ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਭਵਤਾਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤਥਮ੍। ਪਾਦਂ ਤ੍ਵਿਮਂ ਸਸਂਹਾਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੩੮.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜੋ, ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਸੰਹਾਰ ਸਮੇਤ।

ਮਨੋਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯੇਮਂ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਨਿਸਰ੍ਗਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੩੮.

ਹੁਣ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਤਫਸੀਲ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੋ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਭਵਿष੍ਯੈਃ ਸਹ ਸਪ੍ਤਭਿਃ। ਪ੍ਰਲਯਞ੍ਚੈਵ ਲੋਕਾਨਾਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੮.

ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਅਗਲੇ ਸੱਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਏਤਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵੈ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਸੁ ਵੈ ਮਯਾ। ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਚ੍ਛृਣੁਤਾਨਾਗਤਾਨਿ ਮੇ ।। ੩੮.

ਇਹ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਸਾਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨੋਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਹ। ਭਵਿष੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸਾਤ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੮.

ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਵਰਣੀ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਮੈਂ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਅਨਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਗਾਤਵਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ ।। ੩੮.

ਇੱਥੇ, ਅਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਕੌਸ਼ਿਕ, ਗਾਲਵ, ਜਾਮਦਗਨਯ ਭਾਰਗਵ।

ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਕृਪਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ। ਆਤ੍ਰੇਯੋ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ऋष੍ਯਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ।। ੩੮.

ਦਵੈਪਾਯਨ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਪ, ਚਮਕਦਾਰ ਆਤਰੇਯ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਕਾਸ਼ਯਪ।

ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਰੌਣਿਰਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਵਿष੍ਯਾਃ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ।। ੩੮.

ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਣੀ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣਗੇ।

ਸੁਤਪਾ ਸ਼੍ਚਾਮਿਤਾਭਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ। ਤੇषਾਂ ਗਣਾਸ੍ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਏਕੈਕੋ ਵਿਂਸ਼ਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੮.

ਸੁਤਪਸ, ਅਮਿਤਾਭਾਸ ਅਤੇ ਸੁਖਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ; ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਮਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ। ਰਿਤਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦ੍ਯੁਤਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰੌ ।। ੩੮.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਰਿਤ, ਤਪਸ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਦਯੁਤੀ, ਜੋਤਿ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ।

ਪ੍ਰਭਾਸੋ ਭਾਸਕृਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਤੇਜੋਰਸ਼੍ਮਿऋਤੁਰ੍ਵਿਰਾਟ੍। ਅਰ੍ਚਿष੍ਮਾਨ੍ ਦ੍ਯੋਤਨੋ ਭਾਨੁਰ੍ਯਸ਼ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਬੁਧੋ ਧृਤਿਃ। ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸੁਤਪਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਭਾਸ, ਭਾਸਕ੍ਰਿਤ, ਧਰਮ, ਤੇਜ, ਰਸ਼ਮੀ, ਰਿਤੁ, ਵਿਰਾਟ, ਅਰਚਿਸਮਾਨ, ਦਯੋਤਨ, ਭਾਨੁ, ਯਸ਼, ਕੀਰਤੀ, ਬੁਧ, ਧ੍ਰਿਤਿ—ਇਹ ਵੀਹ ਸੁਤਪਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਵਿਭੁਰ੍ਵਿਭਾਸਸ਼੍ਚ ਜੇਤਾ ਹਨ੍ਤਾऽਰਿਹਾ ਰਿਤੁਃ। ਸੁਮਤਿਃ ਪ੍ਰਮਤਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਮਹੋਮਹਾਨ੍ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਭੂ, ਵਿਭਾਸਾ, ਜੇਤਾ, ਹੰਤਾ, ਅਰੀਹਾ, ਰਿਤੁ, ਸੁਮਤੀ, ਪ੍ਰਮਤੀ, ਦੀਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੇਹੋ ਮੁਨਿਰ੍ਨਯੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸਮਃ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਹ੍ਯਮਿਤਾਭਾਸ੍ਤੁ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੮.

ਦੇਹ, ਮੁਨੀ, ਨਯਾ, ਜੈਸ਼ਠ, ਸਮ, ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ—ਇਹ ਵੀਹ ਅਮਿਤਾਭਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਦਮੋ ਦਾਤਾ ਵਿਦਃ ਸੋਮੋ ਵਿਤ੍ਤਵੈਦ੍ਯੌ ਯਮੋ ਨਿਧਿਃ। ਹੋਮਂ ਹਵ੍ਯਂ ਹੁਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਯਂ ਦਾਤਾ ਤਪਃ ਸ਼ਮਃ ।। ੩੮.

