ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਵਮृਡੀਕੋऽਧਿਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਚ੍ਚੋਧਾ ਮੁਹ੍ਯਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਾਸਵਸ਼੍ਚ ਸਦਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਨਨ੍ਦੌ ਤਥੈਵ ਚ

ਸਵਮ੍ਰਿਡੀਕਾ, ਅਧਿਪਾ, ਵਰਚੋਧਾ, ਮੁਹਯਸਰਵਸ਼, ਵਾਸਵਾ, ਸਦਾਅਸ਼ਵਾ, ਕਸ਼ੇਮਾਨੰਦ ਵੀ।

ਸਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਰਾਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਨੌਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ

ਇਹ ਸਤਿਆ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਯੋਗ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਅਜਸ਼੍ਚ ਪਰਸ਼ੁਸ਼੍ਚੈਵ ਦਿਵ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਰ੍ਨ੍ਨਯਃ । ਦੇਵਾਨੁਜਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹੌਸ਼ਿਜਸ੍ਤਥਾ

ਅਜਾ, ਪਰਸ਼ੂ, ਦਿਵਿਆ, ਦਿਵਿਆਉਸ਼ਧੀ, ਨਯਾ, ਦੇਵਾਨੁਜਾ, ਅਪ੍ਰਤਿਮਾ, ਮਹੋਤਸਾਹ, ਉਸ਼ਿਜਾ ਵੀ।

ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਸੁਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਃ ਸੁਬਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪ੍ਰਣੇਤਾਰਸ੍ਤृਤੀਯਂ ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਵਿਨੀਤਾ, ਸੁਕੇਤੁ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਬਲਾ, ਸ਼ੁਚੀ — ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਤੀਜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ।

ਔਤ੍ਤਮੇ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇਣ ਤੁ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ

ਉੱਤਮ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ; ਹੁਣ ਤਾਮਸਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਣੋ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਤਾਮਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ । ਸਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰੂਪਾਃ ਸੁਧਿਯੋ ਹਰਯਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਗਣਾਃ

ਚੌਥੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਤਿਆ, ਸਵਰੂਪਾ, ਸੁਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਉਪਜੇ।

ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਦ੍ਧਿਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਤੇ । ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਾਣਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਣ੍ਯਾਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵਾष੍ਟਮਸ੍ਤਥਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਹੈ; ਸੀਰਸ਼ਣਿਆ ਦੇ ਸਤਿਆਪ੍ਰਾਣ, ਅਤੇ ਤਾਮਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ; ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਚ ਪ੍ਰਭੁਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਿਵਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥੨.੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਓ ਉੱਚੇ।

੬੨.੪੦ ਕਾਵ੍ਯੋ ਹਰ੍षਸ੍ਤਥਾ ਚੈਵ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪृਥੁਰੇਵ ਚ । ਆਤ੍ਰੇਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯੇਵ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਧਾਮਾ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ

ਕਾਵਿਆ, ਹਰਸ਼, ਕਾਸ਼ਿਆਪ, ਪ੍ਰਥੁ, ਆਤਰੇਆ, ਅਗਨਿ, ਜੋਤਿਰਧਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਨ।

ਪੌਲਹੋ ਵਨਪੀਠਸ਼੍ਚ ਗੋਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿष੍ਠ ਏਵ ਚ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ऋषਯਸ੍ਤਾਮਸੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪੌਲਹਾ, ਵਨਪੀਠ, ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਜਨੁਵਣ੍ਡਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨਰਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰ੍ਭਯਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਭृਤ੍ਯੋ ਹ੍ਯਵਕ੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਲੋਢੋ ਦृਢੋਦ੍ਯਤਃ । ऋਤਸ਼੍ਚ ऋਤਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਤਾਮਸਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਸੁਤਾਃ

ਜਨੁਵੰਡਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰਾ, ਖਿਆਤੀ, ਭਯਾ, ਪ੍ਰਿਯਭਰਤਿਆ, ਅਵਕਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਟਲੋਢਾ, ਦ੍ਰਿੜੋਦਯਤਾ, ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਰਿਤਬੰਧੂ — ਇਹ ਤਾਮਸ ਮਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਪਞ੍ਚਮੇਤ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਮਨੋਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਗਣਾਸ੍ਤੁ ਸੁਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਮਾਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

ਅਮृਤਾ ਭਾਭੂਤਰਜੋਵਿਕੁਣ੍ਠਾਃ ਸਸੁਮੇਧਸਃ । ਚਰਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਗਣਾਸ੍ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ

ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਭਾਭੂਤਰਜ, ਵਿਕੁੰਠਾ ਅਤੇ ਸਸੁਮੇਧਾ — ਇਹ ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਮਕਦੇ ਗਰੁੱਪ ਸਨ।

ਸ੍ਵਤ੍ਰਵਿਪ੍ਰੇਗ੍ਨਿਭਾਸਸ੍ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਿष੍ਠਾਮृਤਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਮਤਿਰ੍ਵਾਵਿਰਾਵਸ਼੍ਚ ਵਾਚਿਨੋਦਃ ਸ੍ਰਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਤਰਾ, ਵਿਪਰੇਗਨੀ, ਭਾਸਾ, ਸਵਾ, ਪ੍ਰਤਯੇਤੀ, ਸਥਾਮ੍ਰਿਤਾ, ਸੁਮਤੀ, ਵਾਵਿਰਾਵਾ, ਵਾਚਿਨੋਦਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਿਰਾਸ਼ੀ ਚ ਵਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਅਮृਤਾਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਣਵੇऽਨ੍ਤਰੇ

ਪ੍ਰਵੀਰਾਸ਼ੀ, ਵਾਦਾ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਾ — ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਅਮ੍ਰਿਤਾਭਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਚਾਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਮਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ऋਤਸਤ੍ਯੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਆਵृਤਿਰ੍ਵਿਵृਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਦੋ ਵਿਨਯ ਏਵ ਚ

ਮਤੀ, ਸੁਮਤੀ, ਰਿਤਾ, ਸਤਿਆ, ਆਵ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਵ੍ਰਿਤੀ, ਮਦਾ ਅਤੇ ਵਿਨਯਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ।

ਜੇਤਾ ਜਿष੍ਣੁਃ ਸਹਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਰਵਸਸ੍ਤਥਾ । ਇਤ੍ਯੇਤਾਨੀਹ ਨਾਮਾਨਿ ਆਭੂਤਰਜਸਾਂ ਵਿਦੁਃ

ਜੇਤਾ, ਜਿਸ਼ਨੁ, ਸਹਾ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ — ਇਹ ਭਾਭੂਤਰਜ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵृषਭੇਤ੍ਤਾ ਜਯੋ ਭੀਮਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਯਸ਼ੋ ਦਮਃ । ਨਾਥੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨਜੇਯਸ਼੍ਚ ਕृਸ਼ੋ ਗੌਰੋ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ । ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਵਿਕੁਣ੍ਠਾ ਵੈ ਸੁਮੇਧਾਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥੨.੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭੇਟਾ, ਜਯਾ, ਭੀਮਾ, ਸ਼ੁਚੀ, ਦਾਂਤਾ, ਯਸ਼ੋ, ਦਮਾ, ਨਾਥਾ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਜੇਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਗੌਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ — ਇਹ ਵਿਕੁੰਠਾ ਹਨ; ਹੁਣ ਸੁਮੇਧਾ ਸੁਣੋ।

੬੨.੫੦ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਮੇਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਪृਸ਼੍ਰਿਮੇਧਾਲ੍ਪਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋਮੇਧਾਦਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਸਤ੍ਯਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਮੇਧਾ, ਅਲਪਮੇਧਾ, ਭੂਯੋਮੇਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ — ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।

ਦੀਪ੍ਤਿਮੇਧਾ ਯਸ਼ੋਮੇਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਮੇਧਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾਸ਼੍ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੇਧਾਵਾਨ੍ ਮੇਧਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸੁਮੇਧਸਃ

ਦੀਪਤਿਮੇਧਾ, ਯਸ਼ੋਮੇਧਾ, ਸਥਿਰਮੇਧਾ, ਸਰਵਮੇਧਾ, ਅਸ਼ਵਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਤਿਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮੇਧਹਰਤਾ — ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਵਿਭੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਤੇषਾਮਾਸੀਦ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪੌਰੁषਃ । ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਵੇਦਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਯਜੁਰ੍ਨਾਮਾ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ

ਵਿਭੂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੇਦਬਾਹੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਯਜੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।

ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਵੇਦਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਾਸਿष੍ਠਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪੌਲਹਸ੍ਤਥਾ । ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰੇਯ ऋषਯੋ ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰੇ

ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ ਆੰਗਿਰਸ, ਵੇਦਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਗਵ, ਉਰਧਵਬਾਹੂ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਪਰਜਨਿਆ ਪੌਲਹਾ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ ਆਤਰੇਆ — ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰੈਵਤ ਸਮੇਂ ਹੋਏ।

ਮਹਾਪੁਰਾਣਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਪਰਹਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਬਲਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰਃ ਕੇਤੁਭृਙ੍ਗੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ । ਚਰਿष੍ਣਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਮਞ੍ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍

ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਕਰਿਸ਼ਣਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪੰਜਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੋਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸੋ ਰੈਵਤਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਨ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ

ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉਤਤਮ, ਤਾਮਸ ਅਤੇ ਰੈਵਤ — ਇਹ ਚਾਰ ਮਨੂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।

षष੍ਠੇ ਖਲ੍ਵਥ ਪਰ੍ਯਾਯੇ ਦੇਵਾ ਯੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਆਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਭਾਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਕਾਸ਼੍ਚ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਮਹਾਨੁਭਾਵਲੇਖਾਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਛੇਵੇਂ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਨ — ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਲੇਖਾ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵੌਕਸਃ ਸਰ੍ਗ ਏष ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਮਾਤृਨਾਮਭਿਃ । ਅਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਪ੍ਤਾਰ ਆਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਕੈਕੋ ਹ੍ਯष੍ਟਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਆਰਣਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਅਤੇ ਹਰ ਜਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਠ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋ ਵਸੁਹਯੋ ਹ੍ਯਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਤਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮਨ੍ਤਾ ਸੁਮਨ੍ਤਾ ਚ ਆਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ

ਅੰਤਰੀਕਸ਼, ਵਸੁਹਯ, ਅਤਿਥੀ, ਪ੍ਰਿਯਵਤ, ਸ਼੍ਰੋਤਾ, ਮੰਤਾ, ਸੁਮੰਤਾ — ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਯੇਨਭਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਯਃ ਪਥ੍ਯਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਸੁਮਨਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵੇਤਾਸ਼੍ਚ ਰੈਵਤਃ ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸਃ । ਦ੍ਯੁਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਃ ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ॥੨.੧.

ਸ਼ੇਨਭਦ੍ਰ, ਪਸ਼ਿਆ, ਪਥ੍ਯਨੇਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ, ਸੁਮਨਾ, ਸੁਵੇਤਾ, ਰੈਵਤ, ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਦਯੁਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸੱਤਵ — ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।