ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਾਸ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸृष੍ਟਾ ਨ ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਪਧ੍ਯਾਤਾ ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੪.

ਜਦੋਂ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਉਹ ਜਿੰਦਾਂ ਵਧੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਮੈਥੁਨੇਨ ਚ ਭਾਵੇਨ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਅਸਿਕ੍ਰੀਂ ਚਾਵਹਤ੍ ਪਤ੍ਨੀਂ ਵੀਰਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ।। ੪.

ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ, ਦੱਖ ਨੇ ਵਿਆਹ-ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਵੈਰਿਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਸੁਤਾਂ ਸੁਮਹਤਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਤਪਸਾ ਲੋਕਧਾਰਿਣੀਮ੍। ਯਯਾ ਧृਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ ।। ੪.

ਉਹ ਧੀ ਵੱਡੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾ ਹਰਨ੍ਤੀਮੌ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋਦ੍ਵਹਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਮਸਿਕ੍ਨੀਂ ਵੀਰਿਣੀਂ ਪਰਾਮ੍ ।। ੪.

ਇਥੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦੱਖ ਵਲੋਂ ਵੈਰਿਣੀ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਬਾਰੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੂਪਾਨਾਂ ਨਿਯੁਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਪਿਣਾਂ ਸਾਭਿਮਾਨਿਨਾਮ੍। ਨਦੀਗਿਰਿषੁ ਸਰ੍ਜ੍ਜਂਸ੍ਤਾਃ ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਯਯੌ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪.

ਦੱਖ, ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੋਏ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਯਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਪ੍ਰਥਮਾਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ।। ੪.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਥੇ ਹੀ ਇਹ ਜਿੰਦਾਂ ਵੱਸਣਗੀਆਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਲੋਂ।'

ਤਥਾਗਚ੍ਛਦ੍ਯਥਾਕਾਲਂ ਕੂਪਾਨਾਂ ਨਿਯੁਤੇ ਤੁ ਸਃ। ਅਸਿਕ੍ਨੀਂ ਵੈਰਿਣੀਂ ਯਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੋऽਵਹਤ੍ ।। ੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੋਏਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਖ ਨੇ ਵੈਰਿਣਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।

ਅਥ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਂ ਸ ਵੈਰਿਣ੍ਯਾਮਮਿਤੌਜਸਾ। ਅਸਿਵਨ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪.

ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਖ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਸਿਵਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੈਰਿਣੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿषੂਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ. ਦੇਵਰ੍षਿਃ ਪ੍ਰਿਯਸਂਵਾਦੋ ਨਾਰਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਃ। ਨਾਸ਼ਾਯ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਪਾਯੈਵਾਤ੍ਮਨੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੪.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਲਿਆ।

ਯਃ ਸ ਵੈ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇਵਿਪ੍ਰਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਤਿ ਕृਤ੍ਰਿਮਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਭਯਾਦ੍ਭੀਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍षਿਸ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੪.

ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਦੱਖ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸੁਤਸ੍ਯਾਥ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਮਾਨਸਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਹ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਭਯਾਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੪.

ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਦੱਖ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਇਆ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਾਨਸੋऽਭਵਤ੍। ਸ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਰਦਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੪.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਨ-ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਸੀ।

ਯੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਨਿਨ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਨਾਸ਼ਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪.

ਉਸ ਨੇ ਦੱਖ ਦੇ ਹਰੀਅਸ਼ਵ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਯੋਦ੍ਯਤਸ੍ਤਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਾਸ਼ਾਯ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੀਨ੍ ਵੈ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਯਾਚਿਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ।। ੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੱਖ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਤਤੋऽਭਿਸਨ੍ਧਿਤਂ ਚਕ੍ਰੇ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ। ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਨਾਰਦੋ ਮਹ੍ਯਂ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤ੍ਵਿਤਿ ।। ੪.

ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਦੱਖ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਧੀ ਤੋਂ ਨਾਰਦ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਬਣੇ।

ਤਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਤਾਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਵੈ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨੇ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਨਾਰਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਭੂਯਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਭਯਾਦृषਿਃ ।। ੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਰਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਡਰ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ।

ਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਜਾਤਕੌਤੂਹਲਾਃ ਪੁਨਃ । ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸੂਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍ ।। ੪.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਕਥਂ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਾਤ੍ਮਜਾਃ ।। ੪.

ਪ੍ਰਜੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ, ਉਹ ਨਾਰਦ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ?

ਸ ਤਥ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾਸਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।। ੪.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਪੁੱਛ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੇ।

ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਾ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿषਵਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸਮਾਗਤਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਨਾਰਦਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਹ ।। ੪.

ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਹਰਯਸ਼ਵ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।

ਬਾਲਿਸ਼ਾ ਬਲ ਯੂਯਂ ਵੈ ਨ ਪ੍ਰਜਾਨੀਥ ਭੂਤਲਮ੍। ਅਨ੍ਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੈਵ ਕਥਂ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੪.

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਉੱਤਲਾ, ਹੇਠਲਾ ਜਾਂ ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਵੰਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਓਗੇ?

ਕਿਂ ਪ੍ਰਮਾਣਨ੍ਤੁ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾਨਿ ਤਥੈਵ ਚ। ਅਵਿਜ੍ਞਾਯੇਹ ਸ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ ਕਿਂ ਨੁ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥ। ਅਲ੍ਪਂ ਵਾਪਿ ਬਹੁਰ੍ਵਾਪਿ ਤਤ੍ਰ ਦੋषਸ੍ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੪.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ ਤੁਸੀਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ? ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਤੇ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍। ਵਾਯੁਨ੍ਤੁ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪਰਾਭਵਮ੍ ।। ੪.

ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਵਾਯੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।

ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੋ ਵਾਯੁਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਏਵਂ ਵਾਯੁਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੇ ਤੇ ਮਹਰ੍षਯਃ ।। ੪.

ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੈ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵੇषੁ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਨष੍ਟੇषੁ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਃ ਪੁਨਃ। ਵੈਰਿਮ੍ਯਾਮੇਵ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪.

ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਦੱਖ ਨੇ ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਪ੍ਰਜਾ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯਿषਵਃ ਸ਼ਬਲਾਸ਼੍ਵਾਃ ਪੁਨਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਪੂਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਵਚਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਹ ।। ੪.

ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸ਼ਬਲਾਸ਼ਵ ਪੁੱਤ ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।

ਤਚ੍ਛ੍ਰਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਕੁਮਾਰਾਸ੍ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ। ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮੂਚੁਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਯਗਾਹ ਮਹਾਨृषਿਃ। ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਪਦਵੀ ਚੈਵ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪.

ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਹੀ ਆਖਿਆ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪृਤ੍ਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਂ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਤੇऽਪਿ ਤੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍। ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯ ਇਵਾਪਗਾਃ ।। ੪.

ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਜਾਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਵਾਂਗੇ। ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤੁਰਨ੍ਵੇषਣੇ ਰਤਃ। ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਤਨ੍ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ।। ੪.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।