ਦਮ, ਦਾਤਾ, ਵਿਦਾ, ਸੋਮਾ, ਵਿਤਵਿਦ, ਯਮ, ਨਿਧਿ, ਹੋਮ, ਹਵਿਆ, ਹੁਤਾ, ਦਾਨ, ਦੇਯਾ, ਦਾਤਾ, ਤਪਸ, ਸ਼ਮ—

ਧ੍ਰੁਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਨਿਯਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ। ਮੁਖ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਾਵਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਥਮੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੮.

ਧ੍ਰੁਵਾ, ਸਥਾਨ, ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮ—ਇਹ ਵੀਹ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਪਹਿਲੇ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਮਾਰੀਚਸ੍ਯੈਵ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਵਰ੍ਣਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ ।। ੩੮.

ਇਹ ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੇ ਹਨ; ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ।

ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਸ੍ਤੁ ਬਲਿਰ੍ਵੈਰੋਚਨਃ ਪੁਰਾ। ਵੀਰਵਾਂਸ਼੍ਚਾਵਰੀਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮੋਹਃ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕृਤੀ ।। ੩੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਬਲੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਯਸ਼ਵਾਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਨਿਰਮੋਹ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਤਾਰ।

ਚਰਿष੍ਣੁਰਾਜ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਾਚਃ ਸੁਮਤਿਰੇਵ ਚ। ਸਾਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਵੈਵ ਤੁ ।। ੩੮.

ਚਰਿਸ਼ਣੁ, ਆਜਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਵਾਚ, ਸੁਮਤੀ—ਇਹ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।

ਨਵ ਚਾਨ੍ਯੇषੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਵਰ੍ਣੇਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ। ਸਾਵਰ੍ਣਮਨਵਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਭਵਿष੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ ।। ੩੮.

ਮੈਂ ਹੋਰ ਨੌ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਹੋਰ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ; ਹੋਰ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ।

ਮੇਰੁਸਾਵਰ੍ਣਿਨਸ੍ਤੇ ਵੈ ਦृष੍ਟਾ ਯੇ ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਭਿਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤੇ ਹਿ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਦੁਹਿਤੁਃ ਸੁਤਾਃ ।। ੩੮.

ਮੇਰੁਸਾਵਰਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਦੋਹਤੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਨ।

ਮਹਤਾ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੇਰੁਪृष੍ਠੇ ਮਹੌਜਸਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਸ੍ਤੇ ਜਨਿਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣੈਵ ਚ ਧੀਮਤਾ ।। ੩੮.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਕ੍ਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ।

ਮਹਰ੍ਲੋਕਗਤਾਵृਤ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਾ ਮੇਰੁਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਮਹਾਭਾਵਾਤ੍ਤੁ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੮.

ਉਹ ਮਹਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮੇਰੁ ਉੱਤੇ ਵਸਣਗੇ; ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ।। ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਜਨਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਨ੍ਯਾਯਾਮਾਤ੍ਮਨਃ ਕਥਮ੍। ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮੇਣ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੮.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਾਏ? ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਧਰਮ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਿਵੇਂ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਅਤੋ ਭਵਿष੍ਯਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਵਰ੍ਣਮਨਵਸ੍ਤੁ ਯੇ। ਤੇषਾਂ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਭਾਵਞ੍ਚ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਚੇਤਸੇ ।। ੩੮.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਵਰਣ ਮਨੂਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਹ੍ਯੁਪਸ੍ਪृष੍ਟੇ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਿष੍ਟੇ ਚ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ। ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਨਵਸ੍ਤੇ ਹਿ ਭਵਿष੍ਯਾਨਾਗਤਾਨ੍ਤਰੇ ।। ੩੮.

ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤ੍ਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੂਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾ ਮਨਵਸ੍ਤੁ ਯੇ। ਸਾਵਰ੍ਣਾ ਨਾਮਤਃ ਪਞ੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਰਮਰ੍षਿਜਾਃ ।। ੩੮.

ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਦੋਹਤੇ ਮਨੂਆਂ, ਸਾਵਰਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਤੇ ਚਾਰ ਉੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ।

ਸਂਜ੍ਞਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਾਵਰ੍ਣ ਏਕੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ। ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸਂਜ੍ਞਾਸੁਤੋ ਨਾਮ ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੮.

ਸਾਵਰਣ ਮਨੂ ਸੰਜਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਨ, ਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਵੀ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਨੂ ਵੈਵਸਵਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਭਾ। ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ੈਤੇ ਮਨਵਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੩੮.

ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮੰਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦੇ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰਾਣੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣਵਃ। ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪਤਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੩੮.

ਵੇਦ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉਲਲੇਖੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ।