ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸृषੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਨਵ ਪੁਤ੍ਰਾਨਜੀਜਨਤ੍। ਨਾਭ੍ਯਨਨ੍ਦਚ੍ਚ ਤਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਨਾਨੁਰੂਪਾਨ੍ਮਮੇਤ੍ਯੁਤ ।। ੩੭.

ਭਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।'

ਤਤਸ੍ਤਾ ਮਾਤਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਤਤਂ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮ ਤਤ੍ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਲ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਮਰੁਦ੍ਭਿਰਾਨੀਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ। ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਿਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਰੁਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਵਿਭੁਃ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।

ਤਤ੍ਰੈਵੋਦਾਰਹਨ੍ਤੀਦਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਜਨ੍ਮਸਙ੍ਕ੍ਰਮਣਞ੍ਚੈਵ ਮਰੁਦ੍ਭਿਰ੍ਭਰਤਾਯ ਵੈ ।। ੩੭.

ਉਥੇ, ਉੱਤਮ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਮਾਸਨ੍ਨਗਰ੍ਭਾਯਾਮਸ਼ਿਜਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਕਿਲਃ। ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਹ। ਅਲਂਕृਤ੍ਯ ਤਨੁਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤੁ ਮੈਥੁਨਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੩੭.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਜਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਦੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨ ਮਨ੍ਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਹ੍ਯਹਂ ਵਿਭੋ। ਗਰ੍ਭਃ ਪਰਿਣਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਯਾਹਰਤੇ ਗਿਰਾ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਗਰਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।'

ਅਮੋਘਰੇਤਾਸ੍ਤ੍ਵਞ੍ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਾਂ ਸ੍ਮਯਮਾਨੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ।। ੩੭.

'ਤੇਰਾ ਬੀਜ ਅਫਲਤੂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿਨਯੋ ਨੋਪਦੇष੍ਟਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ ਕਥਞ੍ਚਨ। ਹਰ੍षਮਾਣਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯੈਨਾਂ ਮੈਥੁਨਾਯੋਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੩੭.

ਤੂੰ ਵਿਨਯ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਦੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਗਰ੍ਭੋ ਹਰ੍षਮਾਣਮੁਵਾਚ ਹ। ਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਹ੍ਯਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮਿਹ ਤਾਤ ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਬੱਚਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।'

ਅਮੋਘਰੇਤਾਸ਼੍ਚ ਭਵਾਨ੍ਨਾਵਕਾਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਚ ਦ੍ਵਯੋਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਗਰ੍ਭੇਣ ਕੁਪਿਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।। ੩੭.

ਤੇਰਾ ਬੀਜ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਗਰਭ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਮੀਦृਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਪ੍ਸਿਤੇ ਸਤਿ। ਪ੍ਰਤਿषੇਧਸਿਤਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਮੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ।। ੩੭.

ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਰੋਕਿਆ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।

ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਨ੍ਤੇਨ ਤਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਾਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ। ਤਦ੍ਰੇਤਸ੍ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਵਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਕੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕ ਗਿਆ।

ਸਦ੍ਯੋ ਜਾਤਂ ਕੁਮਾਰਨ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਥ ਮਮਤਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਗृਹਂ ਸ੍ਵਂ ਵੈ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ।। ੩੭.

ਜਦ ਬੱਚਾ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ। ਇਹ ਭਰਦਵਾਜ ਹੈ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਾਯਾਂ ਸ ਪੁਤ੍ਰਨ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍। ਭਰਸ੍ਵ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 'ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੋ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।

ਮਾਤਾਪਿਤृਭ੍ਯਾਂ ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਮਰੁਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍। ਗृਹੀਤ੍ਵੈਨਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇ ਕृਪਯਾ ਤਤਃ ।। ੩੭.

ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਤੁ ਭਰਤੋ ਮਰੁਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਰਤੁਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਕਾਮ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯਜਤੇ ਪੁਤ੍ਰਲਿਪ੍ਸਯਾ ।। ੩੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਰਤਾ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।

ਯਦਾ ਸ ਯਜਮਾਨੋ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਾਸਾਦਯਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਯਜ੍ਞਂ ਤਤੋ ਮਰੁਤ੍ਸੋਮਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਪੁਨਰਾਹਰਤ੍ ।। ੩੭.

