ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤ੍ਤਮਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਮृਤਾਵੇਤਾਵਗ੍ਨਿਸੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਜਗਤ੍। ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੋ ਗਰ੍ਭੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇऽਮ੍ਬੁਦਸਨ੍ਨਿਭਃ ।। ੩੫.

ਪਿੱਤ ਅੱਗ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੋਮ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਙ੍ਗਤਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ ।। ੩੫.

ਹਵਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਉਦਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨ ਏਵ ਚ। ਪ੍ਰਾਣੋऽਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੩੫.

ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸਮਾਨ, ਉਦਾਨ ਤੇ ਵਿਆਨ — ਇਹ ਪੰਜ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਅਪਾਨਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਕਾਯਮੁਦਾਨੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਃ। ਵ੍ਯਾਨੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਨ੍ਧਿषੁ ।। ੩੫.

ਅਪਾਨ ਹੇਠਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਨ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਨ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਭੂਤਾਵਾਪ੍ਤਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰਾ। ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਗ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਨਿਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਦੇਹਮਾਹੁਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਮਾਰੁਤਮ੍ ।। ੩੫.

ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਹਵਾ ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਛਿਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾਕਾਸ਼ਯੋਨੀਨਿ ਜਲਾਸ੍ਰਾਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤੇਜਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃष੍ਵਿਤਾ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਤੇषਾਂ ਯਨ੍ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਾ ਵਿषਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੩੫.

ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛਿਦਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਹੀ ਅੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇੰਦ੍ਰੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੁਰੁषਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਨ੍ ਸृਜਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਸਨਾਤਨਃ। ਨੈਧਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਥਂ ਲੋਕੇ ਨਰਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰਾਗਤਃ ।। ੩੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?

ਏष ਨਃ ਸਂਸ਼ਯੋ ਧੀਮਨ੍ਨੇष ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਹਾਨ੍ । ਕਥਂ ਗਤਿਰ੍ਗਤਿਮਤਾਮਾਪਨ੍ਨੋ ਮਾਨੁषੀਂ ਤਨੁਮ੍ ।। ੩੫.

ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ?

ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਾਣਿ ਪਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵੇਦਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ।। ੩੫.

ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਸੁਣੀਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੋਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ। ਏਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਵੈ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ ।। ੩੫.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਚੰਭਤ ਜਨਮ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਓ। ਇਹ ਅਚਰਜ ਭਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਬਲਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਭੂਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਿਹੋਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੩੫.

ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ।

ਅਹਞ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਯਥਾ ਸ ਭਗਵਾਞ੍ਜਾਤੋ ਮਾਨੁषੇषੁ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੩੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਕਿ ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਤਪ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ।

ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਤਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਮਾਨੁषੇ। ਜਾਯਤੇ ਚ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇषੁ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯ੍ਯਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ ।। ੩੫.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਸਤੱਤਰ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਤਨੁਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ। ਯੁਗਧਰ੍ਮ੍ਮੇ ਪਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਚ ਸ਼ਿਥਿਲੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੫.

ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਧਰਮ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਤੁਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਜਾਯਤੇ ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਹ। ਭृਗੋਃ ਸ਼ਾਪਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਦੇਵਾਸੁਰਕृਤੇਨ ਚ ।। ੩੫.

ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਕਰਕੇ।

ਕਥਂ ਦੇਵਾਸੁਰਕृਤੇ ਅਧ੍ਯਾਹਾਰਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਵृਤ੍ਤਂ ਦੈਵਾਸੁਰਂ ਕਥਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆਇਆ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ।

ਦੈਵਾਸੁਰਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰੁਵਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ।। ੩੫.

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ। ਦੈਤ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਬਲਿਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਤ੍ਰਯੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਸਖ੍ਯਮਾਸੀਤ੍ਪਰਂ ਤੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਸੁਰੈਃ ਸਹ ।। ੩੫.

ਫਿਰ ਬਲੀ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ।

ਯੁਗਂ ਵੈ ਦਸ਼ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਮਾਸੀਦਵ੍ਯਾਹਤਂ ਜਗਤ੍। ਨਿਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਯਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਤਯੋਰ੍ਦੇਵਾਸੁਰਾਭਵਨ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਵਟ ਵਾਲਾ, ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ-ਅਸੁਰ ਦੋਹਾਂ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਬਲਵਾਨ੍ ਵੈ ਵਿਵਾਦੋऽਯਂ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ। ਦੇਵਾਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਤਦਾ ਘੋਰਕ੍ਸ਼ਯਕਰੋ ਮਹਾਨ੍ ।। ੩੫.

ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਵਿਵਾਦ ਉਠਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।

ਤੇषਾਂ ਦਾਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੈ ਸਂਗ੍ਰਾਣਾ ਬਹਵੋऽਭਵਨ੍। ਵਾਰਾਹੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਚ षਣ੍ਡਾਮਾਰ੍ਕੋਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੩੫.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰਸਤੀ ਲਈ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਵਾਰਾਹ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਦੱਸ ਤੇ ਦੋ, ਜੋ ਛੇ ਉੱਤਰੀ ਸੂਰਜ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਾਮਤਸ੍ਤੁ ਸਮਾਸੇਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਤਾਨ੍ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਪ੍ਰਥਮੋ ਨਾਰਸਿਂਹਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਮਨਃ ।। ੩੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾ ਨਰਸਿੰਘ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਾਮਨ ਹੈ।

ਤृਤੀਯਃ ਸ ਤੁ ਵਾਰਾਹਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਮृਤਮਨ੍ਧਨਃ। ਸਂਗ੍ਰਾਮਃ ਪਞ੍ਚਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਘੋਰਸ੍ਤਾਰਕਾਮਯਃ ।। ੩੫.

ਤੀਜਾ ਵਾਰਾਹ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

षष੍ਠੋ ਹ੍ਯਾਡੀਬਕਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੈਪੁਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਅਨ੍ਧਕਾਰੋऽष੍ਟਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਧ੍ਵਜਸ਼੍ਚ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੫.

ਛੇਵਾਂ ਆਡੀਬਕ ਹੈ, ਸੱਤਵਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਹੈ, ਨੌਵਾਂ ਧਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਤੋ ਹਾਲਾ ਹਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਸ੍ਮृਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਘੋਰਕੋਲਾਹਲੋऽਪਰਃ ।। ੩੫.

ਦਸਵਾਂ ਵਾਰਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਾਲਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਕੋਲਾਹਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯੋ ਨਰਸਿਂਹੇਨ ਸੂਦਿਤਃ। ਵਾਮਨੇਨ ਬਲਿਰ੍ਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਕ੍ਰਮਣੇ ਕृਤੇ ।। ੩੫.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਦੈਤ ਨੂੰ ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।

ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਹਤੋ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿਵਾਦੇ ਤੁ ਦੈਵਤੈਃ। ਮਹਾਬਲੋ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਪਰਾਜਿਤਃ ।। ੩੫.

ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਿਆ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯਾਨ੍ਤੁ ਵਰਾਹੇਣ ਸਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਭੂਰ੍ਯਦਾ ਕृਤਾ । ਪ੍ਰਾਹ੍ਲਾਦੋ ਨਿਰ੍ਜਿਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਮृਤਮਨ੍ਥਨੇ ।। ੩੫.

ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਚੁੱਕੀ ਗਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।