ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਵਾਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸੌਵਰ੍ਣੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਵਿਭੂषਿਤੈਃ। ਤਪਨੀਯਨਿਭੈਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਰ੍ਗਾਢਂ ਸੁਕृਤਵੇष੍ਟਨਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੁੱਚੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।

ਤਚ੍ਚਾਕਾਸ਼ੇ ਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਘਣ੍ਟਾਦਿਨਾਦਿਤਮ੍। ਨ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਤਪੋ ਨ ਜਰਾ ਸ਼੍ਰਮਾਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਅਸਮਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੀ, ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਨਾ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਨਾ ਬੁੱਢਾਪਾ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ।

ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਯਾਨ੍ਯੈਰੁਪਮਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ।। ੩੯.

ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਦਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਗੋਵृषਾਙ੍ਕਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਭਾਵੇਨ ਮਨਸੋ ਭੂਮਿਰ੍ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਕਨਕਾਮਯੀ ।। ੩੯.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਾਂਕ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਰਤ੍ਨਵਾਲੁਕਯਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇऽਧਿਕਮ੍। ਸ਼ਾਰਦੇਨ੍ਦੁਰ੍ਪਕਾਸ਼ਾਨਿ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯ੍ਯਨਿਬਾਨਿ ਚ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੇਤ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧ ਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਦ੍ਧਰਕ੍ਤਾਨਿ ਸੌਵਰ੍ਣਾਨਿ ਤਥੈਵ ਚ। ਰਥਚਕ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਨਾਲੈਰ੍ਮਰਕਤਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੩੯.

ਕੁਝ ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਅੱਧੇ ਲਾਲ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਸਭ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਪੰਨਾ ਜਵਾਹਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।

ਸੌਕੁਮਾਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਗਨ੍ਧਿਨਾਪ੍ਰਤਿਮੇਨ ਚ। ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਵਨੇषੂਪਵਨੇषੁ ਚ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਕੰਵਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।

ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਨਿਕਾਸ਼ਾਨਿ ਤਪਨੀਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ। ਅਰ੍ਦ੍ਧਕृष੍ਣਾਰ੍ਦ੍ਧਰਕ੍ਤਾਨਿ ਸੁਕੁਮਾਰਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ ।। ੩੯.

ਕੁਝ ਕੰਵਲ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ, ਕੁਝ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਅੱਧੇ ਲਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਸਨ।

ਆਤਪਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪਙ੍ਕਜੈਃ ਸਂਵृਤਾਨਿ ਚ। ਭੂਯਃ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਨਦ੍ਯਸ੍ਤਾਸਾਨ੍ਨਾਮਾਨਿ ਬੋਧਤ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਕੁਝ ਕੰਵਲ ਛਤਰੀਆਂ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਥੇ ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ।

ਵਰਾ ਵਰੇਣ੍ਯਾ ਵਰਦਾ ਵਰਾਰ੍ਹਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਵਰਮਾ ਵਰਭਦ੍ਰਾ ਚ ਰਮ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੩੯.

ਵਰਾ, ਵਰਣਿਆ, ਵਰਦਾ, ਵਰਾਰ੍ਹਾ, ਵਰਵਰਨੀ, ਵਰਮਾ ਤੇ ਵਰਭਦਰਾ—ਇਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਦਲੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਫੇਨਾਦ੍ਯਾਵਰ੍ਤ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍। ਜਲਂ ਮਣਿਦਲਪ੍ਰਖ੍ਯਮਾਵਹਨ੍ਤਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਐਸਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਣਕਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਕੰਵਲ ਤੇ ਉਤਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਝੱਗ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਨ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯੋ ਦੇਵਾ ਨਾਸੁਰਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ। ਨ ਖਲ੍ਵਨ੍ਯੇऽਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਵਿਦੁਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰਮ੍ ।। ੩੯.

ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਅਣਮਾਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ।

ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਧ੍ਯਾਨਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾਃ ਸੁਯੁਕ੍ਤਾ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪੁਰਨ੍ਤਦ੍ਗੋਵृषਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਤੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਾਤਮਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਮਧ੍ਯੇ ਪੁਰਵਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਮਤੇਜਸਃ। ਸੁਮਹਾਨ੍ਮੇਰੁਸਙ੍ਗਾਸ਼ੋ ਦਿਵ੍ਯੋ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਃ ।। ੩੯.

ਉਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਚੋਟੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰ ਪਾਦਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਤਪਨੀਯਮਯਃ ਸ਼ੁਭਃ। ਅਨੁਪਮੇਯੈ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ ਵਿਭੂषਿਤਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਣਤੁਲਨੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸ੍ਫਟਿਕੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵੈਢੂਰ੍ਯੈਃ ਸੋਮਸਂਪ੍ਰਭੈਃ। ਬਾਲਸੂਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਭੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਂਪ੍ਰਭੈਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਮਹਲ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰਾਂ, ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਬੈਰਿਲ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰਤਨਾਂ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਰਾਜਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਮਯੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ। ਦृਢੈਰ੍ਵਜ੍ਰਮਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੁਮਹਾਹਿਤੈਃ ।। ੩੯.

ਉਹ ਚਾਂਦੀ, ਸੋਹਣੇ ਨੀਲਮ ਪੱਥਰਾਂ, ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਜਲੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈਰ੍ਦੀਪ੍ਯਦ੍ਭਿਰਧਿਵਾਸਿਤਮ੍। ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਭਿਃ ਪਤਾਕਾਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਾਨਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਰੁਕ੍ਮਘਣ੍ਟਾਨਿਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਮੁਦਿਤੋਤ੍ਸਵਃ। ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਮਧੀਵਾਸੈਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਾਕਾਰਰਾਜਿਤੈਃ ।। ੩੯.

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ।

ਪਰਿਵਾਰਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਹੇਮਪੁष੍ਪੋਦਕਪ੍ਰਭੈਃ। ਯਥਾ ਹਿ ਮੇਰੁਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹੇਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੈਰ੍ਵਿਰਾਜਤੇ ।। ੩੯.

ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

ਚਾਮੀਕਰਮਯੀਭਿਸ੍ਤੁ ਪਤਾਕਾਭਿਸ੍ਤਥਾ ਪੁਰਮ੍ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਰਾਜੋऽਸੌ ਭੂਮਿਕਾਭਿਰ੍ਵਿਰਾਜਤੇ ।। ੩੯.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਮਹਲ ਕਈ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਸਨ੍ਤਪ੍ਰਤਿਮਾ ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਵਪੁਰ੍ਮ੍ਮਾਯਾ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ੋਭਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਰੂਪ, ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਸੋਹਣਪ, ਮਾਇਆ, ਯਸ਼, ਚਮਕ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦੇਵ੍ਯਾ ਵੈ ਸਹਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਰੂਪਗਨ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਨਿਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਭੂषਣਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਯੋਨ੍ਯਃ ਕਾਨ੍ਤਿਵਿਲਾਸਯੋਃ ।। ੩੯.

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਹਣਪ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਣਗਿਣਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ, ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਰਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਭਜ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ। ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਮੋਦਨ੍ਤ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ। ।। ੩੯.

ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਾਸਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਪृष੍ਠਤਃ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਃ। ਰੂਪਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਮਲਲੋਚਨਾਃ ।। ੩੯.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੇਵਕਣਾਂ ਖੜੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਲੀਲਾਵਿਲਾਸਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਭਾਵੈਰਤਿਮਨੋਹਰੈਃ। ਗਣੈਸ੍ਤਾਃ ਸਹ ਮੋਦਨ੍ਤੇ ਸ਼ੈਲਾਭੈਃ ਪਾਵਕੋਪਮੈਃ ।। ੩੯.

ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਰਸ ਭਰੇ ਹਾਵਭਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਬ੍ਜਾ ਕਾਮਨਿਕਾਮੈਸ਼੍ਚ ਵਰਗਾਤ੍ਰਾ ਹਯਾਨਨਾਃ । ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕਟਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਰਲਾਸ਼੍ਚਿਪਿਟਾਨਨਾਃ ।। ੩੯.

ਉਥੇ ਕੁਝ ਕੁਬੜੀਆਂ, ਕੁਝ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਘੋੜੇ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਬੌਣੀਆਂ, ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਚਪਟੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।

ਲਮ੍ਬੋਦਰਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਭੁਜਾ ਵਿਨੇਤ੍ਰਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਾਦਿਕਾਃ। ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਦਨਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਗਜਵਕ੍ਰੋਦਰਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੯.

ਕੁਝ ਲੰਬੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਾਥੀ ਵਾਲਾ ਸੁੰਡ ਤੇ ਪੇਟ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਜਾਨਨਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾਃ ਸਿਂਹ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨਨਾਸ੍ਤਥਾ। ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਸ੍ਤਨ੍ਯਃ ਸੁਭਗਾਸ਼੍ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਃ ।। ੩੯.

ਕੁਝ ਹਾਥੀ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਬੱਘੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ, ਕੁਝ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।