ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਾਧਿਃ ਸਦਾਰਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ऋਚੀਕਾਸ਼੍ਰਮਮਭ੍ਯਗਾਤ੍। ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਸੁਤਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੯.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਾਧੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰੁਚੀਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ।

ਚਰੁਦ੍ਵਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ऋषੇਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸਦਾ। ਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਵਚਨਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਹृष੍ਟਾ ਮਾਤ੍ਰੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੨੯.

ਸਤਯਵਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਰੁਸ਼ਿ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਦੋ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।

ਮਾਤਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯੈ ਦੈਵੇਨ ਦੁਹਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਂ ਚਰੁਂ ਦਦੌ । ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰੁਮਥਾਜ੍ਞਾਨਾਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸਾ ਚਕਾਰ ਹ ।। ੨੯.

ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

ਅਥ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਗਰ੍ਭਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਦੀਪ੍ਤੇਨ ਵਪੁषਾ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ।। ੨੯.

ਫਿਰ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ।

ਤਮृਚੀਕਸ੍ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੋਗੇਨਾਪ੍ਯਨੁਮृਸ਼੍ਯ ਚ। ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ।। ੨੯.

ਰੁਚੀਕ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ।

ਮਾਤੁਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਤੇ ਭਦ੍ਰੇ ਚਰੁਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਹੇਤੁਨਾ। ਜਨਿष੍ਯਤਿ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਤਿਦਾਰੁਣਃ ।। ੨੯.

ਭਲੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਬਦਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੜਾ ਤੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।

ਮਾਤਾ ਜਨਿष੍ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਤਥਾਭੂਤਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਪਸਾ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤਦਾ। ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪਤਿਂ ਸੁਤੋ ਮੇ ਨੇਦृਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਪਸਦਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੯.

ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ: 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤ ਹੋਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਰੁਸ਼ਿ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਨੈष ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਕਾਮੋ ਮਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਉਗ੍ਰਕਰ੍ਮਾ ਭਵੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਭਲੇ, ਇਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨਾ ਤੂੰ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰੜਾ ਤੇ ਉਗਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਵਾਕ੍ਯਮੇਵਮੁਕ੍ਤਾਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍। ਇਚ੍ਛਁਲ੍ਲੋਕਾਨਪਿ ਮੁਨੇ ਸृਜੇਥਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸੁਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਫਿਰ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਰੁਸ਼ਿ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?'

ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਕਮृਜੁਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਕਾਮਮੇਵਂਵਿਧਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੯.

ਪਤੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ।

ਮਯ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਮੇਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਮਕਰੋਤ੍ ਸ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸੋ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

ਪੁਤ੍ਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਮੇ ਪੌਤ੍ਰੇ ਵਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ। ਤ੍ਵਯਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾ ਭਦ੍ਰੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੯.

ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਸੁੰਦਰੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਭਲੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਭਾਰ੍ਗਵਮ੍। ਤਪਸ੍ਯਭਿਰਤਨ੍ਦਾਨ੍ਤਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।। ੨੯.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਜਮਦਗਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ।

ਭृਗੋਸ਼੍ਚਰੁਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਰੌਦ੍ਰਵੈष੍ਣਵਯੋਃ ਪੁਰਾ। ਯਮਨਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ ।। ੨੯.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਤਪ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਾਗ ਦੇ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਮਦਗਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਾਯਾਦਂ ਗਾਧਿਃ ਕੁਸ਼ਿਕਨਨ੍ਦਨਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਹਿਤੋ (ਸਵਿਤਾ) ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਵृਤਃ ।। ੨੯.

ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਾਧੀ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।

ਸਾ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ। ਕੌਸ਼ਿਕੀਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਯਂ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੨੯.

ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀ।

ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ੇ ਤ੍ਵਭਵਤ੍ਸੁਵੇਣੁਰ੍ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੨੯.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਵੇਣੁ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਾਮਲੀ ਨਾਮ ਰੇਣੁਕਾ। ਰੇਣੁ ਕਾਯਾਨ੍ਤੁ ਕਾਮਲ੍ਯਾਂ ਤਪੋਧृਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਆਰ੍ਚੀਕੋ ਜਨਯਾਮਾਸ ਜਮਦਗ੍ਨਿਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੨੯.

ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੇਣੁਕਾ ਸੀ, ਕਾਮਲੀ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਾਮਲੀ ਤੇ ਰੇਣੁ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਰਚੀਕ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਤਗਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਮ੍। ਰਾਮਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਪਾਵਕਮ੍ ।। ੨੯.

ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

ਔਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯੈਵਮृਚੀਕਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮਨਾਃ। ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤੋ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ। ਮਧ੍ਯਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਫਃ ਸ਼ੁਨਃਪੁਚ੍ਛਃ ਕਨਿष੍ਠਕਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਵ ਅਤੇ ਆਰਚੀਕ ਤੋਂ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਜਮਦਗਨੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫਾ ਸੀ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ੁਨਹਪੁਛਾ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਜਜ੍ਞੇ ਭृਗੁਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕੌਸ਼ਿਕਾਦ੍ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ।। ੨੯.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰਥ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਫੋऽਭਵਨ੍ਮੁਨਿਃ। ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞੇ ਤੁ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵੇ ਨਿਯੁਤਃ ਸਵੈ। ਦੇਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਃ ਸ ਵੈ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਰਾਤਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੯.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫਾ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣਿਆ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਬੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਰਾਤਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਨਃ ਸ਼ੇਫੋऽਗ੍ਰਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਮਧੁਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਦੇਵੌ ਧ੍ਰੁਵਾष੍ਟਕੌ ।। ੨੯.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਚਛੰਦ, ਨਯਾ, ਕ੍ਰਿਤਦੇਵ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾਠਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਕਚ੍ਛਪਃ ਪੂਰਣਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸੁਤਾਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਤੇषਾਂ ਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਬਹੁਧਾ ਕੌਸ਼ਿਕਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੨੯.

ਕੱਛਪ ਅਤੇ ਪੂਰਣ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੌਸ਼ਿਕਾਂ ਦੇ, ਕਈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਪਾਰ੍ਥਿਵਾ ਦੇਵਰਾਤਾਸ਼੍ਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਾ ਸਮਰ੍षਣਾਃ । ਉਦੁਮ੍ਬਰਾ ਉਦੁਮ੍ਲਾਨਾਸ੍ਤਾਰਕਾ ਯਮਮੁਞ੍ਚਤਾਃ ।। ੨੯.

ਪਾਰਥਿਵ, ਦੇਵਰਾਤਾ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ, ਸਮਰਸ਼ਣਾ, ਉਦੁੰਬਰਾ, ਉਦੁੰਮਲਾਨਾ, ਤਾਰਕਾ ਅਤੇ ਯਮਮੁੰਚਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਲੋਹਿਣ੍ਯੋ ਰੇਣਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਕਾਰੀषਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਬਭ੍ਰਵਃ ਪਾਣਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਯਾਵਜਪ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਲੋਹਿਨਯ, ਰੇਣਵ, ਤੇ ਕਾਰੀਸ਼ਵ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਭਰਵ, ਪਾਣਿਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਤੇ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ੍ਯਙ੍ਕृਤਾ ਗਾਲਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਦੇਵਲਾ ਯਾਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਙ੍ਕਾਯਨਬਾष੍ਕਲਾਃ ।। ੨੯.

ਸ਼ਾਲਾਵਤੀ ਤੋਂ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਸਯੰਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਗਾਲਵ ਆਏ। ਦੇਵਲ, ਯਮਦੂਤ, ਸ਼ਾਲੰਕਾਯਨ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਦਦਾਤਿ ਬਾਦਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ऋष੍ਯਨ੍ਤਰਵਿਵਾਙ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਬਹਵਃ ਸ਼ੌਸ਼ਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੯.

ਦਦਾਤੀ, ਬਾਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਈ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਸ਼ੌਸ਼ਿਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ।