ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨੁष੍ਯਪ੍ਰਕृਤੀਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ । ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੋ ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸਾਮ੍ਬ ਏਵ ਚ ।। ੩੫.

ਹੁਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਣੋ: ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸੰਬ ਵੀ।

ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਵਂਸ਼ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਮਣਿਵਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫.

ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵੀ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਬੇਰ, ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਣਿਵਰ ਵੀ।

ਸ਼ਾਲਕੀ ਬਦਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਥਾ। ਨਨ੍ਦਿਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਾਲਙ੍ਕਾਯਨ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਆਦਿਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਜਿष੍ਣੁਰੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਹ ਦੈਵਤੈਃ ।। ੩੫.

ਸ਼ਾਲਕੀ, ਬਦਰਾ, ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਨੰਦਿਨ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ, ਸ਼ਾਲੰਕਾਯਨ, ਆਦਿਦੇਵ ਅਤੇ ਜਿਸ਼ਨੁ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ।

ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਮ੍ਭੂਤਯਃ ਕਤਿ। ਭਵਿष੍ਯਾਃ ਕਤਿ ਵਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੫.

ਵਿਸ਼ਨੁ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਕਿੰਨੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹੋਣਗੇ?

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇषੁ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਜਾਯਤੇ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਮ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।। ੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ? ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਰਿਪੁਘਾਤਿਨਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦੇਹੈਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੫.

ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੀਤੇ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।

ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਮਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਯਾ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸੂਤ ਤਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੩੫.

ਹੇ ਸੁਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਹਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੇਰਾ ਫਰਜ ਹੈ।

ਕਥਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੁਰੇष੍ਵਰਿਨਿषੂਦਨਃ। ਵਸੁਦੇਵਕੁਲੇ ਧੀਮਾਨ੍ ਵਾਸੁਦੇਵਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੩੫.

ਵਡਭਾਗੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਅਮਰੈਃ ਸੂਤ ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍। ਦੇਵਲੋਕਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਿਹਾਗਤਃ ।। ੩੫.

ਹੇ ਸੁਤਾ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੂਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਸੀ, ਦੇਵਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ?

ਦੇਵਮਾਨੁषਯੋਰ੍ਨੇਤਾ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਪ੍ਰਸਵੋ ਹਰਿਃ। ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਨੁषੇ ਸਮਵੇਸ਼ਯਤ੍ ।। ੩੫.

ਹਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?

ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਵਰ੍ਤਯਤ੍ਯੇਕੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਨੋਮਯਮ੍। ਮਨੁष੍ਯੇ ਸ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚਕ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ-ਰੂਪੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਚੱਕਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰੀ?

ਗੋਪਾਯਨਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਜਗਤਾਂ ਸਾਰ੍ਵ੍ਵਲੌਕਿਕਮ੍। ਸ ਕਥਂ ਗਾਂ ਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗੋਪਮਨ੍ਵਕਰੋਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪ੍ਰਭੂ, ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ ਤੇ ਗਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਦਦਾਰ ਚਕਾਰ ਹ। ਸ਼੍ਰੀਗਰ੍ਭਃ ਸ ਕਥਂ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭੂਚਰਯਾ ਧृਤਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਧਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?

ਯੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਕ੍ਰਮੈਰ੍ਜਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਪ੍ਸਯਾ। ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਜਗਤੋ ਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਹ ਬਣਾਏ—ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉੱਚੇ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਏ।

ਯੋऽਨ੍ਤਕਾਲੇ ਜਗਤ੍ਪੀਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੋਯਮਯਂ ਵਪੁਃ। ਲੋਕਮੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਚਕ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪੀ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਦਿੱਖ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਰਾਹੀਂ।

ਯਃ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣਾਤ੍ਮਾ ਵਾਰਾਹਂ ਵਪੁਰਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਦਦੌ ਜਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸੁਮਤੀਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੀ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਯੇਨ ਸੈਂਹਂ ਵਪੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਯਤ੍ਪੁਨਃ। ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਦੈਤ੍ਯੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਹਤਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਯਃ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਔਰ੍ਵ੍ਵਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋ ਵਿਭੁਃ। ਪਾਤਾਲਸ੍ਥੋऽਰ੍ਣਵਗਤਃ ਪਪੌ ਤੋਯਮਯਂ ਹਵਿਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਵ ਨਾਮੀ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸੰਵਰਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਪੀ ਗਇਆ।

ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਂ ਦੇਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਂ ਦੇਵਂ ਯਮਾਹੁਰ੍ਵੈ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। ੩੫.

ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਵੀ ਰੂਪ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਨਾਭ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਯਸ੍ਯ ਪੈਤਾਮਹਂ ਗृਹਮ੍। ਏਕਾਰ੍ਣਵਗਤੇ ਲੋਕੇ ਤਤ੍ਪਙ੍ਕਜਮਪਙ੍ਕਜਮ੍ ।। ੩੫.

ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਮਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

ਯੇਨ ਤੇ ਨਿਹਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਤਾਰਕਾਮਯੇ। ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੇਵਮਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਯੁਧਧਰਂ ਵਪੁਃ ।। ੩੫.

ਜਿਸ ਨੇ ਤਾਰਕਾਮਯ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਗਰੁਡਸ੍ਥੇਨ ਚੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤਃ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਨਿਪਾਤਿਤਃ। ਉਤ੍ਤਰਾਂਸ਼ੇ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸ੍ਯਾਮृਤੋਦਧੇਃ। ਯਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਿਮਿਰਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਨੇਮਿ ਨੂੰ ਡੁੱਬਾ ਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀ ਗਰ੍ਭਮਧਤ੍ਤ ਦਿਵ੍ਯਂ ਤਪਃਪ੍ਰਕਰ੍षਾਦਦਿਤਿਃ ਪੁਰਾ ਯਮ੍। ਸ਼ਕ੍ਰਞ੍ਚ ਯੋ ਦੈਤ੍ਯਗਣਾਵਰੁਦ੍ਧਂ ਗਰ੍ਭਾਵਮਾਨੇਨ ਭृਸ਼ਂ ਚਕਾਰ ।। ੩੫.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਾਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਯਦਾਨਿਲੋ ਲੋਕਪਦਾਨਿ ਹृਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ ਸਲਿਲੇਸ਼ਯਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ । ਕृਤ੍ਵਾਦਿਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਸ੍ਯ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਪੁਰੁਹੂਤਮੇਵ ।। ੩੫.

ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਨੇ ਸੁਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਪੁਰੁਹੂਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।

ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਅਨ੍ਵਾਹਾਰ੍ਯ੍ਯੇਣ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ। ਅਗ੍ਨਿਮਾਹਵਨੀਯਞ੍ਚ ਵੇਦਿਞ੍ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਸ੍ਰਵਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰ ਦਾ ਅੱਗ, ਅਨੁਆਹਾਰ ਦਾ ਕਰਮ, ਆਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਵੇਦੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਸ੍ਰੁਵਞ੍ਚੈਵ ਅਵਭृਥਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਅਥ ਤ੍ਰੀਨਿਹ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਹਵ੍ਯਭਾਗ ਪ੍ਰਦਾਨ੍ਮਖੇ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਚਮਚ, ਅਵਭ੍ਰਥ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।

ਹਵ੍ਯਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਕਵ੍ਯਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਤॄਨਪਿ। ਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਯਜ੍ਞਵਿਧਿਨਾ ਯੋ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਾਵ੍ਯ ਭੋਗ, ਭੋਗ ਲਈ ਯਜਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮ ਬੰਨ੍ਹੇ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਯਜਨ ਹੈ ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਯੂਪਾਨ੍ ਸਮਿਤ੍ਸ੍ਰੁਵਂ ਸੋਮਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਰਿਧੀਨਪਿ। ਯਜ੍ਞਿਯਾਨਿ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯਜ੍ਞੀਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨਲਾਨ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਨੇ ਯੂਪ, ਸਮਿੱਧਾਂ, ਚਮਚ, ਸੋਮ, ਸੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਘੇਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ, ਯਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਸਦਸ੍ਯਾਨ੍ ਯਜਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨ੍ ਕ੍ਰਤੂਤ੍ਤਮਾਨ੍। ਵਿਬਭ੍ਰਾਜ ਪੁਰਾ ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਰਮੇष੍ਠ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤ, ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਯਜਨ ਬਣਾਏ।