ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਨੇਮਿਰ੍ਦ੍ਯੁਤਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮਾਣਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਭਾਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯਦ੍ਭੁਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੮.

ਸੁਨੇਮੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੁਤਪਾ ਵੀ ਸੁਸ਼ਰਮਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ 'ਅਦਭੁਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸੋਮਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਤੁ ਪਾਵਕਃ। ਮਾਘਾਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵਸੁਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਏਵ ਚ ।। ੩੮.

ਸਕੰਦ, ਜੋ ਸੋਮ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕਾਰਤਿਕੇ, ਪਾਵਕ, ਮਾਘਾਤਿਥਿ, ਪੌਲਸਤ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ਤਥਾ। ਵਸਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਸਿष੍ਠ ਆਤ੍ਰੇਯੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ ।। ੩੮.

ਜ੍ਯੋਤਿਸਮਾਨ, ਭਾਰਗਵ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਅੰਗਿਰਸ, ਵਸਿਤ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਆਤ੍ਰੇਯ ਅਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਨਾਮ ਹਨ।

ਸੁਤਪਾਃ ਪੌਲਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਰੋਹਿਤਾਨ੍ਤਰੇ। ਧृਤਿਕੇਤੁਦੀਪ੍ਤਿਕੇਤੁਸ਼ਾਪਹਸ੍ਤਾ ਨਿਰਾਮਯਃ ।। ੩੮.

ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਪੌਲਵ — ਇਹ ਸੱਤ ਰੋਹਿਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ: ਧ੍ਰਿਤਿਕੇਤੁ, ਦੀਪਤਿਕੇਤੁ, ਸ਼ਾਪਹਸਤ ਅਤੇ ਨਿਰਾਮਯ।

ਪृਥੁਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਥਾ ਨਾਕੋ ਭੂਰਿਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਬृਹਦ੍ਰਥਃ। ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਯ ਤੁ ਸਾਵਰ੍ਣੇਰ੍ਨਵ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਥੁਸ਼ਰਵਾਸ, ਨਾਕ, ਭੂਰੀਦ੍ਯੁਮਨ, ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ — ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਾਵਰਨੀ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਸ਼ਮੇ ਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਮਨੋਃ। ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਤੁ ਸਾਵਰ੍ਣੇਰ੍ਭਾਵ੍ਯਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੩੮.

ਦਸਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਸਾਵਰਨੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਸੁਖਾਮਨਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਵ ਤੁ ਗਣੌ ਸ੍ਮृਤੌ। ਤ੍ਵਿषਿਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਮਾਃ ।। ੩੮.

ਸੁਖਾਮਨਾ ਅਤੇ ਵਿਰੁੱਧ — ਇਹ ਦੋ ਗਰੁੱਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤ੍ਵਿਸ਼ਿਵੰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਾਯਚ੍ਛਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ऋषਿਭਿਃ ਪੁਰੁषੇषੁ ਵੈ। ਦੇਵਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਮਨੋਃ ।। ੩੮.

ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਦੇ ਦੇਵ ਹੋਣਗੇ।

ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਹਵਿष੍ਮਾਨ੍ ਪੌਲਹਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸੁਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਾਰ੍ਗਵਃ ।। ੩੮.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ, 'ਭਵਿੱਖ' ਤੇ 'ਸ਼ਾਂਤੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਪੌਲਹ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸੁਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਵੀ।

ਆਪੋਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰੇਯੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਾਭਾਗਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ। ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ।। ੩੮.

ਆਪੋਮੂਰਤੀ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਪੌਲਸਤ, ਪ੍ਰਤਿਪ, ਨਾਭਾਗ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ, ਅੰਗਿਰਸ — ਇਹ ਸੱਤ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।

ਸੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮੌਜਾਸ਼੍ਚ ਭੂਰਿषੇਣਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਸ਼ਤਾਨੀਕੋ ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰੋ ਵृषਸੇਨੋ ਜਯਦ੍ਰਥਃ ।। ੩੮.

ਸੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਉਤਮੌਜਾ, ਭੂਰੀਸ਼ੇਣ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ਤਾਨੀਕ, ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਣ ਅਤੇ ਜਯਦਰਥ।

ਭੂਰਿਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸੁਵਰ੍ਚ੍ਚਾਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ੈਤੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਏਕਾਦਸ਼ੇ ਤੁ ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਯੇ ਸਾਵਰ੍ਣੇ ਵੈ ਤृਤੀਯਕੇ ।। ੩੮.

ਭੂਰੀਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸੁਵਰਚਾ ਵੀ ਦਸ ਮਨੁਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਰਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਸਾਵਰਨੀ ਵਿੱਚ।

ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਾਣਰਤਯੋ ਦੇਵਾਃ ਕਾਮਜਾ ਵੈ ਮਨੋਜਵਾਃ। ਗਣਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੮.

ਜੋ ਦੇਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਗਰੁੱਪ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਏਕੈਕਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਗਣਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍। ਮਾਸਸ੍ਯਾਹਾਨਿ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਯਾਨਿ ਵੈ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ ।। ੩੮.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਤੀਹ-ਤੀਹ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਤੀਹ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਾਣਰਤਯੋ ਦੇਵਾ ਰਾਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਵਿਹਙ੍ਗਮਾਃ। ਗਣਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਤ੍ਰਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੩੮.

ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਹਨ; ਪੰਛੀ ਰਾਤਾਂ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੋਣਗੇ।

ਮਨੋਜਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਏਤੇ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਾ ਮਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੮.

ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਬਣਨਗੇ।

ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵृषੋ ਨਾਮ ਭਵਿष੍ਯਃ ਸੁਰਰਾਟ੍ ਤਤਃ। ਤੇषਾਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੮.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਹਵਿष੍ਮਾਨ੍ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਪੁष੍ਮਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ। ਵਾਰੁਣਿਸ਼੍ਚੈਵ ਚਾਤ੍ਰੇਯੋ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਭਗ ਏਵ ਚ ।। ੩੮.

ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ, ਭਾਰਗਵ, ਵਾਰੁਣੀ, ਆਤਰੇਯ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਭਗਾ।

ਪੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਨਿਸ਼੍ਚਰਸ੍ਤਥਾ। ਪੌਲਹੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਤੇਜਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾ ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੮.

ਪੁਸ਼ਟੀ, ਆਂਗਿਰਸ, ਪੌਲਸਤਯ, ਨਿਸ਼ਚਰ, ਪੌਲਹ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਲੇ — ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ ਅੰਤਰੇ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਵੇਗਃ ਸੁਧਰ੍ਮ੍ਮਾ ਚ ਦੇਵਾਨੀਕਃ ਪੁਰੋਵਹਃ। ਕ੍ਸ਼ੇਮਧਰ੍ਮਾ ਗृਹੇषੁਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਃ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰਕੋ ਮਨਃ ।। ੩੮.

ਸਰਵਵੇਗਾ, ਸੁਧਰਮਾ, ਦੇਵਨੀਕਾ, ਪੁਰੋਵਹਾ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਧਰਮਾ, ਗ੍ਰਿਹੇਸ਼ੁ, ਆਦਰਸ਼, ਪੌਂਡਰਕ ਅਤੇ ਮਨ।

ਸਾਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਮਨੋਃ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਰੁਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਮਨੋਃ ।। ੩੮.

ਇਹ ਸਾਵਰਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਮਨੂ ਦੇ ਹਨ। ਬਾਰਹਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ऋਤੁਸਾਵਰ੍ਣੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਪਞ੍ਚੈਵ ਤੁ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਮਨਾਗਤਾਃ ।। ੩੮.

ਚੌਥੇ, ਰਿਤੁਸਾਵਰਣੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਪੰਜ ਸਮੂਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹਰਿਤਾ ਰੋਹਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਸੁਮਨਸਸ੍ਤਥਾ। ਸੁਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਃ ਸੁਪਾਰਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੮.

ਹਰਿਤਾ, ਰੋਹਿਤਾ, ਸੁਮਨਸ, ਸੁਕਰਮਨ ਅਤੇ ਸੁਪਾਰ — ਇਹ ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਏਕੈਕੋ ਦਸ਼ਕੋ ਗਣਃ। ਅਰੁਨ੍ਤਿਜੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੩੮.

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਨ। ਅਰੁੰਤੀਜਾ, ਹਰੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਾ।

ਪਰ੍ਵਤਾਨੁਚਰਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਪੋਂऽਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਮਨੋਜਵਃ। ਉਰ੍ਜ੍ਜਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਤਾਰਾ ਦਸ਼ੈਤੇ ਰੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੮.

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਆਪਾਂਸ਼ੁ, ਮਨੋਜਵ, ਉਰਜਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਤਾਰਾ — ਇਹ ਦਸ ਰੋਹਿਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਪੋਜਾਨਿਰ੍ਭृਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਚਾ ਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਰਜਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਰਾਜਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਾਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੮.

ਤਪੋਜਨੀ, ਭ੍ਰਿਤੀ, ਵਾਚਾ, ਬੰਧੁ, ਰਜਾ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਵਰਨਪਾਦ।

ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰ੍ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਵੈ ਦੇਵੋ ਦਸ਼ੈਤੇ ਰੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਉषਿਤਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੮.

ਵਿਉਸ਼ਟੀ, ਵਿਧੀ — ਇਹ ਦਸ ਰੋਹਿਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ਼ਿਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੀਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਦੇਵਾਨ੍ ਸੁਮਨਸੋ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸੁਕਰ੍ਮਾਣੋ ਨਿਬੋਧਤ। ਸੁਪਰ੍ਵਾ ਵृषਭਃ ਪृष੍ਟਃ ਕृਪਿਦ੍ਯੁਮ੍ਨੌ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ ।। ੩੮.

ਸੁਮਨਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਸੁਕਰਮਨ ਸੁਣੋ: ਸੁਪਰਵਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਠਾ, ਕ੍ਰਿਪਿਦਯੁ ਅਤੇ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ।

ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਭृਤਃ ਕਾਨ੍ਤ ਏਵ ਚ ੩੮.

ਵਿਕਰਮਾ, ਕਰਮਾ, ਨਿਭ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਕਾਂਤਾ।