ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵਗਾਹਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵਰਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਃ ਸੁਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਵਤੀ ਤਥਾ ।। ੩੪.

ਅਵਗਾਹ, ਚਿਤ੍ਰ, ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਵਰ; ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਚਿਤ੍ਰਵਤੀ ਵੀ ਸੀ।

ਤੁਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਤੁਮ੍ਬਬਾਣਸ਼੍ਚ ਜਨਸ੍ਤਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਤਾਵੁਭੌ। ਉਪਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਵਜ੍ਰਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰ ਏਵ ਚ ।। ੩੪.

ਤੁੰਬਾ, ਤੁੰਬਬਾਣਾ ਅਤੇ ਜਨਸਤੰਭ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਪਾਂਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਜਰਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰ ਵੀ।

ਭੂਰੀਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨੋ ਭੂਰਿਸ਼੍ਚ ਗਵੇषਸ੍ਯ ਸੁਤਾਵੁਭੌ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਤੁ ਸੁਤਨੁਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੩੪.

ਭੂਰੀਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਭੂਰੀ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਵੇਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਧੀ ਸੁਤਨੂਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਸੁਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਵਜ੍ਰੋ ਨਾਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁਸ੍ਤੁ ਸੁਚਾਰੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੩੪.

ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਵਜ੍ਰ, ਅਸ਼੍ਵਸੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ। ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਚਾਰੁ ਸੀ।

ਕਾਸ਼੍ਮਾ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਤਨਯਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸਾਮ੍ਬਾ ਤਰਸ੍ਵਿਨਮ੍। ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਾਦਵਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੩੪.

ਕਾਸ਼ਮਾ ਨੇ ਸਾਂਬਾ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

षष੍ਟਿਂਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਵਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਦੇਵਾਂਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵੇਹ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੩੪.

ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਜਨਮੇ।

ਦੈਵਾਸੁਰੇ ਹਤਾ ਯੇ ਚ ਅਸੁਰਾ ਵੈ ਮਹਾਤਪਾਃ। ਇਹੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਾਨਵਾਨ੍ । ਤੇषਾਮੁਤ੍ਸਾਦਨਾਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯਾਦਵੇ ਕੁਲੇ ।। ੩੪.

ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜਨਮੇ।

ਕੁਲਾਨਿ ਦਸ਼ ਚੈਕਞ੍ਚ ਯਾਦਵਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਕਕੁਲਂ ਯਦ੍ਵਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵੈष੍ਣਵੇ ਕੁਲੇ ।। ੩੪.

ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਲ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਅਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਚ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵੇ ਚ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਿਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਯਿਭਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਨੁषਾਃ ।। ੩੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਆਪ ਹੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਸਰਵਨਾਥ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੇ।

ਇਤਿ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰ੍ਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਚ੍ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਮਭੀਪ੍ਸਿਤਾਮ੍ ।। ੩੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਣ-ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।

ਮਨੁष੍ਯਪ੍ਰਕृਤੀਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ । ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੋ ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸਾਮ੍ਬ ਏਵ ਚ ।। ੩੫.

ਹੁਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਣੋ: ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸੰਬ ਵੀ।

ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਵਂਸ਼ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ। ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਮਣਿਵਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫.

ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵੀ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਬੇਰ, ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਣਿਵਰ ਵੀ।

ਸ਼ਾਲਕੀ ਬਦਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਥਾ। ਨਨ੍ਦਿਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਾਲਙ੍ਕਾਯਨ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਆਦਿਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਜਿष੍ਣੁਰੇਭਿਸ਼੍ਚ ਸਹ ਦੈਵਤੈਃ ।। ੩੫.

ਸ਼ਾਲਕੀ, ਬਦਰਾ, ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਨੰਦਿਨ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ, ਸ਼ਾਲੰਕਾਯਨ, ਆਦਿਦੇਵ ਅਤੇ ਜਿਸ਼ਨੁ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ।

ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਮ੍ਭੂਤਯਃ ਕਤਿ। ਭਵਿष੍ਯਾਃ ਕਤਿ ਵਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੫.

ਵਿਸ਼ਨੁ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਕਿੰਨੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹੋਣਗੇ?

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇषੁ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਜਾਯਤੇ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਮ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ।। ੩੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ? ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਰਿਪੁਘਾਤਿਨਃ। ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦੇਹੈਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੫.

ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੀਤੇ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।

ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾਮਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਯਾ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸੂਤ ਤਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੩੫.

ਹੇ ਸੁਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਹਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੇਰਾ ਫਰਜ ਹੈ।

ਕਥਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੁਰੇष੍ਵਰਿਨਿषੂਦਨਃ। ਵਸੁਦੇਵਕੁਲੇ ਧੀਮਾਨ੍ ਵਾਸੁਦੇਵਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੩੫.

ਵਡਭਾਗੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਅਮਰੈਃ ਸੂਤ ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍। ਦੇਵਲੋਕਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਿਹਾਗਤਃ ।। ੩੫.

ਹੇ ਸੁਤਾ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੂਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਸੀ, ਦੇਵਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ?

ਦੇਵਮਾਨੁषਯੋਰ੍ਨੇਤਾ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਪ੍ਰਸਵੋ ਹਰਿਃ। ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਨੁषੇ ਸਮਵੇਸ਼ਯਤ੍ ।। ੩੫.

ਹਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?

ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਵਰ੍ਤਯਤ੍ਯੇਕੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਨੋਮਯਮ੍। ਮਨੁष੍ਯੇ ਸ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚਕ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ-ਰੂਪੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਚੱਕਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰੀ?

ਗੋਪਾਯਨਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਜਗਤਾਂ ਸਾਰ੍ਵ੍ਵਲੌਕਿਕਮ੍। ਸ ਕਥਂ ਗਾਂ ਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗੋਪਮਨ੍ਵਕਰੋਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪ੍ਰਭੂ, ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ ਤੇ ਗਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਯੋ ਦਦਾਰ ਚਕਾਰ ਹ। ਸ਼੍ਰੀਗਰ੍ਭਃ ਸ ਕਥਂ ਗਰ੍ਭੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭੂਚਰਯਾ ਧृਤਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਧਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?

ਯੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਕ੍ਰਮੈਰ੍ਜਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਪ੍ਸਯਾ। ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਜਗਤੋ ਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਹ ਬਣਾਏ—ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉੱਚੇ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਏ।

ਯੋऽਨ੍ਤਕਾਲੇ ਜਗਤ੍ਪੀਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੋਯਮਯਂ ਵਪੁਃ। ਲੋਕਮੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਚਕ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪੀ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਦਿੱਖ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਰਾਹੀਂ।

ਯਃ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣਾਤ੍ਮਾ ਵਾਰਾਹਂ ਵਪੁਰਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਦਦੌ ਜਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸੁਮਤੀਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੀ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਯੇਨ ਸੈਂਹਂ ਵਪੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਯਤ੍ਪੁਨਃ। ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਦੈਤ੍ਯੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਹਤਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਯਃ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਨਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਔਰ੍ਵ੍ਵਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋ ਵਿਭੁਃ। ਪਾਤਾਲਸ੍ਥੋऽਰ੍ਣਵਗਤਃ ਪਪੌ ਤੋਯਮਯਂ ਹਵਿਃ ।। ੩੫.

ਉਹ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਵ ਨਾਮੀ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸੰਵਰਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਪੀ ਗਇਆ।

ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਂ ਦੇਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਂ ਦੇਵਂ ਯਮਾਹੁਰ੍ਵੈ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।। ੩੫.

ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਵੀ ਰੂਪ ਆਖਦੇ ਹਨ।