ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸੁਮਿਤ੍ਰਂ ਮਿਤ੍ਰਨਨ੍ਦਨਮ੍। ਮਾਦ੍ਰੀ ਯੁਧਾਜਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਾ ਤੁ ਵੈ ਦੇਵਮੀਢੁषਮ੍ ।। ੩੪.

ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ; ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਤੇ ਉਹੀ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ ਵੀ।

ਅਨਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਤਞ੍ਚੈਵ ਤਾਵੁਭੌ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੌ। ਅਨਮਿਤ੍ਰਸੁਤੋ ਨਿਘ੍ਨੋ ਨਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੩੪.

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸਨ; ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਘਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਪ੍ਰਸੇਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਚ੍ਚ ਸੁਤਾਵੁਭੌ। ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਃ ਸਖਾ ਪ੍ਰਾਣਸਮੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਰਜਿੱਤ ਸਨ; ਸ਼ਕਰਜਿੱਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਵਰਗਾ ਸੀ।

ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਿਸ਼ਾਪਾਯੇ ਰਥੇਨ ਰਥਿਨਾਂਵਰਃ। ਤੋਯਕੂਲਾਦਪਃ ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮੁਪਸ੍ਥਾਤੁਂ ਯਯੌ ਰਵਿਮ੍ ।। ੩੪.

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਤ ਮੁੱਕਣ ਤੇ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੂਹਣ ਲਈ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਤਸ੍ਯੋਪਤਿष੍ਠਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਸ੍ਪष੍ਟਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਂ ਸ੍ਤੇਜੋਮਣ੍ਡਲਵਾਨ੍ ਵਿਭੁਃ ।। ੩੪.

ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸੂਰਜ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਸੀ, ਧੁੰਦਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅਥ ਰਾਜਾ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਮੁਵਾਚ ਸ੍ਥਿਤਮਗ੍ਰਤਃ। ਯਥੈਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮ੍ਪਤੇ ।। ੩੪.

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ।"

ਤੇਜੋਮਣ੍ਡਲਿਨਞ੍ਚੈਵ ਤਥੈਵਾਪ੍ਯਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਕੋ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਵਿਵਸ੍ਵਂਸ੍ਤੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਪਗਤੇਨ ਵੈ ।। ੩੪.

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਓਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ, ਵਿਵਸਵਾਨ?

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਮ੍। ਸ੍ਵਕਣ੍ਠਾਦਵਮੁਚ੍ਯਾਥ ਬਬਨ੍ਧ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਦਾ ।। ੩੪.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਸਯਾਮੰਤਕ ਮਣੀ ਉਤਾਰੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਤਤੋ ਵਿਗ੍ਰਹਵਨ੍ਤਂ ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਦਾ। ਪ੍ਰਤਿਮਾਮਥ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਂ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੪.

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

ਤਮਤਿਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਭੂਯੋ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਤ੍। ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਗ੍ਨਿਸਵਰ੍ਣਂ ਤ੍ਵਂ ਯੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ। ਤਦੈਵ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਤਨ੍ਮਾਂ ਭਵਾਨ੍ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੩੪.

ਜਦੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਰਜਿਤ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਣੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਮਣਿਂ ਦਤ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਃ। ਸ ਤਮਾਬਦ੍ਧ੍ਯ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹੀਪਤਿਃ ।। ੩੪.

ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਯਾਮੰਤਕ ਨਾਮਕ ਮਣੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ, ਉਹ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਹੋਇਆ।

ਤਂ ਜਨਾਃ ਪਰ੍ਯਧਾਵਨ੍ਤ ਸੂਰ੍ਯੋऽਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਹ। ਸਭਾਂ ਵਿਸ੍ਮਾਯਯਿਤ੍ਵਾਥ ਪੁਰੀਮਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਤਥਾ ।। ੩੪.

ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ, ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਆਪ ਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ!" ਸਭਾ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਂ ਪ੍ਰਸੇਨਿਜਿਤੇ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਮ੍। ਦਦੌ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੇ ਨਰਪਤਿਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸ਼ਕ੍ਰਜਿਦੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੩੪.

ਰਾਜਾ ਸ਼ਕਰਜਿਤ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸਯਾਮੰਤਕ ਮਣੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕੋ ਨਾਮ ਮਣਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਭੇਵਤ੍ । ਕਾਲਵਰ੍षੀ ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਨ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਭਯਂ ਤਦਾ ।। ੩੪.

ਜਿਥੇ ਵੀ ਸਯਾਮੰਤਕ ਮਣੀ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਲਿਪ੍ਸਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾਤ੍ਤੁ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਮ੍। ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਨ ਚ ਤਂ ਲੇਭੇ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਪਿ ਨ ਜਹਾਰ ਚ ।। ੩੪.

ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਕੋਲੋਂ ਸਯਾਮੰਤਕ ਮਣੀ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਲੈ ਸਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੀਣੀ।

ਕਦਾ ਚਿਨ੍ਮृਗਯਾਂ ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਸੇਨਸ੍ਤੇਨ ਭੂषਿਤਃ। ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਕृਤੇ ਸਿਂਹਾਦ੍ਵਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੩੪.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸੇਨ ਉਹ ਮਣੀ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਗਿਆ। ਸਯਾਮੰਤਕ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਜਾਮ੍ਬਵਾਨृਕ੍ਸ਼ਰਾਜਸ੍ਤੁ ਤਂ ਸਿਂਹਂ ਨਿਜਘਾਨ ਵੈ । ਆਦਾਯ ਚ ਮਣਿਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਂ ਬਿਲਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ।। ੩੪.

ਫਿਰ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵृष੍ਣ੍ਯਨ੍ਧਕਮਹਤ੍ਤਰਾਃ। ਮਣੌਗृਧ੍ਨੁਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਵਾਨਾਸ੍ਤਮੇਵ ਵਿਸ਼ਸ਼ਙ੍ਕਿਰੇ ।। ੩੪.

ਇਹ ਘਟਨਾ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਹੀ ਮਣੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਸ਼ਸ੍ਤਿਂ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਬਲਵਾਨਰਿਸੂਦਨਃ। ਅਮृष੍ਯਮਾਣੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਨਂ ਸ ਵਿਚਚਾਰ ਹ ।। ੩੪.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝੂਠੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਈ ਗਈ ਗੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਹੋਈ। ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ।

ਸ ਤੁ ਪ੍ਰਸੇਨਮृਗਯਾਮਚਰਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਪ੍ਯਥ। ਪ੍ਰਸੇਨਸ੍ਯ ਪਦਂ ਗृਹ੍ਯ ਪੁਰੁषੈ ਰਾਪ੍ਤਕਾਰਿਭਿਃ ।। ੩੪.

ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਿੱਛੇ ਲਏ।

ऋਕ੍ਸ਼ਵਨ੍ਤਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਞ੍ਚ ਨਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਅਨ੍ਵੇषਣਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਮਨਾਃ ।। ੩੪.

ਲੱਭਦੇ ਲੱਭਦੇ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਿੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ।

ਸਾਸ਼੍ਵਂ ਹਤਂ ਪ੍ਰਸੇਨਂ ਤਂ ਨਾਵਿਨ੍ਦਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਮਣਿਮ੍। ਅਥ ਸਿਂਹਃ ਪ੍ਰਸੇਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਵਿਦੂਰਤਃ ।। ੩੪.

ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਣੀ ਤਾਂ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਘੋੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਸੀ।

ऋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨਿਹਤੋ ਦृष੍ਟਃ ਪਾਦੈऋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸੂਚਿਤਾਮ੍। ਪਦੈਰਨ੍ਵੇषਯਾਮਾਸ ਗੁਹਾਮृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਯਾਦਵਃ ।। ੩੪.

ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਰਿੱਛ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਿੱਛ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਿੱਛ ਦੀ ਗੁਫਾ ਲੱਭਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਮਹਤ੍ਯਤਿਬਿਲੇ ਵਾਣੀਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਪ੍ਰਮਦੇਰਿਤਾਮ੍। ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਕੁਮਾਰਮਾਦਾਯ ਸੁਤਂ ਜਾਮ੍ਬਵਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਪ੍ਰੀਤਿਮਤ੍ਯਾਥ ਮਣਿਨਾ ਮਾਰੋਦੀਰਿਤ੍ਯੁਦੀਰਿਤਾਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਾਹਾਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਧਾਈ, ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਪੁੱਤਰ, ਮਣੀ ਲਈ ਰੋ ਨਾ।'

ਪ੍ਰਸੇਨਮਵਧੀਤ੍ ਸਿਂਹਃ ਸਿਂਹੋ ਜਾਮ੍ਬਵਤਾ ਹਤਃ। ਸੁਕੁਮਾਰਕ ਮਾਰੋਦੀਸ੍ਤਵ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਃ ।। ੩੪.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਿੰਘ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। 'ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਰੋ ਨਾ, ਇਹ ਹੀ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਹੈ।'

ਵ੍ਯਕ੍ਤੀਕृਤਞ੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਤਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਸੋऽਪਿ ਯਯੌ ਬਿਲਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਚ੍ਚ ਵਿਲਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਸੇਨਮਵਦਾਰਿਤਮ੍।। ੩੪.

ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਫ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਉਥੇ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।

ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚਾਪਿ ਭਗਵਾਸ੍ਤਦृਕ੍ਸ਼ਬਿਲਮਞ੍ਜਸਾ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ऋਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾਨਂ ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਮੁਦਾਰਧੀਃ ।। ੩੪.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ।

ਯੁਯੁਧੇ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤੁ ਬਿਲੇ ਜਾਮ੍ਬਵਤਾ ਸਹ। ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮੇਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਦਿਵਸਾਨੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍ ।। ੩੪.

ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਇਕਵੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।

ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਚ ਬਿਲਂ ਕृष੍ਣੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੁਰਃਸਰਾਃ । ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਮੇਤ੍ਯ ਹਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ।। ੩੪.

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਹ ਲੋਕ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਆਏ ਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।