ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮਰ੍ਥਵਤ੍। ਅਨ੍ਯਾਯੋਪਗਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਾਹृਤ੍ਯ ਯਜਨੇ ਧਿਯਾ। ਧਰ੍ਮਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਯਜਤੇ ਨ ਧਰ੍ਮਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਾਤ ਆਖੀ: ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚੈਤਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ। ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਦਮ੍ਭਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਇਸ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਧਨਲੋਭਾਨ੍ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ। ਰਾਗਮੋਹਾਨ੍ਵਿਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ ।। ੨੯.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਤੇ ਮੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਅਫਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿਂਸਕਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਕਠੋਰ ਤੇ ਮੰਦ-ਮਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਧਨਂ ਮੋਹਾਦ੍ਦਦਤੋ ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਹ। ਸਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣੋ ਦਾਨਂ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਧਨ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।

ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍। ਕਾਮਾਨਨਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਯਜਤੇ ਚ ਦਦਾਤਿ ਚ ।। ੨੯.

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—

ਸ ਦਾਨਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਚ੍ਚ ਦਾਨਂ ਸੁਖੋਦਯਮ੍। ਦਾਨੇਨ ਭੋਗਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੯.

ਉਹ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਪਸਾ ਤੁ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਸ ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਲੋਕੇष੍ਵਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਥਾ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਤਥਾ ਤਪਃ। ਸਂਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤਪਸਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਦਾਨ ਤੋਂ ਯਜਨ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਯਜਨ ਤੋਂ ਤਪਸਿਆ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰृਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਤਪਃਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਨਰਪਤਿਰ੍ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਸਂਕृਤਿਃ ਕਪਿਃ ।। ੨੯.

ਸਚਮੁਚ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਲ ਤੋਂ ਆਏ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ, ਮਾਂਧਾਤਾ, ਸੰਕ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਕਪੀ।

ਕਪੇਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨृਹਵਾਨृਥੁਃ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣੋऽਮੀਢਸ਼੍ਚ ਭਾਗਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਕਪੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਕੁਤਸ, ਸਤਿਆਵ੍ਰਤ, ਰਥੁ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਅਮੀਢਾ, ਭਾਗ ਤੇ ਅਨਯੋਨਯਾ ਵੀ ਹਨ।

ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਜਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਰਥਾਃ। ਰਥੀਤਰਸ਼੍ਚ ਰੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਵृਦ੍ਧਾਦਯੋ ਨृਪਾਃ ।। ੨੯.

ਕਕਸ਼ੀਵਤ, ਸ਼ਿਜਯਾ, ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਰਥੀਤਰਾ, ਰੁੰਦਾ, ਵਿਸ਼ਣੁਵ੍ਰਿਧਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਪਸਾ ऋषਿਤਾਙ੍ਗਤਾਃ । ਏਤੇ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੁਮਹਤੀਙ੍ਗਤਾਃ। ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਯੋਰ੍ਵਂਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਲ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਸਭ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਯੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮ੍ -

ਉੱਤਰ ਅੱਧਾ—

ਸੂਤ ਉਵਾਚ ।। ਪਿਤਾ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵੈਵਿਪ੍ਰਾ ਜਜ੍ਞੇऽਤ੍ਰਿਰ੍ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਸੋऽਤਿ ਤਸ੍ਥੌ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨ੍ਭਗਵਾਨ੍ਤ੍ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ।। ੨੮.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਮਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੈਵਿਪ੍ਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਭਗਵਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯੇਵ ਸਮਾਚਰਨ੍। ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯਸ਼ਿਲਾਭੂਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ।। ੨੮.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ; ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੀ ਬਾਂਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਨਾਮ ਤਪੋ ਯੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਪੁਰਾ। ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਨਿਮਿषਸ੍ਪृਹਮ੍। ਸੋਮਤ੍ਵਨ੍ਤਨੁਰਾਪੇਦੇ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੀ ਰੇਤ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਬੁਧੀ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਾਚਕ੍ਰਮੇ ਤਸ੍ਯ ਸੋਮਤ੍ਵਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਸੋਮਃ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ ਵਾ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ, ਸੋਮਾ ਉਪਰ ਵਧਿਆ; ਸੋਮਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਗਿਆ, ਤੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ।

ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਵਿਧਿਨਾਦਿष੍ਟਾ ਦਸ਼ ਦੇਵ੍ਯੋ ਦਧੁਸ੍ਤਦਾ। ਸਮੇਤ੍ਯ ਧਾਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਨ ਚ ਤਾਃ ਸਮਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਉਹ ਗਰਭ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਹਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਸੀ।

ਸ ਤਾਭ੍ਯਃ ਸਹਸੈਵਾਥ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਭਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਯਥਾਵਭਾਸਯਂਲ੍ਲੋਕਾਞ੍ਝੀਤਾਂਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨਃ ।। ੨੮.

ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਗਰਭ, ਅਚਾਨਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਯਦਾ ਨ ਧਾਰਣੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਤਤਃ ਸ ਤਾਭਿਃ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ਨਿਪਪਾਤ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਪਤਨ੍ਤਂ ਸੋਮਮਾਲੋਕ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ। ਰਥਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਹਿ ਦੇਵਮਯੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਥੀ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਗਰਃ। ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਜਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਿਤੇਨੇਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੮.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਉਹ ਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਤੇ ਡਿੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਦੇਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰੇऽਤ੍ਰੇਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ। ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਮਾਨਸਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਤ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ—ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਤਤ੍ਰੈਵਾਙ੍ਗਿਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭृਗੋਸ਼੍ਚੈਵਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤਥਾ। ऋਗ੍ਭਿਰ੍ਯਜੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰਥਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸੈਰਪਿ ।। ੨੮.

ਉਥੇ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਭਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਤਤਃ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਯ ਤੇਜਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਵਤਃ। ਆਪ੍ਯਾਯਮਾਨਂ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਭਾਵਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੨੮.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੋਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਵਧ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਸਮੇਨ ਰਥਮੁਖ੍ਯੇਨ ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍। ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਵਿਪੁਲ ਸ਼੍ਚਕਾਰਾਭਿਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਮੁੱਖ ਰਥ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਤਾਈਂ ਵਾਰ ਵੱਡਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ।

ਤਸ੍ਯ ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਤੇਜਃ ਪृਥਿਵੀਮਨ੍ਵਪਦ੍ਯਤ। ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤੇਜਸਾ ਸਂਜ੍ਵਲਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। ੨੮.

ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਤੇਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਉੱਗ ਆਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।