ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥ ਰੁਕ੍ਮਰਥਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਨਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਰੁਕਮਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ।

ਸੁਮਤੇਰਪਿ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਸਨ੍ਨਤਿਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸਨਤਿਰ੍ਨਾਮ ਕृਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਸੁਮਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਨਿਮਰ ਰਾਜਾ ਸਨਤੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਂ ਦਾ ਸੀ।

ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭੇਸ੍ਤੁ ਕੌਥੁਮਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਧਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਸਾਮਸਂਹਿਤਾਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਉਥੁਮ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੌਵੀ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮ ਵੇਦ ਸਿਖਾਇਆ।

ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਨਾਮਾਨਃ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਾਃ ਸਾਮ੍ਨਾਨ੍ਤੁ ਸਾਮਗਾਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਰੁਗ੍ਰਾਯੁਧਃ ਸੋऽਥ ਵੀਰਃ ਪੌਰਵਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੩੭.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ। ਕਾਰਤੀ ਉਗਰਾਯੁਧ ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਸੀ।

ਬਭੂਵ ਯੇਨ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪृषਤਸ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਨੀਲੋ ਨਾਮ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪਞ੍ਚਾਲਾਧਿਪਤਿਰ੍ਹਤਃ ।। ੩੭.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਪૃਸ਼ਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੀਲ ਨਾਂ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੰਜਾਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਉਗ੍ਰਾਯੁਧਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਤ੍ਸੁ ਵੀਰਃ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਸੁਵੀਰਸ੍ਯ ਨृਪਞ੍ਜਯਃ। ਨृਪਞ੍ਜਯਾਦ੍ਵੀਰਰਥੋ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪੌਰਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੭.

ਉਗਰਾਯੁਧ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕ੍ਸ਼ੇਮ ਸੀ। ਕ੍ਸ਼ੇਮ ਤੋਂ ਵੀਰ ਸੁਵੀਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਵੀਰ ਤੋਂ ਨ੍ਰਿਪੰਜਯ, ਤੇ ਨ੍ਰਿਪੰਜਯ ਤੋਂ ਵੀਰਰਥ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਜਮੀਢਸ੍ਯ ਨੀਲਿਨ੍ਯਾਂ ਨੀਲਃ ਸਮਭਵਨ੍ਨृਪਃ। ਨੀਲਸ੍ਯ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਭ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੩੭.

ਅਜਮੀਢ ਤੇ ਨੀਲਿਨੀ ਤੋਂ ਨੀਲ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਨੀਲ ਨੇ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਪੁਰੁਜਾਨੁਃ ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਜਾਨੁਜਃ। ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਿਕ੍ਸ਼ਦਾਯਾਦਾ ਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਤਨਯਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ।। ੩੭.

ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁਜਾਨੁ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪੁਰੁਜਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ।

ਮੁਦ੍ਗਲਃ ਸृਞ੍ਜਯਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਜਾ ਬृਹਦਿषੁਸ੍ਤਥਾ । ਯਵੀਯਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਮਃ ।। ੩੭.

ਮੁਦਗਲ, ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਿਸ਼ੁ, ਫਿਰ ਛੋਟਾ ਪਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਯਵੀਯਾਨ, ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਕੰਪਿਲ।

ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪਿਤੈਤਾਨਭ੍ਯਭਾषਤ। ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਞ੍ਚੈਤਾਨ੍ ਸ੍ਫੀਤਾ ਜਨਪਦਾ ਯੁਤਾਃ ।। ੩੭.

ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਪੰਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।'

ਅਲਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤੇषਾਂ ਪਞ੍ਚਾਲਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਮੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯਾਪਿ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੩੭.

ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੰਜਾਲਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਮੁਦਗਲ ਤੋਂ ਮੌਦਗਲ ਵੰਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾਤੀ ਹਨ।

ਏਤੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਕਣ੍ਠਮੁਦ੍ਘਲਾਃ । ਮੁਦ੍ਘਲਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੩੭.

ਇਹ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਕਣ্ঠ ਮੁਦਘਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਦਘਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨਾ ਯਤੋ ਗਰ੍ਭਂ ਬਧ੍ਯਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ। ਬਧ੍ਯਸ਼੍ਵਾਨ੍ਮਿਥੁਨਂ ਜਜ੍ਞੇ ਮੇਨਕਾ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੩੭.

ਇੰਦਰਸੇਨਾ ਨੇ ਬਧਿਆਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਧਿਆਸ਼ਵ ਤੋਂ ਜੁੜਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨਕਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

ਦਿਵੋਦਾਸਸ਼੍ਚ ਰਾਜਰ੍षਿਰਹਲ੍ਯਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਦਾਯਾਦਮਹਲ੍ਯਾ ਸਮਸੂਯਤ ।। ੩੭.

ਦਿਵੋਦਾਸ ਨਾਮਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਹਲਿਆ—ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ਜ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਮृषਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਤ੍ਯਧृਤਿਰ੍ਨਾਮ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਃ ।। ੩੭.

ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤਿ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਅਥ ਸਤ੍ਯਧृਤੇਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਮਗ੍ਰਤਃ। ਪ੍ਰਚਸ੍ਕਨ੍ਦੇ ਸ਼ਰਸ੍ਤਮ੍ਬੇ ਮੈਥੁਨਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੩੭.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਇਕ ਝਾੜੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ।

ਕृਪਯਾ ਤਚ੍ਚ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਰ੍ਮृਗਯਾਂ ਗਤਃ। ਕृਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੌਤਮੀ ਚ ਕृਪੀ ਤਥਾ ।। ੩੭.

ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗੌਤਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਹੋਈ।

ਏਤੇ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ऋਤਥ੍ਯੋ ਗੌਤਮਾਨ੍ਵਯਃ। ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਿਮ੍ ।। ੩੭.

ਇਹ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਤਥਿਆ ਤੇ ਗੌਤਮ ਵੰਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।

ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠੋ ਮਿਤ੍ਰਯੁਰ੍ਨृਪਃ। ਮੈਤ੍ਰੇਯਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਏਤੇऽਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ।। ੩੭.

ਦਿਵੋਦਾਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਮਿਤਰਯੂ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਮਿਤਰੇਯ ਤੋਂ ਸਮ੍ਰਿਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਤੇऽਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਸ੍ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਾਃ। ਰਾਜਾਪਿ ਚ੍ਯਵਨੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿਰਥੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਬਣੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੀ ਰੂਹ ਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ ਚਯਵਨ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਰਥ ਹੋਇਆ।

ਅਥ ਵੈ ਚ੍ਯਵਨਾਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਸੁਦਾਸਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ। ਸੌਦਾਸਃ ਸਹਦੇਵਸ਼੍ਚ ਸੋਮਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਚਯਵਨ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਦਾਸ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੌਦਾਸ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਸੋਮਕ ਹੋਏ।

ਅਜਮੀਢਃ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਵਂਸ਼ੇ ਸ ਸੋਮਕਃ। ਸੋਮਕਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਹਤੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਤਂ ਵਿਭੋ ।। ੩੭.

ਜਦ ਵੰਸ਼ ਘੱਟ ਗਿਆ, ਅਜਮੀਢ਼ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਕ ਸੀ। ਸੋਮਕ ਨੂੰ ਸੌਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਪੁषਾਣਾਮਜਮੀਢਸ੍ਯ ਸੋਮਕਤ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਤੇषਾਂ ਯਵੀਯਾਨ੍ ਪृषਤੋ ਦ੍ਰੁਪਦਸ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੩੭.

ਅਜਮੀਢ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੋਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਪૃਸ਼ਤ, ਜੋ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ।

ਧृष੍ਟਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧृष੍ਟਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸੁਤਃ। ਮਹਿषੀ ਚਾਜਮੀਢਸ੍ਯ ਧੂਮਿਨੀ ਪੁਤ੍ਰਗਰ੍ਧਿਨੀ ।। ੩੭.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਯੁਮਨ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਹੋਇਆ। ਅਜਮੀਢ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਧੂਮਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।

ਪੁਨਰ੍ਭਵੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸ਼ਤਂ ਵਰ੍षਾਣਿ ਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍। ਹੁਤਾਗ੍ਨ੍ਯਨਿਦ੍ਰਾ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਤਭੋਜਨਾ ।। ੩੭.

ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਗਨ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾਗਦੀ ਰਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦੀ ਸੀ।

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਕੁਸ਼ੇष੍ਵੇਵ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸੁਮਹਾਵ੍ਰਤਾ। ਤਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾਯਾਮਜਮੀਢਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਵੱਡੀ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸੁੱਤੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਧੂਮਰਵਰਣਾ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਅਜਮੀਢ਼ ਜਨਮਿਆ।

ऋਕ੍ਸ਼ਂ ਸਂਜਨਯਾਮਾਸ ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣ ਸਿਤਾਗ੍ਰਜਮ੍। ऋਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸਂਵਰਣੋ ਜਜ੍ਞੇ ਕੁਰੁਃ ਸਂਵਰਣਾਦਭੂਤ੍ ।। ੩੭.

ਉਸ ਨੇ ਧੂਮਰਵਰਣਾ ਤੋਂ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਿਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਰਿਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੰਵਰਨ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਸੰਵਰਨ ਤੋਂ ਕੁਰੁ ਹੋਇਆ।

ਯਃ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਪਦਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਞ੍ਚਕਾਰ ਹ। ਕृष੍ਟ੍ਵੈਨਂ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਥ ।। ੩੭.

ਉਹ, ਜੋ ਪੈਦਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਕਈ ਸਾਲ ਜੋਤੀ।

ਕृष੍ਯਮਾਣੇ ਤਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਵਰਦੋ ਬਭੌ। ਪੁਣ੍ਯਞ੍ਚ ਰਮਣੀਯਞ੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੩੭.

ਜਦ ਉਹ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਉਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਗਈ।