ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਭੂਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ ਉਪਾਸਤੇ । ਏਕਕੋਟਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਨਿਯੁਤਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੯.

ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਤੇ ਦਸ ਲੱਖ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਭਾਗਸ੍ਤਤੋऽਣ੍ਡਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਚਤੁਰਸ਼੍ਚੈਵ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਯੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚषष੍ਟਿ ਚ ।। ੩੯.

ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅੰਡ ਦਾ ਉੱਤਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਸੌ ਪੈਂਸਠ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ।

ਏषੋऽਰ੍ਦ੍ਧਂਸ਼ਪ੍ਰਚਾਰੋऽਸ੍ਯ ਗਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਧ੍ਰਵਾਗ੍ਰਮੇਤਦ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਦ੍ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਹ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੰਤ ਗਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਅਗ੍ਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਅੰਤ, ਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਥੇ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਅਧੋਗਤੀਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਕਲ੍ਪਨਾਮ੍। ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਘੋਰਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਃ ।। ੩੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਥੱਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਰਕੋ ਰੌਰਵੋ ਰੋਧਃ ਸੂਕਰਸ੍ਤਾਲ ਏਵ ਚ। ਤਪ੍ਤਕੁਮ੍ਭੋ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਃ ਸ਼ਬਲੋऽਥ ਵਿਮੋਚਨਃ ।। ੩੯.

ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਰੌਰਵ, ਰੋਧ, ਸੂਕਰ, ਤਾਲ, ਤਪਤ ਕੁੰਭ, ਮਹਾਜਵਾਲਾ, ਸ਼ਬਲ ਤੇ ਵਿਮੋਚਨ।

ਕृਮੀ ਚ ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਸ਼ਂਸਨਃ । ਅਧਃਸ਼ਿਰਾਃ ਪੂਯਵਹੋ ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਮਿ, ਕ੍ਰਿਮਿ ਭੱਖ, ਲਾਲਾ ਭੱਖ, ਵਿਸ਼ੰਸਨ, ਅਧਸ਼ਿਰਾ, ਪੂਯ ਵਹ, ਤੇ ਰੁਧਿਰ ਅੰਧ ਵੀ ਹਨ।

ਤਥਾ ਵੈਤਰਣਂ ਕृष੍ਣਮਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਤਥਾ। ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲੋ ਮਹਾਘੋਰਃ ਸਂਦਂਸ਼ੋऽਥ ਸ਼੍ਵਭੋਜਨਃ ।।੩੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਰਨੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸੀ ਪੱਤਰ ਵਨ, ਅਗਨੀ ਜਵਾਲਾ, ਮਹਾ ਘੋਰਾ, ਸੰਦੰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਵ ਭੋਜਨ ਨਰਕ ਵੀ ਹਨ।

ਤਮਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸੂਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਲੋਹਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸਿਜਸ੍ਤਥਾ। ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠੋऽਥ ਵੀਚ੍ਯਸ਼੍ਵਨਰਕਾ ਹ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ ।। ੩੯.

ਤਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੂਤਰ, ਲੋਹਾ, ਅਸੀਜ, ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਵੀਚਯ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਨਰਕ ਵੀ ਹਨ।

ਤਾਮਸਾ ਨਰਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਮਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਯੇषੁ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾਣਃ ਪਤਨ੍ਤੀਹ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ।। ੩੯.੧੫੦ ਭੂਮੇਰਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰੌਰਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਰੌਰਵੇ ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤੁ ਮਿਥ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚਾਭਿਸ਼ਂਸਤਿ। ਕ੍ਰੂਰਗ੍ਰਹੇ ਪਕ੍ਸ਼ਵਾਦੀ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਃ ਪਤਤੇ ਨਰਃ ।। ੩੯.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।

ਰੋਧੇ ਗੋਘ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਣਹਾ ਚ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਪੁਰਸ੍ਯ ਚ। ਸੂਕਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਮਜ੍ਜੇਤ੍ਸੁਰਾਪਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਤਸ੍ਕਰਃ ।। ੩੯.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ, ਰੌਰਵ ਆਦਿ, ਹਨ। ਰੌਰਵ ਵਿਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੂਰਗ੍ਰਹਾ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਪੱਖਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਲੇ ਪਤੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਹਾ ਹਤ੍ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਯਞ੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮ੍। ਬ੍ਰਹਮਹਤ੍ਯਾਞ੍ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ।। ੩੯.

ਰੋਧ ਨਰਕ ਵਿਚ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।

ਤਪ੍ਤਕੁਮ੍ਭੀ ਸ੍ਵਸਾਗਾਮੀ ਤਥਾ ਰਾਜਭਟਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਤਪ੍ਤਲੋਹੇ ਚਾਸ਼੍ਵਵਣਿਕ੍ਤਥਾ ਬਨ੍ਧਨਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੩੯.

ਤਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਧ੍ਵੀਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਮਹਾਜ੍ਵਾਲੇ ਦੁਹਿਤਰਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੩੯.

