ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦृषਦ੍ਵਤੀਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਤ੍ਤਥਾष੍ਟਕਃ। ਅष੍ਟਕਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਯੋ ਹਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਜਹ੍ਨੁਗਣੋਮਯਾ ।। ੨੯.

ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਟਕਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜਹਨੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ ।। ਕਿਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤਪਸੇਹ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਵਾ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨृਪੈਃ ।। ੨੯.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਸ ਲਕੜ, ਧਰਮ, ਤਪ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ?

ਯੇਨ ਯੋਨਾਭਿਧਾ ਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਗਤਾਃ । ਵਿਸ਼ੇषਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਪਸਾ ਦਾਨਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੯.

ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ, ਕਿਸ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ? ਮੈਂ ਇਹ ਫਰਕ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਤਪ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮਰ੍ਥਵਤ੍। ਅਨ੍ਯਾਯੋਪਗਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਾਹृਤ੍ਯ ਯਜਨੇ ਧਿਯਾ। ਧਰ੍ਮਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਯਜਤੇ ਨ ਧਰ੍ਮਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕਹੀ: ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚੈਤਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ। ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਦਮ੍ਭਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਇਹ ਧਰਮ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਧਨਲੋਭਾਨ੍ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ। ਰਾਗਮੋਹਾਨ੍ਵਿਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ ।। ੨੯.

ਕਈ ਵਾਰ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਗ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਅਫਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿਂਸਕਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਏਵਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਧਨਂ ਮੋਹਾਦ੍ਦਦਤੋ ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਹ। ਸਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣੋ ਦਾਨਂ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਮੋਹ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਾਨ ਕਦੇ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।

ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍। ਕਾਮਾਨਨਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਯਜਤੇ ਚ ਦਦਾਤਿ ਚ ।। ੨੯.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਧਨ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਨਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਦਾਨਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਚ੍ਚ ਦਾਨਂ ਸੁਖੋਦਯਮ੍। ਦਾਨੇਨ ਭੋਗਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੯.

ਉਹ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਤਪਸਾ ਤੁ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਸ ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਲੋਕੇष੍ਵਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ; ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਥਾ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਤਥਾ ਤਪਃ। ਸਂਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤਪਸਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਦਾਨ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤਿਆਗ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰृਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਤਪਃਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਨਰਪਤਿਰ੍ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਸਂਕृਤਿਃ ਕਪਿਃ ।। ੨੯.

ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਪੁਤ ਤੇ ਦੁਜਾਤੀ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ, ਮਾਂਧਾਤਾ, ਸੰਕ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਕਪੀ।

ਕਪੇਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨृਹਵਾਨृਥੁਃ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣੋऽਮੀਢਸ਼੍ਚ ਭਾਗਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਕਪੀ, ਪੁਰੁਕੁਤਸ, ਸਤਿਆ, ਅਨ੍ਰਹਵਾ, ਰਥੂ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਅਮੀਢਾ, ਭਾਗਾ, ਅਨਯਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ।

ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਜਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਰਥਾਃ। ਰਥੀਤਰਸ਼੍ਚ ਰੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਵृਦ੍ਧਾਦਯੋ ਨृਪਾਃ ।। ੨੯.

ਕਕਸ਼ੀਵਾ, ਸ਼ਿਜਯਾ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਥੀ; ਰਥੀਤਰਾ, ਰੁੰਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁਵ੍ਰਿੱਧਾ ਆਦਿ ਰਾਜੇ।

ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਪਸਾ ऋषਿਤਾਙ੍ਗਤਾਃ । ਏਤੇ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੁਮਹਤੀਙ੍ਗਤਾਃ। ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਯੋਰ੍ਵਂਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਹ ਸਭ ਰਾਜਪੁਤ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ; ਇਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਯੁ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਏਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਞ੍ਚੈਵਾਸਨ੍ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਤਨਯਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਭਾਯਾਂ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਨृਪਾਃ ।। ੩੦.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭਾ ਤੋਂ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

ਨਹੁषਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਧਰ੍ਮ੍ਮਾ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਵृਦ੍ਧਾਤ੍ਮਜਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਤਹੋਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।। ੩੦.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹੁਸ਼ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੁੱਤਰਧਰਮ; ਧਰਮਵ੍ਰਿੱਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਤਹੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸੁਤਹੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਯਾਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਾਃ। ਕਾਸ਼ਃ ਸ਼ਲਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤਥਾ ਗृਤ੍ਸਮਦਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੦.

ਸੁਤਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ: ਕਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਲਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਗृਤ੍ਸਮਦਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ੁਨਕੋ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੌਨਕਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੦.

ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੌਨਕਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਪੁਤ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਏਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੇ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ਼ਲਾਤ੍ਮਜੋ ਹ੍ਯਾਰ੍ष੍ਟਿषੇਣਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੩੦.

ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਸ਼ਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸ਼ੌਨਕਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ष੍ਟਿषੇਣਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਕਾਸ਼ਯੋ ਰਾष੍ਟਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਸ਼ੌਣਕ ਅਤੇ ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਾ, ਕਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਦਿਰਘਤਪਾਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਤਃ। ਤਪਸਾ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਤੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਅਥੈਨਮृषਯਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸੂਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਮਂ ਪੁਨਃ ।। ੩੦.

ਦਿਰਘਤਪਾਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਕ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ ।। ਕਥਂ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਦ੍ਦੇਵੋ ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਹ ਜਜ੍ਞਿਵਾਨ੍। ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਃ ਸਮ੍ਭਵੋऽਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਹ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ ਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇऽਮृਤੇ ਪੁਰਾ ।। ੩੦.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇਓ, ਇੱਥੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮਿਆ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਕਲਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾਵृਤਃ। ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਂਸਿਦ੍ਧਕਾਯਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਟਮ੍ਭਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਜਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਦਜਸ੍ਤੁ ਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੦.

ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਅਜਨਮਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਅਜਨਮਾ ਹੈਂ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਜਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਅਜਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਂ ਤਨਯੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ। ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਭਾਗਂ ਸ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਮਮ ਲੋਕੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।। ੩੦.

ਅਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦਿਓ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਕृਤੋ ਯਜ੍ਞਵਿਭਾਗਸ੍ਤੁ ਯਜ੍ਞਿਯੌਰ੍ਹੇ ਸੁਰੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: 'ਯਜਨ ਦਾ ਵੰਡ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।'

ਵੇਦੇषੁ ਵਿਧਿਯੁਕ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਧਿਹੋਤ੍ਰਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਮਿਹ ਹੋਮੋ ਵੈ ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕਦਾਚਨ ।। ੩੦.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਿਵਾਜ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਨ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।