ਜਦ ਉਹ ਯਜਕ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਮਰੁਤਸੋਮ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।

ਤੇਨ ਤੇ ਮਰੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਰੁਤ੍ਸੋਮੇਨ ਤੋषਿਤਾਃ। ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪਤ੍ਯਂ ਮਨੀषਿਣਮ੍ ।। ੩੭.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਰੁਤ ਮਰੁਤਸੋਮ ਯਜਨ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਰਤਸ੍ਤੁ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਪ੍ਰਜਾਯਾਂ ਸਂਹृਤਾਯਾਂ ਵੈ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ ।। ੩੭.

ਭਰਤਾ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ!'

ਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਵਿਤਥਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤਂ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮ ਹਿ। ਤਤਃ ਸ ਵਿਤਥੋ ਨਾਮ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਥਾऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਅਰਥ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ 'ਵਿਤਥ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਭਵਤ੍। ਦ੍ਵਿਮੁਖ੍ਯਾਯਨਨਾਮਾ ਸ ਸ੍ਮृਤੋ ਦ੍ਵਿਪਿਤृਕਸ੍ਤੁ ਵੈ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਦਵਾਜ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋ ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ 'ਦਵਿਮੁਖਿਆਨ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋऽਥ ਵਿਤਥੇ ਜਾਤੇ ਭਰਤਃ ਸ ਦਿਵਂ ਯਯੌ। ਵਿਤਥਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦੋ ਭੁਵਮਨ੍ਯੁਰ੍ਬਭੂਵ ਹ ।। ੩੭.

ਜਦ 'ਵਿਤਥ' ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਭਰਤਾ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਤਥ ਦਾ ਵਾਰਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭੁਵਮਨਯੁ ਬਣਿਆ।

ਮਹਾਭੂਤੋਪਮਾਸ਼੍ਚਾਸਂਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਭੁਵਮਨ੍ਯੁਜਾਃ। ਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਨਰੋ ਗਾਗ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੩੭.

ਭੁਵਮਨਯੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ: ਬ੍ਰਹਤਕਸ਼ਤਰ, ਮਹਾਂਵੀਰ, ਨਰ ਅਤੇ ਗਾਗ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।

ਨਰਸ੍ਯ ਸਾਂਕृਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹੌਜਸੌ। ਗੁਰੁਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦੇਵਸ਼੍ਚ ਸਾਂਕृਤ੍ਯਾਵਵਰੌ ਸ੍ਮृਤੌ ।। ੩੭.

ਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂਵੀਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਾਯਾਦਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਾਗ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਨਿਬਦ੍ਧਾਤ੍ ਬਭੂਵ ਹ। ਸ੍ਮृਤਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਤਤੋ ਗਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੩੭.

ਗਾਗ੍ਰ ਦੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਿਨੀਬੱਧ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਇਹ ਗਾਗ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਨ।

ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੀਮਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੁਭਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਵੈ ਸੁਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।। ੩੭.

ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।

ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਰੁਣਿਂ ਪੁष੍ਕਰਿਣਂ ਤृਤੀਯਂ ਸੁषੁਵੇ ਕਪਿਮ੍। ਕਪੇਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਰਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਯੋਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਹਰ੍षਯਃ ।। ੩੭.

ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ, ਪੁਸ਼ਕਰਣ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇਕ ਵਾਂਦਰ ਜਣਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਾਂਦਰ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ।

ਗਾਗ੍ਰਾਃ ਸਾਂਕृਤਯੋ ਵੀਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਪਕ੍ਸ਼ਂ ਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੩੭.

ਗਾਗਰਾਂ, ਸਾਂਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵੀਰਿਆ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬृਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਃ ਸੁਹੋਤ੍ਰੋ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ। ਸੁਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਦਾਯਾਦੋ ਹਸ੍ਤੀ ਨਾਮ ਬਭੂਵ ਹ। ਤੇਨੇਦਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਹਾਸ੍ਤਿਨਂ ਪੁਰਮ੍ ।। ੩੭.

ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੁਹੋਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸੁਹੋਤਰ ਤੋਂ ਹਸਤੀ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ।