ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਮਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚਰਤੇ ਬੁਧਃ। ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਞ੍ਚਰਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਲੋਹਿਤਃ ।। ੩੯.

ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਧ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਹੈ।

ਤਤੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਾਤ੍ ।। ੩੯.

ਫਿਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮੁਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ। ऋषਿਭਿਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।

ਯੋऽਸੌ ਤਾਰਾਮਯੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਵਿਮਾਨੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਕੇ। ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਪੁਤ੍ਰੋऽਸੌ ਮੇਢਿਭੂਤੋ ਧ੍ਰੁਵੋ ਦਿਵਿ ।। ੩੯.

ਉਹ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ ਵਿਚ, ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯੈष ਉਤ੍ਸੇਧੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੋ ਯੋਜਨੈਰ੍ਮਯਾ। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਮਿਜ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰੈਵ ਲੌਕਿਕੀ ।। ੩੯.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮੈਂ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ, ਇਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋਕੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇਭ੍ਯ ਇਜ੍ਯਾ ਤੁ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਯੋਨੀਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤੁਃ ਸਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੯.

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਰਣਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੇਤਦ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਤਮਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਤ। ਧ੍ਰੁਵਾ ਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕੋ ਯਸ੍ਮਿਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਃ। ਏਕਯੋਜਨਕੋਟੀ ਸਾ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਸੁਣੋ: ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਮਹਰਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਪ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਦੂਰ।

ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਯੌ ਤੁ ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਦ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਃ। ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਃ ਸਾਧਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੯.

ਮਹਰਲੋਕ ਤੋਂ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਪ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ, ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਜਨਲੋਕਾਤ੍ਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਵੈਰਾਜਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾ ਭੂਤਦਾਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੩੯.

ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਉੱਤੇ ਤਪੋਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵੈਰਾਜ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

षਡ੍ਗੁਣਨ੍ਤੁ ਤਪੋਲੋਕਾਤ੍ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕਾਮਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਤਪੋ ਲੋਕ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਛੇ ਗੁਣਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਏ ਜੀਵ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਭੂਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ ਉਪਾਸਤੇ । ਏਕਕੋਟਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਨਿਯੁਤਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੯.

ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਤੇ ਦਸ ਲੱਖ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਭਾਗਸ੍ਤਤੋऽਣ੍ਡਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਚਤੁਰਸ਼੍ਚੈਵ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਯੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚषष੍ਟਿ ਚ ।। ੩੯.

ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅੰਡ ਦਾ ਉੱਤਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਸੌ ਪੈਂਸਠ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ।

ਏषੋऽਰ੍ਦ੍ਧਂਸ਼ਪ੍ਰਚਾਰੋऽਸ੍ਯ ਗਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਧ੍ਰਵਾਗ੍ਰਮੇਤਦ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਦ੍ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਹ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੰਤ ਗਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਅਗ੍ਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਅੰਤ, ਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਥੇ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਅਧੋਗਤੀਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਕਲ੍ਪਨਾਮ੍। ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਘੋਰਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਃ ।। ੩੯.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਥੱਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਰਕੋ ਰੌਰਵੋ ਰੋਧਃ ਸੂਕਰਸ੍ਤਾਲ ਏਵ ਚ। ਤਪ੍ਤਕੁਮ੍ਭੋ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਃ ਸ਼ਬਲੋऽਥ ਵਿਮੋਚਨਃ ।। ੩੯.

ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਰੌਰਵ, ਰੋਧ, ਸੂਕਰ, ਤਾਲ, ਤਪਤ ਕੁੰਭ, ਮਹਾਜਵਾਲਾ, ਸ਼ਬਲ ਤੇ ਵਿਮੋਚਨ।

ਕृਮੀ ਚ ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਸ਼ਂਸਨਃ । ਅਧਃਸ਼ਿਰਾਃ ਪੂਯਵਹੋ ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਮਿ, ਕ੍ਰਿਮਿ ਭੱਖ, ਲਾਲਾ ਭੱਖ, ਵਿਸ਼ੰਸਨ, ਅਧਸ਼ਿਰਾ, ਪੂਯ ਵਹ, ਤੇ ਰੁਧਿਰ ਅੰਧ ਵੀ ਹਨ।

ਤਥਾ ਵੈਤਰਣਂ ਕृष੍ਣਮਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਤਥਾ। ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲੋ ਮਹਾਘੋਰਃ ਸਂਦਂਸ਼ੋऽਥ ਸ਼੍ਵਭੋਜਨਃ ।।੩੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਰਨੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸੀ ਪੱਤਰ ਵਨ, ਅਗਨੀ ਜਵਾਲਾ, ਮਹਾ ਘੋਰਾ, ਸੰਦੰਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਵ ਭੋਜਨ ਨਰਕ ਵੀ ਹਨ।

ਤਮਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸੂਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਲੋਹਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸਿਜਸ੍ਤਥਾ। ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠੋऽਥ ਵੀਚ੍ਯਸ਼੍ਵਨਰਕਾ ਹ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ ।। ੩੯.

ਤਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੂਤਰ, ਲੋਹਾ, ਅਸੀਜ, ਅਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਵੀਚਯ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਨਰਕ ਵੀ ਹਨ।

ਤਾਮਸਾ ਨਰਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਮਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਯੇषੁ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾਣਃ ਪਤਨ੍ਤੀਹ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ।। ੩੯.੧੫੦ ਭੂਮੇਰਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਰੌਰਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਰੌਰਵੇ ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤੁ ਮਿਥ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚਾਭਿਸ਼ਂਸਤਿ। ਕ੍ਰੂਰਗ੍ਰਹੇ ਪਕ੍ਸ਼ਵਾਦੀ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਃ ਪਤਤੇ ਨਰਃ ।। ੩੯.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।

ਰੋਧੇ ਗੋਘ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਣਹਾ ਚ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਪੁਰਸ੍ਯ ਚ। ਸੂਕਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਮਜ੍ਜੇਤ੍ਸੁਰਾਪਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਤਸ੍ਕਰਃ ।। ੩੯.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ, ਰੌਰਵ ਆਦਿ, ਹਨ। ਰੌਰਵ ਵਿਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੂਰਗ੍ਰਹਾ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਪੱਖਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਲੇ ਪਤੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਹਾ ਹਤ੍ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਯਞ੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮ੍। ਬ੍ਰਹਮਹਤ੍ਯਾਞ੍ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ।। ੩੯.

ਰੋਧ ਨਰਕ ਵਿਚ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।

ਤਪ੍ਤਕੁਮ੍ਭੀ ਸ੍ਵਸਾਗਾਮੀ ਤਥਾ ਰਾਜਭਟਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਤਪ੍ਤਲੋਹੇ ਚਾਸ਼੍ਵਵਣਿਕ੍ਤਥਾ ਬਨ੍ਧਨਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੩੯.

ਤਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਧ੍ਵੀਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਮਹਾਜ੍ਵਾਲੇ ਦੁਹਿਤਰਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੩੯.

ਤਪਤ ਕੁੰਭ ਨਰਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਪਤ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਘੋੜਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਦਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦੋ ਵਿਕ੍ਰੀਯਤੇ ਯੇਨ ਵੇਦਂ ਦੂषਯਤੇ ਚ ਯਃ। ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚੈਵਾਵਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਕ੍ਕ੍ਰੋਸ਼ੈਸ੍ਤਾਡਯਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੩੯.

ਜੋ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ ਜਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤ ਦੀ ਵਹੁ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਮ੍ਯਗਾਮੀਚ ਨਰੋ ਨਰਕਂ ਸ਼ਬਲਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਵਿਮੋਹੇ ਪਤਿਤੇ ਚੌਰੇ ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਯੋ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੩੯.

ਜੋ ਵੇਦ ਵੇਚਦਾ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਧ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੀਟਲੋਹਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ। ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਗੁਰੂਣਾਞ੍ਚਾਪ੍ਯਪੂਜਕਃ। ਰਤ੍ਨਂ ਦੂषਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਜਾਂ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਮੋਚਨ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯ ਏਕੋऽਨ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਸੁਹृਦਃ ਸੁਤਾਮ੍। ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ੇ ਸ ਪਤਤਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੇ ਨਰਕੇ ਗਤਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀਟ ਲੋਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਰਤਨ ਵਿਗਾੜਦਾ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਮਿ ਭੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਣ੍ਡਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ। ਆਰਾ ਮੇष੍ਵਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਯਃ ਪਤਤੇ ਸ ਵਿਸ਼ਂਸਨੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ, ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਦੇ ਨਰਕ 'ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼' ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਅਸਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੀ ਯਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਃ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੈਰ੍ਜੀਵਿਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਧੋਮੁਖਮ੍ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਤਾਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।