ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ਼ਲਾਤ੍ਮਜੋ ਹ੍ਯਾਰ੍ष੍ਟਿषੇਣਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਸ਼ਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸ਼ੌਨਕਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ष੍ਟਿषੇਣਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਕਾਸ਼ਯੋ ਰਾष੍ਟਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਸ਼ੌਣਕ ਅਤੇ ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਾ, ਕਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਦਿਰਘਤਪਾਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਤਃ। ਤਪਸਾ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਤੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਅਥੈਨਮृषਯਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੂਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਮਂ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਦਿਰਘਤਪਾਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਕ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ ।। ਕਥਂ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵੋ ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਹ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਃ ਸਮ੍ਭਵੋऽਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਹ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇऽਮृਤੇ ਪੁਰਾ ।। ੩੦.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇਓ, ਇੱਥੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮਿਆ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਕਲਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾਵृਤਃ। ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਂਸਿਦ੍ਧਕਾਯਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਟਮ੍ਭਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਜਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਦਜਸ੍ਤੁ ਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਅਜਨਮਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਅਜਨਮਾ ਹੈਂ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਜਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਅਜਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਂ ਤਨਯੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ। ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਭਾਗਂ ਸ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਮਮ ਲੋਕੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।। ੩੦.

ਅਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦਿਓ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਕृਤੋ ਯਜ੍ਞਵਿਭਾਗਸ੍ਤੁ ਯਜ੍ਞਿਯੌਰ੍ਹੇ ਸੁਰੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: 'ਯਜਨ ਦਾ ਵੰਡ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।'

ਵੇਦੇषੁ ਵਿਧਿਯੁਕ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਧਿਹੋਤ੍ਰਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਮਿਹ ਹੋਮੋ ਵੈ ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕਦਾਚਨ ।। ੩੦.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਿਵਾਜ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਨ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਅਰ੍ਵਾਕ੍ਸੁਤੋऽਸਿ ਹੇ ਦੇਵ ਨਾਮਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਸਿ ਵੈ ਪ੍ਰਭੋ। ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਨ੍ਤੁ ਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਂ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤਿਙ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ ।। ੩੦.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ। ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ।

ਅਣਿਮਾਦਿਯੁਤਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਤੇਨੈਵ ਚ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਪ੍ਰਭੋ। ਚਾਰੁਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਘृਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੩੦.

ਤੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਰਖੇਗਾ। ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਏਂਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜਣਗੇ।

ਅਥ ਚ ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਸਿ। ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵੀ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਜਯੋਨਿਨਾ ।। ੩੦.

ਫਿਰ ਤੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰਨ੍ਤਰ੍ਦਘੇ ਤਤਃ ।। ੩੦.

ਜਦ ਦੂਜਾ ਦਵਾਪਰ ਆਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੌਨਹੋਤ੍ਰਃ ਸ ਕਾਸ਼ਿਰਾਟ੍। ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ ਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਨृਪੋ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਦੂਜੇ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੌਨਹੋਤ੍ਰ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਪ ਕਰਿਆ; ਰਾਜਾ ਦਿਰਘਤਪਾਸ ਨੇ ਵੀ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਅਜਂ ਦੇਵਨ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਹ੍ਯਾਰਿਰਾਧਯਿषੁਰ੍ਨृਪਃ। ਵਰੇਣ ਚ੍ਛਨ੍ਦਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰੀਤੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਨृਪਮ੍ ।। ੩੦.

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਜਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਇਸ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨृਪ ਉਵਾਚ।। ਭਗਵਨ੍ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਭਵ। ਤਥੇਤਿ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੩੦.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਭਗਵਾਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।' ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਦਾ। ਕਾਸ਼ਿਰਾਜੋ ਮਹਾਰਾਜਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਰੋਗਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ ।। ੩੦.

ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਭਿषਕ੍ਕ੍ਰਿਯਮ੍। ਤਮष੍ਟਧਾ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੩੦.

ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।

ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੇਤੁਮਾਨਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਅਥ ਕੇਤੁਮਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਭੋ ਭੀਮਰਥੋ ਨृਪਃ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਧਿਪੋऽਭਵਤ੍ ।। ੩੦.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੇਤੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਭੀਮਰਥ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਭੀਮਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵੋਦਾਸਾ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਪੁਰੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰਾ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ੇਣਕੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ।। ੩੦.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਸ਼ੇਣਕਾ ਸੀ, ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਹਿ ਸਾ ਪੁਰੀ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਭਵਿਤ੍ਰੀਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਾਲੀ ਰਹੇਗਾ।

ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਸ਼ਪ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਦਿਵੋਦਾਸਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਵਿषਯਾਨ੍ਤੇ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਗੋਮਤ੍ਯਾਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।

ऋष ਊਚੁਃ।। ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਕਿਮਰ੍ਥਨ੍ਤਾਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭਃ ਸ਼ਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਪੁਰਾ। ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਯਃ ।। ੩੦.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ? ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਨਿਕੁੰਭ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਦਿਵੋਦਾਸਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਨਗਰੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਵਸਤੇ ਸ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ੍ਫੀਤਾਯਾਂ ਵੈ ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੩੦.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਪਾਠੀਵ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਫਲਦੇ-ਫੁਲਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਕृਤਦਾਰੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਸ੍ਤੁ ਵਸਾਨਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਨ੍ਤਿਕੇ ।। ੩੦.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਦੇਵਾਜ੍ਞਯਾ ਪਾਰਿषਦਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ। ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈ ਰੂਪਵਿਸ਼ੇषਸ੍ਤੋषਯਨ੍ਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ ।। ੩੦.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਰਸ਼ਦ ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਹृष੍ਯਤਿ ਤੈਰ੍ਮਹਾਦੇਵੋ ਮੇਨਾ ਨੈਵ ਤੁ ਹृष੍ਯਤਿ। ਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ ਸਾ ਨਿਤ੍ਯਞ੍ਚ ਦੇਵਂ ਦੇਵੀਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮੇਨਾ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਗੁਣ ਲੱਭਦੀ ਰਹੀ।

ਮਮ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤ੍ਵਨਾਚਾਰਸ੍ਤਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਦਰਿਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੇਹ ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਂ ਲਡਤੇऽਨਘੇ ।। ੩੦.

"ਤੇਰੇ ਪਾਸੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ।"

ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਵਚਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਬਾਵਾਨ੍ਨਚਾਕ੍ਸ਼ਮਤ੍। ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਰਦਾ ਹਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਥਾਗਮਤ੍ ।। ੩੦.

ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਰੀ ਸਵਭਾਵ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ; ਪਰ ਹੱਸ ਕੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲੀ ਗਈ।