ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਨਦੀਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਤਾਲੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ। ਪਿਬਨ੍ਨਪਃ ਸਮਿਦ੍ਧੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪृਥਿਵੀਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਜ੍ਵਲਨ੍ ।। ੩੮.

ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ ਸ਼ੈਲਾਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਹਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਲੋਕਾਨ੍ ਸਂਹਰਤੇ ਦੀਪ੍ਤੋ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨਲਃ ।। ੩੮.

ਫਿਰ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ ਪृਥਿਵੀਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਮਸ਼ੋषਯਤ੍। ਨਿਰ੍ਦਹ੍ਯ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਨਾਗਲੋਕਮਥਾਦਹਤ੍ ।। ੩੮.

ਫਿਰ, ਉਹ ਅੱਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਹ੍ਯੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਸ ਦਹਤੇ ਦਿਵਮ੍। ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹ੍ਯਯੁਤਾਨ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਚ ।। ੩੮.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਉਪਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਜੋਜਨਾਂ ਤੱਕ।

ਉਦਤਿष੍ਠਞ੍ਛਿਖਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹ੍ਵਯਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਸ੍ਯ ਤੁ। ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮਹੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ । ਤਦਾ ਦਹਤਿ ਸਨ੍ਦੀਪ੍ਤੋ ਗੋਲਕਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਪਿਸਾਚਾਂ, ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਗੋਲਕ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਭੂਰ੍ਲੋਕਨ੍ਤੁ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਞ੍ਚ ਮਹਸ੍ਤਥਾ। ਘੋਰਂ ਦਹਤਿ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੇਵਂ ਲੋਕਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਰਲੋਕ — ਇਹ ਚਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇषੁ ਤੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਥਾਗ੍ਨਿਨਾ। ਤਤ੍ਤੇਜਃ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਜਗਦਿਦਂ ਸ਼ਨੈਃ। ਅਯੋਗੁਡਨਿਭਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਤਦਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।। ੩੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਿਰਛੇ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਗਜਕੁਲਾਕਾਰਾਸ੍ਤਡਿਦ੍ਭਿ ਸਮਲਂਕृਤਾਃ। ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਘੋਰਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਾ ਘਨਾਃ ।। ੩੮.

ਫਿਰ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਵਰਤਕ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਨ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਨ੍ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ਼੍ਯਾਮਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਮੁਦਸਨ੍ਨਿਭਾਃ। ਕੇਚਿਦ੍ਵੈਢੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਨਿਭਾऽਪਰੇ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਨੀਲ ਉਤਪਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਬੈਡੂਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਨੀਲਮ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਸ਼ਙ੍ਖਕੁਨ੍ਦਨਿਭਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਜਾਤ੍ਯਞ੍ਜਨਨਿਭਾਸ੍ਤਥਾ । ਧੂਮ੍ਰ ਵਰ੍ਣਾ ਘਨਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਪੀਤਾਃ ਪਯੋਧਰਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਸ਼ੰਖ ਜਾਂ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਾਤੀ ਅੰਜਨ ਵਾਂਗ; ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਹਨ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।

ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਸਭਵਰ੍ਣਾਭਾ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਕ੍ਤਨਿਭਾਸ੍ਤਥਾ। ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਭਾਸ੍ਤ੍ਵਪਰੇ ਕਪੋਤਾਭਾਸ੍ਤਥਾਮ੍ਬੁਦਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਗਧਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਲਾਖ ਰੰਗ ਵਾਂਗ; ਹੋਰ ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਘਨਾ ਦਿਵਿ। ਕੇਚਿਤ੍ਪੁਰਧਰਾਕਾਰਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਗਜਕੁਲੋਪਮਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਕੇ ਚਿਤ੍ਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਥਲਨਿਭਾ ਘਨਾਃ। ਕੁਣ੍ਡਾਗਾਰਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਨ੍ਮੀਨਕੁਲੋਪਮਾਃ ।। ੩੮.

ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਾਂਗ; ਕੁਝ ਕੁੰਡਾਗਾਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਬਹੁਰੂਪਾ ਘੋਰਰੂਪਾ ਘੋਰਸ੍ਵਰਨਿਨਾਦਿਨਃ। ਤਦਾ ਜਲਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੂਰਯਨ੍ਤਿ ਨਭਃਸ੍ਥਲਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾ ਘੋਰਾ ਨਵੀਨਾ ਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍ਮਿਕਾਃ। ਸਪ੍ਤਧਾ ਸਂਵृਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। ੩੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਨਵੇਂ, ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾ ਵਰ੍षਂ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚ ਮਹੋਦ੍ਯਮਮ੍। ਸੁਘੋਰਮਸ਼ਿਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਪਾਵਕਮ੍ ।। ੩੮.

ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਦਲ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼, ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵृष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਰਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਯ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍। ਅਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇਜੋऽਭਿਭੂਤਞ੍ਚ ਤਦਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ਯਪਃ ।। ੩੮.

ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅੱਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨष੍ਟੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇ ਪਯੋਦਾਃ ਪਾਕਸਮ੍ਭਵਾਃ। ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬृਹਜ੍ਜਾਲਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ ।। ੩੮.

ਅੱਗ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਜੋ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਧਾਰਾਭਿਃ ਪੂਰਯਨ੍ਤੀਮਂ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ। ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸਲਿਲੌਘੈਸ੍ਤੁ ਵੇਲਾਮਭਿਭਵਨ੍ਤ੍ਯਪਿ। ਸਾਦ੍ਰਿਰ੍ਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਤਰਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਹ੍ਯਦ੍ਭਿਃ ਸਂਛਾਦ੍ਯਤੇ ਤਦਾ ।। ੩੮.

ਆਤਮ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਚ ਤੋਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਹਿ ਪਰਿਮਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯੁਦਧੌ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੀਤਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਮੀਂਹ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਸਾਰਾ ਕੁਹਾੜਾ ਕਰਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ।

ਆਦਿਤ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਪੀਤਂ ਜਲਮਭ੍ਰੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਪੁਨਃ ਪਤਤਿ ਤਦ੍ਭੂਮੌ ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਾਰ੍ਣਵਾਃ ।। ੩੮.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਰਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਾਂ ਵੇਲਾਂ ਪਰਿਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ। ਪਰ੍ਵ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਹੀ ਚਾਪ੍ਸੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ।। ੩੮.

ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਹਸੋਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪਯੋਦਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨਭਸ੍ਤਲੇ। ਸਂਵੇष੍ਟਯਤਿ ਘੋਰਾਤ੍ਮਾ ਦਿਵਿ ਵਾਯੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੮.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਰਾਉਣੀ ਹਵਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ। ਪੂਰ੍ਣੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ਵੈ ਨਿਃਸ਼ੇषਃ ਕਲ੍ਪ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮.

ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਲੈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥਾਮ੍ਭਸਾ ਵृਤੇ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਾਹੁਰੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਬੁਧਾਃ। ਅਥ ਭੂਮਿਤਲਂ ਖਞ੍ਚ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚੈਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ। ਨष੍ਟੇ ਭਾਵੇऽਵਲੀਨਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ।। ੩੮.

ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਤਹ, ਆਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਐਸਾ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਸ੍ਤ੍ਵਥ ਸਾਮੁਦ੍ਰਾ ਆਪੋ ਹੈਮਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ। ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਕਂ ਸਲਿਲਾਖ੍ਯਾਂ ਭਜਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। ੩੮.

ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਫੈਲ ਕੇ ਇਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਗਤਾਗਤਿਕਂ ਚੈਵ ਤਦਾ ਤਤ੍ਸਲਿਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਹੀਮਰ੍ਣਵਾਖ੍ਯਂ ਚ ਤਜ੍ਜਲਮ੍ ।। ੩੮.

ਉਹ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਭਾਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾ ਭਾਭਿਰ੍ਭਾਸ਼ਬ੍ਦਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਦੀਪ੍ਤਿषੁ। ਭਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦਮ੍ਭੋ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 'ਭਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਿਆਪਕਤਾ ਤੇ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਨਾਨਾਤ੍ਵੇ ਚੈਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰੇ ਚ ਧਾਤੁਰ੍ਵੈ ਅਰ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਯੋ ਵੈ ਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਸ੍ਤੇਨ ਤਾ ਨਰਾਃ ।। ੩੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੱਤ ਨੂੰ 'ਅਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ 'ਨਰਾ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।