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।'

ਨਿਃਸृਤਾ ਚ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹਾਕਾਲੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ। ਆਤ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾ ਭੂਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਦਾਨੁਗੈਃ ।। ੩੯.

'ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਭਰੀ।'

ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ਕ੍ਰੋਧੋ ਰੁਦ੍ਰਾਵਾਸਕृਤਾਲਯਃ। ਵੀਰਭਦ੍ਰੋऽਪ੍ਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਨ੍ਯੁਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜ੍ਜਨਃ ।। ੩੯.

'ਇਹੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨੀ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਣਮਾਪ ਵਿਰਭਦਰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।'

ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵੈ। ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਨੌਪਮ੍ਯੋ ਮਯਾ ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੩੯.

'ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।'

ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਸਿਨਃ। ਰਮ੍ਯੇ ਪੁਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈਹਾਯਭੂਮਿषੁ ।। ੩੯.

'ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਥੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਭੂਮੀਆਂ ਉੱਤੇ।'

ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਪਤਾਕਾਬਹੁਲੇषੁ ਚ। ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧੇषੁ ਵਨੋਪਵਨਸ਼ੋਭਿषੁ ।। ੩੯.

'ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਰ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ—'

ਰਾਜਤੇषੁ ਮਹਾਨ੍ਤੇषੁ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਮਯੇषੁ ਚ। ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਸਨ੍ਨਿਕਾਸ਼ੇषੁ ਕੈਲਾਸਪ੍ਰਤਿਮੇषੁ ਚ ।। ੩੯.

'ਚਮਕਦਾਰ, ਉੱਚੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਹਲਾਂ, ਜੋ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ—'

ਇष੍ਟੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਭਿਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਯੇ ਭਵਸ੍ਯਾਨੁਸਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰਾਸਾਦਵਰ ਪੁष੍ਪੇषੁ ਤੇषੁ ਮੋਦਨ੍ਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੩੯.

'ਜੋ ਭਵਨਾਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚ, ਮਨਪਸੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨੇਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੈਰਵਿਰਤਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਘੋषਾਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਤਵਾਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਗਾਵਨ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਭਜਨ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਂਹਤਾਸ਼੍ਚੈਵਮਤੁਲਾ ਨਾਨਾਸ਼੍ਰਯਕृਤਾਸ੍ਤਥਾ। ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੇਲੇ ਤੇ ਇਕੱਠ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਰਪਾਦਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਤਪਨੀਯਮਯਃ ਸ਼ੁਭਃ। ਅਨੌਪਮ੍ਯੈਰ੍ਵਰੈ ਰਤ੍ਨੈਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਮਹਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੇਮੁਲਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸ੍ਫਟਿਕੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵੈਢੂਰ੍ਯਮਣਿਸਮ੍ਪ੍ਰਭੈਃ। ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਮਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੌਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਮਹਲ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰਾਂ, ਬੈਲਦੂਰੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁऋषਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨੈਮਿषੇਯਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਆਪਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਾਸ਼੍ਚੇਮਂ ਵਾਕ੍ਯਮੂਚੁਃ ਸਮੀਰਣਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੰਦੇਹ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮੀਰਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ।। ਕੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯੇ ਭਵਸ੍ਯਾਨੁਸਾਰਿਣਃ। ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਤਮਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਮੋਦਨ੍ਤੇ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ। ऋषੀਣਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੯.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਥੇ ਉਹ ਕੌਣ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਭਵ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਵਾਯੁਰੁਵਾਚ।। ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯੈਰਨੁਕਲ੍ਪਿਤਾ। ਹ੍ਰੀਮਨ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਜਿਤਾ ਦਾਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਲੋਲੁਪਾਃ ।। ੩੯.

ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪਾਲੀ ਹੈ—ਜਿਹੜੇ ਲਜਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਤੁਲਿਤ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

ਮਧ੍ਯਾਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾਰਾਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ। ਜਿਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਃ ਸੌਮ੍ਯਾ ਵਿਗਤਮਤ੍ਸਰਾਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਮਿਠਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੁਖ-ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।