ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤਨ੍ਤੁ ਮਮੈਤਾਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨੌ ਤੁ ਭਵਚ੍ਛਦ੍ਮਾ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੌ ।। ੩੭.

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਨਹੀਂ,' ਪਰ ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।' ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਅਨਧਂ ਬृਦ੍ਧਂ ਚ ਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਦੇष੍ਣਾ ਮਹਿषੀ ਤਵ। ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦਵਮਾਨਾਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਧਾਤ੍ਰੇਯਕੀਂ ਮਮ ।। ੩੭.

ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪੁਨਸ੍ਤਮृषਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਬਲਿਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸੁਦੇष੍ਣਾਂ ਚ ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ।

ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਨਾਮਲਂਕृਤ੍ਯ ऋषਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍। ਤਾਂ ਸ ਦੀਰ੍ਘਤਮਾ ਦੇਵੀਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਯਦਿ ਮਾਂ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੩੭.

ਫਿਰ, ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ—'

ਦਧ੍ਨਾ ਲਵਣਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਬ੍ਯ(ਵ੍ਯ)ਕ੍ਤਂ ਨਗ੍ਨਕਂ ਤਥਾ। ਲਿਹਿष੍ਯਸ੍ਯਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਤੀ ਹ੍ਯਾਪਾਦਤਲਮਸ੍ਤਕਮ੍ ।। ੩੭.

'—ਇਹ ਦਹੀਂ ਤੇ ਨਮਕ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਗਾ ਚੀਜ਼, ਪੈਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ, ਬਿਨਾ ਘਿਨ ਕੀਤੇ ਚਾਟ ਲਵੋ—'

ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਦੇਵਿ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨਸੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍। ਤਸ੍ਯ ਸਾ ਤਦ੍ਵਚੋ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਤੀ ਤਥਾ ।। ੩੭.

'—ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੀ।' ਰਾਣੀ ਨੇ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਪਾਨਞ੍ਚ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਤੀ ਨ੍ਯਵਰ੍ਜਯਤ੍। ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤਃ ਸਰ੍षਿਰ੍ਯਤ੍ਤੇ ਪਰਿਹृਤਂ ਸ਼ੁਭੇ। ਵਿਨਾਪਾਨਂ ਕੁਮਾਰਂ ਤ੍ਵਂ ਜਨਯਿष੍ਯਸਿ ਪੂਰ੍ਵਜਮ੍ ।। ੩੭.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਲ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਨ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਤਤਸ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਤਮਸਂ ਸਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ। ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦਾਤੁਂ ਮਮੇਦृਸ਼ਮ੍ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।'

ਤਵਾਪਰਾਧੋ ਦੇਵ੍ਯੇष ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਭਵਿਤਾਨੁ ਵੈ । ਦੇਵੀ ਦਾਨੀਞ੍ਚ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਮਹਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ ।। ੩੭.

'ਇਹ ਤੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਰਾਣੀ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'

ਤਸ੍ਯਾਪਾਨਂ ਵਿਨਾ ਚੈਵ ਯੋਗ੍ਯਾਭਾਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਤਾਂ ਸ ਦੀਰ੍ਘਤਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵੇਦਮਬ੍ਰਵਵੀਤ੍ ।। ੩੭.

'ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।' ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਪ੍ਰਾਸ਼ਿਤਂ ਦਧਿ ਯਤ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਮਮਾਙ੍ਗਾਦ੍ਵੈ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ । ਤੇਨ ਤੇ ਪੂਰਿਤੋ ਗਰ੍ਭਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਿਵੋਦਧਿਃ ।। ੩੭.

'ਅੱਜ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਦਹੀਂ ਖਾਧਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਮੁਖੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਮਾਰਾਸ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਸੁਤੋਪਮਾਃ। ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਃ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੭.

'ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਣਗੇ — ਤੇਜਸਵੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ।'

ਤਤੋਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਵਙ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲਿਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਗਾ, ਫਿਰ ਕਲਿੰਗਾ, ਪੁੰਡਰਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਵਂਸ਼ਭਾਜਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਬਲੇਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਭਵਂਸ੍ਤਦਾ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੀਰ੍ਘਤਮਸਾ ਬਲੇਰ੍ਦਤ੍ਤਾਃ ਸੁਤਾਃ ਪੁਰਾ ।। ੩੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਲੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੀ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਪਹਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕਾਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਅਪਤ੍ਯਾ ਮਾਤ੍ਯਦਾਰੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਮਾ ਭੂਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੭.

ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ।

ਤਤੋ ਮਨੁष੍ਯਯੋਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਸੁਰਭਿਰ੍ਦੀਰ੍ਘਤਮਸਮਥ ਪ੍ਰੀਤੋ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗੋਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਤ੍ਵਮੇਵਂ ਕृਤਵਾਨਸਿ । ਤੇਨ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਮੁਮੁਚੇ ਹ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰੀਤੋਸ੍ਮਿ ਤੇਨ ਤੇ ।। ੩੭.

ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵ ਤਮੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਨਿਸ੍ਤੁਦਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈ। ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪਤ੍ਯਞ੍ਚ ਯਤ੍ਤੇऽਨ੍ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਤਨੌ ।। ੩੭.

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਲੰਮੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਵੇਖ। ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੋ ਹੋਰ ਬਾਰਹਸਪਤਯ ਪਾਪ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਭਯਞ੍ਚੈਵ ਆਘ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਣੁਦਾਮਿ ਤੇ। ਹ੍ਯਾਘ੍ਰਾਤਮਾਤ੍ਰਃ ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਮਸਿ ਨਾਸ਼ਿਤੇ ।। ੩੭.

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਵਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਸ ਲਿਆ, ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖਿਆ।

ਆਯੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਯੁਵਾ ਚੈਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤਤੋऽਭਵਤ੍। ਗਵਾ ਦੀਰ੍ਘਤਮਾਃ ਸੋऽਥ ਗੌਤਮਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੌਜਵਾਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਾਂਵਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਾਂਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਿਤ੍ਰਾ ਗਿਰਿਪ੍ਰਜਾਮ੍। ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਹਿ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥੇ ਚਚਾਰ ਵਿਪੁਲਂ ਤਪਃ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਤਮਸਾ ਭਾਵਿਤਃ ਸਵੈ। ਵਿਧੂਯ ਮਨੁਜੋ ਦੋषਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੭.

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪਿਤਾ ਚੈਨਂ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਵਯਾ ਤਾਤ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾ ।। ੩੭.

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।'

ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਤਤਃ ਸੋऽਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਮਸृਜਤ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ।। ੩੭.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਾ ਗੌਤਮਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਤਃ ਸੁਤਾਃ। ਇਤ੍ਯੇष ਦੀਰ੍ਘਤਮਸੋ ਬਲੇਰ੍ਵੈਰੋਚਨਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੩੭.

ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੀ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਬਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।

ਸਮਾਗਮਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਃ ਸਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚੋਭਯੋਸ੍ਤਯੋਃ। ਬਲਿਸ੍ਤਾਨਬਿषਿਚ੍ਯੇਹ ਪਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍ ।। ੩੭.

ਦੋਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਲੀ ਨੇ ਉਹ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰੱਖੇ।

ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਸੋऽਪਿ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਅਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਚਰਤ੍ਯੁਤ ।। ੩੭.

ਉਹ ਵੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤੁ ਰਾਜਰ੍षੇ ਰਾਜਾਸੀਦ੍ਦਧਿਵਾਹਨਃ। ਸਾਪਰਾਧਸੁਦੇष੍ਣਾਯਾ ਅਨਪਾਨੋऽਭਵਨृਪਃ ।। ੩੭.

ਉਥੇ ਅੰਗ ਦੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦਧਿਵਾਹਨ ਸੀ। ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਨਪਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਅਨਪਾਨਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਰਾਜਾ ਦਿਵਿਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਿਵਿਰਥਸ੍ਯਾਸੀਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਰਥੋ ਨृਪਃ ।। ੩੭.

ਅਨਪਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਦਿਵਿਰਥਾ ਸੀ। ਦਿਵਿਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਧਰਮਰਥਾ ਹੋਇਆ।