ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੁषਾਰਾਨ੍ ਬਰ੍ਬਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਲਿਨ੍ਦਾਨ੍ ਦਰਦਾਨ੍ ਖਸਾਨ੍ । ਲਮ੍ਪਾਕਾਨਨ੍ਧਕਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ ਕਿਰਾਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੬.

ਤੁਸ਼ਾਰ, ਬਰਬਰ, ਪੁਲਿੰਦ, ਦਰਦ, ਖਸ, ਲੰਪਾਕ, ਅੰਧਕ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਕਿਰਾਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਏਗਾ।

ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਚਕ੍ਰੋਬਲਵਾਨ੍ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨਾਮਨ੍ਤਕृਦ੍ਬਲੀ। ਅਦृਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਵਿਚਰਿष੍ਯਤਿ ।। ੩੬.

ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਉਹ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰੇਗਾ।

ਮਾਨਵਃ ਸ ਤੁ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਦੇਵਸ੍ਯਾਂਸ਼ੇਨ ਧੀਮਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮਿਤਿਰ੍ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਿਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਤੇ ਬਹਾਦਰ।

ਗਾਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਃ ਪੂਰ੍ਣੇ ਕਲਿਯੁਗੇऽਭਵਤ੍। ਇਤ੍ਯੇਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦਸ਼ ਸਮ੍ਭੂਤਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪ੍ਰਗਟੀਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਂ ਤਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਤਦੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍। ਅਂਸ਼ੇਨ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਤਾਸ੍ਤਾ ਯੋਨੀਃ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।। ੩੬.

ਹਰ ਸਮੇਂ, ਮਕਸਦ ਤੇ ਕਾਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਜਣਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੋਤ੍ਥਿਤੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿ ਵੈ ਸਮਾਃ। ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਮਾਨੁषਾਨੇਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੩੬.

ਜਦੋਂ ਪਚਵੀਂ ਕਲਪ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਚਵੀਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਬੀਜਾਵਸ਼ੇषਾਨ੍ਤੁ ਮਹੀਂ ਕ੍ਰੂਰੇਣ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ। ਸਂਸ਼ਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਵृषਲਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤਾਨਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚਾ ਕੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

ਤਤਃ ਸ ਵੈ ਤਦਾ ਕਲ੍ਕਿਸ਼੍ਚਰਿਤਾਰ੍ਥਃ ਸਸੈਨਿਕਃ। ਕਰ੍ਮਣਾ ਨਿਹਤਾ ਯੇ ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੩੬.

ਫਿਰ, ਕਲਕੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ।

ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਪਿਤਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਮੋਹਿਤਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਬਾਵਿਨਾਰ੍ਥੇਨ ਚੋਦਿਤਾਨ੍ ।। ੩੬.

ਅਚਾਨਕ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਸਾਨੁਗਃ। ਤਤੋ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਕਲ੍ਕੌ ਤੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯੈਃ ਸਹ ਸੈਨਿਕੈਃ ।। ੩੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ, ਜਦ ਕਲਕੀ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਆਮ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ।

ਨृਪੇष੍ਵਥ ਵਿਨष੍ਟੇषੁ ਤਦਾ ਤ੍ਵਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ। ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਹਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਹਵੇ ।। ੩੬.

ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਜਦ ਰੱਖਿਆ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।

ਪਰਸ੍ਪਰਹृਤਾਸ਼੍ਵਾਸਾ ਨਿਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ। ਪੁਰਾਣਿ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ ।। ੩੬.

ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੋਣ-ਧੋਣ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇ ਬਿਨਾ ਜਾਇਦਾਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਪ੍ਰਨष੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਿਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਨष੍ਟਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਤਥਾ। ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਅਲ੍ਪਾਯੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਵਨੌਕਸ ਇਮੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੩੬.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ, ਧਰਮ-ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ; ਛੋਟੇ ਤੇ ਘੱਟ ਆਯੁ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਵਨ-ਵਾਸੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਿਤ੍ਪਰ੍ਵਤਸੇਵਿਨ੍ਯਃ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਾਃ। ਚੀਰ ਪਤ੍ਰਾਜਿਨਧਰਾਃ ਸਙ੍ਕਰਂ ਘੋਰਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੩੬.

ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਪੱਤਿਆਂ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ, ਚੀਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਪਹਿਨਦੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਅਲ੍ਪਾਯੁषੋ ਨष੍ਟਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਬਹ੍ਵਾਬਾਧਾਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ। ਏਵਂ ਕष੍ਟਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕਲਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂਸ਼ਕੇ ਤਦਾ ।। ੩੬.

ਉਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।

ਪ੍ਰਜਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਲਿਯੁਗੇਨ ਤੁ । ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕਲਿਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਚ ਕृਤੇ ਪੁਨਃ ।। ੩੬.

ਲੋਕ ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘਟਦੇ ਜਾਣਗੇ; ਜਦੋਂ ਕਲਿਜੁਗ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਵੇਗਾ—

ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਨਾਨ੍ਯਤਾ। ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਸੁਰਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਯਦੁਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਮਹਦ੍ਵੋ ਵੈष੍ਣਵਂ ਯਸ਼ਃ । ਤੁਰ੍ਵਸੋਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੂਰੋਰ੍ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੋਰਨੋਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੬.

ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਯਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰਵਸੁ, ਪੁਰੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੇ ਅਨੁ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।

ਤੁਰ੍ਵਸੋਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਗੋਭਾਨੁਰਾਤ੍ਮਜਃ। ਗੋਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਵੀਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸਾਨੁਰਪਰਾਜਿਤਃ ।। ੩੭.

ਤੁਰਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਹਿਨੀ ਸੀ, ਵਹਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਭਾਨੁ ਸੀ; ਗੋਭਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸੀ।

ਕਰਨ੍ਧਮਸ੍ਤ੍ਰਿਸਾਨੋਸ੍ਤੁ ਮਰੁਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਚਾਤ੍ਮਜਃ। ਅਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਰਾਜਾ ਮਰੁਤ੍ਤਃ ਕਥਿਤਃ ਪੁਰਾ ।। ੩੭.

ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੰਧਮ ਸੀ, ਪਰ ਮਰੁਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਮਰੁਤ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ।

ਅਨਵਤ੍ਯੋ ਮਰੁਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸ ਰਾਜਾਸੀਦਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਦੁष੍ਕृਤਂ ਪੌਰਵਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਰਮਕਲ੍ਪਯਨ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਮਰੁਤ ਵੰਸ਼ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਅਯੋਗ ਮੰਨਿਆ।

ਏਵਂ ਯਯਾਦਿਸ਼ਾਪੇਨ ਜਰਾਯਾਃ ਸਂਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ । ਤੁਰ੍ਵਸੋਃ ਪੌਰਵਂ ਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰਾ ਕਿਲ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਤੁਰਵਸੁ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਦੁष੍ਕृਤਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦਃ ਸ਼ਰੂਥੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਸ਼ਰੂਥਾਤ੍ਤੁ ਜਨਾਪੀਡਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਾਃ ।। ੩੭.

ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੂਥਾ ਸੀ; ਸ਼ਰੂਥਾ ਤੋਂ ਜਨਾਪੀਡਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਪਾਣ੍ਡ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੇਰਲਸ਼੍ਚੈਵ ਚੋਲਃ ਕੁਲ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਤੇषਾਂ ਜਨਪਦਾਃ ਕੁਲ੍ਯਾਃ ਪਾਣ੍ਡ੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਲਾਃ ਸਕੇਰਲਾਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਚਾਰ ਹਨ: ਪਾਂਡਿਆ, ਕੇਰਲਾ, ਚੋਲਾ ਤੇ ਕੁਲਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਂਡਿਆ, ਚੋਲਾ, ਕੇਰਲਾ ਤੇ ਕੁਲਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਤਨਯੌ ਵੀਰੌ ਬਭ੍ਰੁਃ ਸੇਤੁਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੌ। ਅਰੁਦ੍ਧਃ ਸੇਤੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬਾਭ੍ਰਵੋ ਰਿਪੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੭.

ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਬਭਰੂ ਤੇ ਸੇਤੁ; ਸੇਤੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰੁੱਧਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਭਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਪੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵੇਨ ਸਮਿਤਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਨਿਹਤੋ ਬਲੀ। ਯੁਦ੍ਧਂ ਸੁਮਹਦਾਸੀਤ੍ਤੁ ਮਾਸਾਨ੍ ਪਰਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।। ੩੭.

ਮਹਾਨ ਅਰੁੱਧਾ ਨੂੰ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਜੰਗ ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ।

ਅਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦੋ ਗਾਨ੍ਧਾਰੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਖ੍ਯਾਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਗਾਨ੍ਧਾਰਵਿषਯੋ ਮਹਾਨ੍ ।। ੩੭.

ਅਰੁੱਧਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਂਧਾਰਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੱਡਾ ਗਾਂਧਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਨ੍ਧਾਰਦੇਸ਼ਜਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੁਰਗਾ ਵਾਜਿਨਾਂ ਵਰਾਃ। ਗਾਨ੍ਧਾਰਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਤੁ ਘृਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੭.

ਗਾਂਧਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਾਂਧਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘ੍ਰਿਤ ਸੀ।

ਘृਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਦਮੋ ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ । ਪ੍ਰਚੇਤਸਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਰਾਜਾਨਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ ।। ੩੭.

ਘ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਦਮ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ ਸੀ; ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਸਨ।