ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੀਨਾਦ੍ਧੀਨਾਂਸ੍ਤਥਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਆਯੁਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਂ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੩੭.

ਲੋਕ ਘੱਟ ਤੇ ਅਧੂਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਈ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗਾ।

ਦੁਰ੍ਬਲਾ ਵਿषਯਗ੍ਲਾਨਾ ਜਰਯਾ ਸਂਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ। ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਹਾਰਾਸ਼੍ਚੀਰਕृष੍ਣਾਜਿਨਾਮ੍ਬਰਾਃ ।। ੩੭.

ਕਮਜ਼ੋਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਪੱਤੇ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਛਾਲ ਤੇ ਕਾਲੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਜੀਵਣਗੇ।

ਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਭਿਲਿਪ੍ਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍। ਏਤਤ੍ਕਾਲਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਲਿਯੁਗਾਨ੍ਤਕੇ ।। ੩੭.

ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣਗੇ; ਇਹ ਲੋਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਆ ਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹੋਣਗੇ।

ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕਲਿਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਵ੍ਯੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕੇ। ਨਿਃਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੁ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਲਿਯੁਗੇਨ ਤੁ। ਸਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਤੁ ਨਿਃਸ਼ੇषੇ ਕृਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।। ੩੭.

ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ 'ਚ, ਸਾਰੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸੰਧਿਆ ਭਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਸਤਯੁਗ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਯਦਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤਿष੍ਯਬृਹਸ੍ਪਤੀ। ਏਕਰਾਤ੍ਰੇ ਭਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਕृਤਯੁਗਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੭.

ਜਦੋਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਿਸ਼ਯ-ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇਕ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਣਗੇ, ਤਦੋਂ ਸਤਯੁਗ ਆਵੇਗਾ।

ਏष ਵਂਸ਼ਕ੍ਰਮਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਵੋ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਅਤੀਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੩੭.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਵੰਸ਼ਕ੍ਰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਮਹਾਦੇਵਾਭਿषੇਕਾਤ੍ਤੁ ਜਨ੍ਮ ਯਾਵਤ੍ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਏਤਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਞ੍ਚਾਦਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੩੭.

ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵੱਧ ਜਾਣ, ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵੈ ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਮਹਾਪਦ੍ਮਾਨ੍ਤਰਂ ਚ ਯਤ੍। ਅਨ੍ਤਰਂ ਤਚ੍ਛਤਾਨ੍ਯष੍ਟੌ षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੭.

ਜੋ ਮਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਸੌ ਛੇਅੱਸੀ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਂ ਭਾਵ੍ਯਾ ਅਨ੍ਧ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਭਵਿष੍ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਰ੍षਿਭਿਃ ।। ੩੭.

ਇਹ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਅੰਧਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪ੍ਰਤੀਪੇ ਰਾਜ੍ਞਿ ਵੈ ਸ਼ਤਮ੍। ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੈਃ ਸ਼ਤੈਰ੍ਭਾਵ੍ਯਾ ਅਨ੍ਧ੍ਰਾਣਾਂ ਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਨਃ ।। ੩੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਪ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੇ; ਅਤੇ ਅੰਧਰਾ ਲਈ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਸਤਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਗਿਣ।

ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ। ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਮ੍। ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਯੁਗਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਦਿਵ੍ਯਯਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਸਤਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ, ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਯੁਗ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਸਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ षष੍ਟਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯਾਹ੍ਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਭਿਃ । ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਾਲੋ ਦਿਵ੍ਯਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਿਸ੍ਤੁ ਤੈਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਯੁਗ ਸਾਠ, ਅਤੇ ਸਤ ਦਿਵਿਆ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਦਿਵਿਆ ਸਮਾਂ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਨ੍ਤੁ ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਾਦਿਸ਼ਿ। ਤਤੋ ਮਧ੍ਯੇਨ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਸਮਂ ਦਿਵਿ ।। ੩੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਤੇਨ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਮृषੀਣਾਞ੍ਚ ਯੋਗਸ੍ਯੈਤਨ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੩੭.

ਇਸ ਨਾਲ, ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮਘਾਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕਾਲੇ ਪਾਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਸ਼ਤਮ੍। ਅਨ੍ਧ੍ਰਾਂਸ਼ੇ ਸ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਵਿਸ਼ੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਤੇ ਮਮ ।। ੩੭.

ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮਘਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਾਪੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅੰਧਰਾ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਚੌਵੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਹੋਣਗੇ।

ਇਮਾਸ੍ਤਦਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਜਾ ਭृਸ਼ਮ੍। ਅਨृਤੋਪਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਤਃ ਕਾਮਤੋऽਰ੍ਥਤਃ ।। ੩੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਸਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋਣਗੇ।

ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲੇ ਧਰ੍ਮੇ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਦਾ। ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਦੁਰ੍ਬਲਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੋਹਿਤਾਃ ।। ੩੭.

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਧਰਮ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਪਣਾਉਣਗੇ।

ਸਂਸਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯष੍ਟਾਰਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਵੈ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯੋਨਯਃ ।। ੩੭.

ਸ਼ੂਦਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵਣਗੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਣਗੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋਣਗੇ।

ਉਪਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਦਾ ਵੈ ਵृਤ੍ਤਿਲਿਪ੍ਸਵਃ । ਲਵਂ ਲਵਂ ਭ੍ਰਸ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ।। ੩੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਜਾਣਗੇ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਕਰਕੇ, ਡਿੱਗ ਜਾਣਗੇ।

ਕ੍ਸ਼ਯਮੇਵ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸ਼ੇषਾ ਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृष੍ਣੋ ਦਿਵਂ ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਤਦਾ ਦਿਨੇ ।। ੩੭.

ਉਹ ਨਾਸ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਦਿਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ।

ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਃ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧਤ। ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨੀਹ ਤ੍ਰੀਣਿ ਮਾਨੁषਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ। षष੍ਟਿਂ ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਲਿਃ ।। ੩੭.

ਕਲਿਯੁਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮਝੋ: ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਕਲਿ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਿਵ੍ਯੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਨਿਃਸ਼ੇषੇ ਚ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।। ੩੭.

ਦਿਵਿਆ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਐਲ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਹ ਭੇਦੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤੌ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਮृਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ।। ੩੭.

ਐਲ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼, ਸੂਮਿਤਰਾ ਤਕ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਐਲਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾਨ੍ਤਂ ਸੋਮਵਂਸ਼ਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ। ਏਤੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੩੭.

ਐਲ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਕਸ਼ੇਮਕਾ ਤਕ ਹੈ, ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੀਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨ੍ਵਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੭.

ਜੋ ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਮਤੀਤਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਬਹੁਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮਧੇਯਾਨਾਂ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾ ਕੁਲੇ ਕੁਲੇ ।। ੩੭.

ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਘਰਾਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਾ ਬਹੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਨ ਮਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ। ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਮਿਵਂਸ਼ਃ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ।। ੩੭.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਮੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਵਾਯਾਨ੍ਤੁ ਯੁਗਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਯਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਹਿ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੭.

ਹੁਣ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਦੇਵਾਪਿਃ ਪੌਰਵੋ ਰਾਜਾ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੋਸ਼੍ਚੈਵ ਯੋ ਮਤਃ। ਮਹਾਯੋਗਬਲੋਪੇਤਃ ਕਲਾਪਗ੍ਰਾਮਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੩੭.

ਦੇਵਾਪੀ, ਪੌਰਵ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।