ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਲੇ ਪਤੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਹਾ ਹਤ੍ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਯਞ੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮ੍। ਬ੍ਰਹਮਹਤ੍ਯਾਞ੍ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ।। ੩੯.

ਰੋਧ ਨਰਕ ਵਿਚ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।

ਤਪ੍ਤਕੁਮ੍ਭੀ ਸ੍ਵਸਾਗਾਮੀ ਤਥਾ ਰਾਜਭਟਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਤਪ੍ਤਲੋਹੇ ਚਾਸ਼੍ਵਵਣਿਕ੍ਤਥਾ ਬਨ੍ਧਨਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੩੯.

ਤਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਧ੍ਵੀਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਮਹਾਜ੍ਵਾਲੇ ਦੁਹਿਤਰਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੩੯.

ਤਪਤ ਕੁੰਭ ਨਰਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਪਤ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਘੋੜਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਦਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦੋ ਵਿਕ੍ਰੀਯਤੇ ਯੇਨ ਵੇਦਂ ਦੂषਯਤੇ ਚ ਯਃ। ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚੈਵਾਵਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਕ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ੈਸ੍ਤਾਡਯਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੩੯.

ਜੋ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ ਜਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤ ਦੀ ਵਹੁ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਮ੍ਯਗਾਮੀਚ ਨਰੋ ਨਰਕਂ ਸ਼ਬਲਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਵਿਮੋਹੇ ਪਤਿਤੇ ਚੌਰੇ ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਯੋ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੩੯.

ਜੋ ਵੇਦ ਵੇਚਦਾ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਧ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੀਟਲੋਹਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਗੁਰੂਣਾਞ੍ਚਾਪ੍ਯਪੂਜਕਃ। ਰਤ੍ਨਂ ਦੂषਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਜਾਂ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਮੋਚਨ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯ ਏਕੋऽਨ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਸੁਹृਦਃ ਸੁਤਾਮ੍। ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ੇ ਸ ਪਤਤਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਨਰਕੇ ਗਤਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀਟ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਰਤਨ ਵਿਗਾੜਦਾ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਮਿ ਭੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਣ੍ਡਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ। ਆਰਾ ਮੇष੍ਵਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਯਃ ਪਤਤੇ ਸ ਵਿਸ਼ਂਸਨੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਦੇ ਨਰਕ 'ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼' ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਅਸਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀ ਯਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਃ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੈਰ੍ਜੀਵਿਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਧੋਮੁਖਮ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਤਾਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸੁਰਾਂ ਚ ਮਾਂਸਂ ਚ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਗਨ੍ਧਂ ਰਸਨ੍ਤਿਲਾਨ੍। ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਨ੍ਘੋਰੋ ਪੂਯਵਹੇ ਪਤੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ, ਲਾਖ, ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਤੇਲ ਆਦਿ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ 'ਪੂਯਵਹ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨਿ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਾਰ੍ਜਾਰਾਨ੍ਸੂਕਰਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍। ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਮृਗਾਞ੍ਛਾਗਾਨ੍ਸੋऽਪ੍ਯੇਨਂ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਕੁੱਕੜ, ਬਿੱਲੀ, ਸੂਰ, ਪੰਛੀ, ਹਿਰਣ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਜੀਵਿਕੋ ਮਾਹਿषਕਸ੍ਤਥਾ ਚਕ੍ਰਧ੍ਵਜੀ ਚ ਯਃ। ਰਙ੍ਗੋਪਜੀਵਿਕੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਾਕੁਨਿਗ੍ਰਾਮ ਯਾਜਕਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੱਝਾਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਜੀਊਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ ਹੈ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ। ਸੁਰਾਪੋ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚ ਪਸ਼ੁਘਾਤਕਃ ।। ੩੯.

ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਖੱਡ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ—

ਵਿਸ਼(ਸ਼੍ਵ)ਸ੍ਤਾ ਮਹਿषਾਦੀਨਾਂ ਮृਗ ਹਨ੍ਤਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਪਰ੍ਵਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸੂਚੀ ਚ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਿਤ੍ਰਘਾਤਕਃ। ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਏਵਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਜਲਾਦ, ਮੱਝ ਆਦਿਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਿਕਾਰੀ, ਢੋਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ 'ਰੁਧਿਰਾਂਧ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।

