ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੌਲਹੋ ਵਨਪੀਠਸ਼੍ਚ ਗੋਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿष੍ਠ ਏਵ ਚ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ऋषਯਸ੍ਤਾਮਸੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪੌਲਹਾ, ਵਨਪੀਠ, ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਜਨੁਵਣ੍ਡਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨਰਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰ੍ਭਯਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਭृਤ੍ਯੋ ਹ੍ਯਵਕ੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਲੋਢੋ ਦृਢੋਦ੍ਯਤਃ । ऋਤਸ਼੍ਚ ऋਤਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ

ਜਨੁਵੰਡਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰਾ, ਖਿਆਤੀ, ਭਯਾ, ਪ੍ਰਿਯਭਰਤਿਆ, ਅਵਕਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਟਲੋਢਾ, ਦ੍ਰਿੜੋਦਯਤਾ, ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਰਿਤਬੰਧੂ — ਇਹ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਪਞ੍ਚਮੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਮਨੋਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਗਣਾਸ੍ਤੁ ਸੁਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

ਅਮृਤਾ ਭਾਭੂਤਰਜੋਵਿਕੁਣ੍ਠਾਃ ਸਸੁਮੇਧਸਃ । ਚਰਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਗਣਾਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ

ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਭਾਭੂਤਰਜ, ਵਿਕੁੰਠਾ ਅਤੇ ਸਸੁਮੇਧਾ — ਇਹ ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਮਕਦੇ ਗਰੁੱਪ ਸਨ।

ਸ੍ਵਤ੍ਰਵਿਪ੍ਰੇਗ੍ਨਿਭਾਸਸ੍ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਿष੍ਠਾਮृਤਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਮਤਿਰ੍ਵਾਵਿਰਾਵਸ਼੍ਚ ਵਾਚਿਨੋਦਃ ਸ੍ਰਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਤਰਾ, ਵਿਪਰੇਗਨੀ, ਭਾਸਾ, ਸਵਾ, ਪ੍ਰਤਯੇਤੀ, ਸਥਾਮ੍ਰਿਤਾ, ਸੁਮਤੀ, ਵਾਵਿਰਾਵਾ, ਵਾਚਿਨੋਦਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਿਰਾਸ਼ੀ ਚ ਵਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਅਮृਤਾਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪ੍ਰਵੀਰਾਸ਼ੀ, ਵਾਦਾ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਾ — ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਮ੍ਰਿਤਾਭਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਮਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ऋਤਸਤ੍ਯੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਆਵृਤਿਰ੍ਵਿਵृਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਦੋ ਵਿਨਯ ਏਵ ਚ

ਮਤੀ, ਸੁਮਤੀ, ਰਿਤਾ, ਸਤਿਆ, ਆਵ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਵ੍ਰਿਤੀ, ਮਦਾ ਅਤੇ ਵਿਨਯਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ।

ਜੇਤਾ ਜਿष੍ਣੁਃ ਸਹਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਰਵਸਸ੍ਤਥਾ । ਇਤ੍ਯੇਤਾਨੀਹ ਨਾਮਾਨਿ ਆਭੂਤਰਜਸਾਂ ਵਿਦੁਃ

ਜੇਤਾ, ਜਿਸ਼ਨੁ, ਸਹਾ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹ ਭਾਭੂਤਰਜ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵृषਭੇਤ੍ਤਾ ਜਯੋ ਭੀਮਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਯਸ਼ੋ ਦਮਃ । ਨਾਥੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਜੇਯਸ਼੍ਚ ਕृਸ਼ੋ ਗੌਰੋ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ । ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਵਿਕੁਣ੍ਠਾ ਵੈ ਸੁਮੇਧਾਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥੨.੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭੇਟਾ, ਜਯਾ, ਭੀਮਾ, ਸ਼ੁਚੀ, ਦਾਂਤਾ, ਯਸ਼ੋ, ਦਮਾ, ਨਾਥਾ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਜੇਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਗੌਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ — ਇਹ ਵਿਕੁੰਠਾ ਹਨ; ਹੁਣ ਸੁਮੇਧਾ ਸੁਣੋ।

੬੨.੫੦ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਮੇਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਪृਸ਼੍ਰਿਮੇਧਾਲ੍ਪਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋਮੇਧਾਦਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਸਤ੍ਯਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਮੇਧਾ, ਅਲਪਮੇਧਾ, ਭੂਯੋਮੇਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ — ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।

ਦੀਪ੍ਤਿਮੇਧਾ ਯਸ਼ੋਮੇਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਮੇਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੇਧਾਵਾਨ੍ ਮੇਧਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸੁਮੇਧਸਃ

ਦੀਪਤਿਮੇਧਾ, ਯਸ਼ੋਮੇਧਾ, ਸਥਿਰਮੇਧਾ, ਸਰਵਮੇਧਾ, ਅਸ਼ਵਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮੇਧਹਰਤਾ — ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵਿਭੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਤੇषਾਮਾਸੀਦ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪੌਰੁषਃ । ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵੇਦਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਯਜੁਰ੍ਨਾਮਾ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ

ਵਿਭੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੇਦਬਾਹੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਯਜੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।

ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਵੇਦਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਾਸਿष੍ਠਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰੇਯ ऋषਯੋ ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰੇ

ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ ਆੰਗਿਰਸ, ਵੇਦਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਗਵ, ਉਰਧਵਬਾਹੂ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਪਰਜਨਿਆ ਪੌਲਹਾ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ ਆਤਰੇਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰੈਵਤ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਮਹਾਪੁਰਾਣਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਪਰਹਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਬਲਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰਃ ਕੇਤੁਭृਙ੍ਗੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ । ਚਰਿष੍ਣਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਮਞ੍ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਕਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪੰਜਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੋਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸੋ ਰੈਵਤਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉਤਤਮ, ਤਾਮਸ ਅਤੇ ਰੈਵਤ — ਇਹ ਚਾਰ ਮਨੂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।

षष੍ਠੇ ਖਲ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਦੇਵਾ ਯੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਆਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਭਾਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਕਾਸ਼੍ਚ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਮਹਾਨੁਭਾਵਲੇਖਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਛੇਵੇਂ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ — ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਲੇਖਾ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵੌਕਸਃ ਸਰ੍ਗ ਏष ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਮਾਤृਨਾਮਭਿਃ । ਅਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਪ੍ਤਾਰ ਆਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਕੈਕੋ ਹ੍ਯष੍ਟਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਆਰਣਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਅਤੇ ਹਰ ਜਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਠ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵਸੁਹਯੋ ਹ੍ਯਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਤਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮਨ੍ਤਾ ਸੁਮਨ੍ਤਾ ਚ ਆਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਅੰਤਰੀਕਸ਼, ਵਸੁਹਯ, ਅਤਿਥੀ, ਪ੍ਰਿਯਵਤ, ਸ਼੍ਰੋਤਾ, ਮੰਤਾ, ਸੁਮੰਤਾ — ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯੇਨਭਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਯਃ ਪਥ੍ਯਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸੁਮਨਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵੇਤਾਸ਼੍ਚ ਰੈਵਤਃ ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸਃ । ਦ੍ਯੁਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ॥੨.੧.

ਸ਼ੇਨਭਦ੍ਰ, ਪਸ਼ਿਆ, ਪਥ੍ਯਨੇਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ, ਸੁਮਨਾ, ਸੁਵੇਤਾ, ਰੈਵਤ, ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਦਯੁਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸੱਤਵ — ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

੬੨.੬੦ ਵਿਜਯਃ ਸੁਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨੋਦ੍ਯਾਨੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਸੁਮਤਿਃ ਸੁਪਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞਾਤੋऽਰ੍ਥਪਤਿਸ਼੍ਚ ਯਃ । ਭਾਵ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪृਥੁਕਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ

ਵਿਜਯ, ਸੁਜਯ, ਮਨੋਦਯਾਨ, ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਰੀ, ਵਿਜ਼ਨਾਤਾ, ਅਰਥਪਤੀ — ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਅਜਿष੍ਟਃ ਸ਼ਾਕ੍ਯਨੋ ਦੇਵੋ ਵਾਨਪृष੍ਠਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਃ ਸਤ੍ਯਧृष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਿਜਯਸ੍ਤਥਾ । ਅਜਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪृਥੁਕਾਸ੍ਤੇ ਦਿਵੌਕਸਃ

ਅਜਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਕ੍ਯਨ, ਵਾਨਪ੍ਰਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਕਰ, ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਸ਼ਨੁ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਗ ਅਜਿਤ — ਇਹ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਲੇਖਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ । ਮਨੋਜਵਃ ਪ੍ਰਘਾਸਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ: ਮਨੋਜਵ, ਪ੍ਰਘਾਸ, ਪ੍ਰਚੇਤ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ।

ਵਾਤੋ ਧ੍ਰੁਵਕ੍ਸ਼ਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਅਦ੍ਭੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਅਵਨੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਲੇਖਾਃ ਸਮ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਵਾਤ, ਧ੍ਰੁਵਕਸ਼ਿਤਿ, ਅਦਭੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਵਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ — ਇਹ ਲੇਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ।

ਮਨੋਜਵੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍ । ਉਨ੍ਨਤੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚੈਵ ਹਵਿष੍ਮਾਨਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਃ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜਵ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਬਣਿਆ; ਉਨਨਤ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ (ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)।

ਸੁਧਾਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਿਰਜਸ੍ਤਥਾ । ਅਤਿਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਮਧੁਰਾ ਤ੍ਰੇਯ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਸੁਧਾਮਾ, ਕਸ਼ਯਪ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਵੀਰਜ, ਅਤਿਮਾਨ, ਪੌਲਸਤ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਪੌਲਹ, ਮਧੁਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਯਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਊਰੁਃ ਪੂਰੁਃ ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕृਤਿਃ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੁਦਤਿਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਨਵ

ਊਰੁ, ਪੂਰੁ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦਯੁਮਨ — ਇਹ ਨੌ ਹਨ।

ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਨਾਦ੍ਵਲੇਯਾ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ । ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ षष੍ਠਂ ਚੈਵ ਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਅਭਿਮਨ्यु ਦਸਵਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨਾਦਵਾਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਇਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਛੇਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਕਥਿਤਂ ਵੈ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ।

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦਃ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਵਯੇ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਵਾਯੇ ਯੇऽਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ ॥੨.੧.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜੋ ਆਏ, ਉਹ ਸਚ ਸਚ ਦੱਸੋ।