ਤਪਤ ਕੁੰਭ ਨਰਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਪਤ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਘੋੜਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਦਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦੋ ਵਿਕ੍ਰੀਯਤੇ ਯੇਨ ਵੇਦਂ ਦੂषਯਤੇ ਚ ਯਃ। ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚੈਵਾਵਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਕ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ੈਸ੍ਤਾਡਯਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੩੯.

ਜੋ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ ਜਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤ ਦੀ ਵਹੁ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਮ੍ਯਗਾਮੀਚ ਨਰੋ ਨਰਕਂ ਸ਼ਬਲਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਵਿਮੋਹੇ ਪਤਿਤੇ ਚੌਰੇ ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਯੋ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੩੯.

ਜੋ ਵੇਦ ਵੇਚਦਾ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਧ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੀਟਲੋਹਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਗੁਰੂਣਾਞ੍ਚਾਪ੍ਯਪੂਜਕਃ। ਰਤ੍ਨਂ ਦੂषਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਜਾਂ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਮੋਚਨ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯ ਏਕੋऽਨ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਸੁਹृਦਃ ਸੁਤਾਮ੍। ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ੇ ਸ ਪਤਤਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਨਰਕੇ ਗਤਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀਟ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਰਤਨ ਵਿਗਾੜਦਾ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਮਿ ਭੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਣ੍ਡਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ। ਆਰਾ ਮੇष੍ਵਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਯਃ ਪਤਤੇ ਸ ਵਿਸ਼ਂਸਨੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਦੇ ਨਰਕ 'ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼' ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਅਸਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀ ਯਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਃ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੈਰ੍ਜੀਵਿਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਧੋਮੁਖਮ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਤਾਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸੁਰਾਂ ਚ ਮਾਂਸਂ ਚ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਗਨ੍ਧਂ ਰਸਨ੍ਤਿਲਾਨ੍। ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਨ੍ਘੋਰੋ ਪੂਯਵਹੇ ਪਤੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ, ਲਾਖ, ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਤੇਲ ਆਦਿ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ 'ਪੂਯਵਹ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨਿ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਾਰ੍ਜਾਰਾਨ੍ਸੂਕਰਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍। ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਮृਗਾਞ੍ਛਾਗਾਨ੍ਸੋऽਪ੍ਯੇਨਂ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਕੁੱਕੜ, ਬਿੱਲੀ, ਸੂਰ, ਪੰਛੀ, ਹਿਰਣ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਜੀਵਿਕੋ ਮਾਹਿषਕਸ੍ਤਥਾ ਚਕ੍ਰਧ੍ਵਜੀ ਚ ਯਃ। ਰਙ੍ਗੋਪਜੀਵਿਕੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਾਕੁਨਿਗ੍ਰਾਮ ਯਾਜਕਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੱਝਾਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਜੀਊਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ ਹੈ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ। ਸੁਰਾਪੋ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚ ਪਸ਼ੁਘਾਤਕਃ ।। ੩੯.

ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਖੱਡ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ—

ਵਿਸ਼(ਸ਼੍ਵ)ਸ੍ਤਾ ਮਹਿषਾਦੀਨਾਂ ਮृਗ ਹਨ੍ਤਾ ਤਥੈਵ ਚ। ਪਰ੍ਵਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸੂਚੀ ਚ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਿਤ੍ਰਘਾਤਕਃ। ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਏਵਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਜਲਾਦ, ਮੱਝ ਆਦਿਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਿਕਾਰੀ, ਢੋਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰੇ 'ਰੁਧਿਰਾਂਧ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।

ਉਪਵਿष੍ਟਮੇਕਪਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵਿषਮਂ ਭੋਜਯਨ੍ਤਿ ਯੇ। ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਵਿਙ੍‌ਭੁਜੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਧ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ 'ਵਿੰਗਭੁਜ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਮृषਾਵਾਦੀ ਨਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਕੋऽਸ਼ੁਭਃ। ਪਤੇਤ੍ਤੁ ਨਰਕੇ ਘੋਰੋ ਮੂਤ੍ਰਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸ ਪਾਪਕृਤ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਭਿਆਨਕ ਪਿਸਾਬ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁਗ੍ਰਾਹਾਬਿਹਨ੍ਤਾਰੋ ਯਨ੍ਤਿ ਵੈਤਰਣੀਂ ਨਰਾਃ। ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਭਗ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪਾਗਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਸੁੱਚਤਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਵੈਤਰਨੀ' ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਦੁਃਖਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਹਕਾਃ ਕृष੍ਟਗਾਮਿਨਃ। ਅਸਿ ਪਤ੍ਰਵਨੇ ਛੇਦੀ ਤਥਾ ਹ੍ਯੌਰਭ੍ਰਿਕਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਕਰ੍ਤ੍ਤਨੈਸ਼੍ਚ ਨਿਕृष੍ਯਨ੍ਤੇ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ ।। ੩੯.

ਕ੍ਰੋਧੀ, ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੋਰ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਾਲੇ ਕੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਸ਼੍ਰਮਪ੍ਰਤ੍ਯਵਸਿਤਾ ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵੈ। ਭੌਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮ ਸ਼ਬਲੈਰਯਸ੍ਤੁਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਵਾਯਸੈਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੁੰਚ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਂਵਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।