ਉਪਵਿष੍ਟਮੇਕਪਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵਿषਮਂ ਭੋਜਯਨ੍ਤਿ ਯੇ। ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਵਿਙ੍‌ਭੁਜੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਧ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ 'ਵਿੰਗਭੁਜ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਮृषਾਵਾਦੀ ਨਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਕੋऽਸ਼ੁਭਃ। ਪਤੇਤ੍ਤੁ ਨਰਕੇ ਘੋਰੋ ਮੂਤ੍ਰਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸ ਪਾਪਕृਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਭਿਆਨਕ ਪਿਸਾਬ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁਗ੍ਰਾਹਾਬਿਹਨ੍ਤਾਰੋ ਯਨ੍ਤਿ ਵੈਤਰਣੀਂ ਨਰਾਃ। ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਭਗ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪਾਗਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਸੁੱਚਤਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਵੈਤਰਨੀ' ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਦੁਃਖਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਹਕਾਃ ਕृष੍ਟਗਾਮਿਨਃ। ਅਸਿ ਪਤ੍ਰਵਨੇ ਛੇਦੀ ਤਥਾ ਹ੍ਯੌਰਭ੍ਰਿਕਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਕਰ੍ਤ੍ਤਨੈਸ਼੍ਚ ਨਿਕृष੍ਯਨ੍ਤੇ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ ।। ੩੯.

ਕ੍ਰੋਧੀ, ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੋਰ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਾਲੇ ਕੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਸ਼੍ਰਮਪ੍ਰਤ੍ਯਵਸਿਤਾ ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵੈ। ਭੌਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮ ਸ਼ਬਲੈਰਯਸ੍ਤੁਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਵਾਯਸੈਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੁੰਚ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਂਵਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਜ੍ਯਾਯਾਂ ਵ੍ਰਤਮਾਲੋਪਾਤ੍ਸਨ੍ਦਂਸ਼ੇ ਨਰਕੇ ਪਤੇਤ੍। ਸ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਵ੍ਰਤਿਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ ।। ੩੯.

ਜੇ ਕੋਈ ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਵਰਤ ਤੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸੰਦੰਸ਼' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੁੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰੈਰਧ੍ਯਾਪਿਤਾ ਯੇ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਰਾਜ੍ਞਾਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਤੇਸਰ੍ਵੇ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਯਤਨ੍ਤੁ ਸ਼੍ਵਭੋਜਨੇ ।। ੩੯.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਰੂਦ੍ਧਾਨਿ ਕ੍ਰੋਧਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ। ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯੇ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਸਿਤੋ ਘੋਰ ਉष੍ਣਾਤ੍ਮਾ ਰੌਰਵੋ ਮਹਾਨ੍। ਸੁਦਾਰੁਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੯.

ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਠੰਢਾ ਨਰਕ 'ਰੌਰਵ' ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਠੰਢਾ ਨਰਕ 'ਤਪ' ਹੈ।

ਏਵਮਾਦਿ ਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਭੂਮੇਰਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਪ੍ਤੈਵ ਨਰਕਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਨਰਕ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਅਧਰ੍ਮਸੂਨਵਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯੁਰਨ੍ਧਤਾਮਿਸ੍ਰਕਾਦਯਃ। ਰੌਰਵਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਹਾ ਰੌਰਵ ਏਵ ਚ ।। ੩੯.

'ਅਧਰਮ' ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—'ਅੰਧਤਾਮਿਸਰ' ਆਦਿਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਰੌਰਵ' ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ 'ਮਹਾਰੌਰਵ' ਵੀ।

ਅਸ੍ਯਾਧਃ ਪੁਨਰਪ੍ਯਨ੍ਯਃ ਸ਼ੀਤਸ੍ਤਪ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤृਤੀਯਃ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਹਵਿਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਠੰਢ ਤੇ ਤਪਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਕਾਲਸੂਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠ ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸ੍ਯਾਦਵੀਚੀ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਲੋਹਪृष੍ਠਸ੍ਤਮਸ੍ਤੇषਾਮਵਿਧੇਯਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਃ ।। ੩੯.

ਚੌਥਾ ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਵੀਚੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਲੋਹਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਅਵਿਧੇਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਘੋਰਤ੍ਵਾਦ੍ਰੌਰਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਾਮ੍ਭਕੋ ਦਹਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸੁਦਾਰੁਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਪੋऽਧਮਃ ।। ੩੯.

ਭਿਆਨਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਰੌਰਵ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਭਕਾ ਤਪਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਸੁਦਾਰੁਣ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਤਪ ਹੈ।

ਸਰ੍ਪੋ ਨਿਕृਨ੍ਤਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰੇਤਿ ਦਾਰੁਣਃ। ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਭ੍ਰਮਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਃ ।। ੩੯.

ਇੱਕ ਸੱਪ ਨਿਕ੍ਰੰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਸੂਤਰ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਭਟਕਣਾ ਬੜੀ ਕਠਿਨ ਹੈ।