ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਨਃ ਸ਼ੇਫੋऽਗ੍ਰਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਮਧੁਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਦੇਵੌ ਧ੍ਰੁਵਾष੍ਟਕੌ ।। ੨੯.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੁਚਛੰਦ, ਨਯਾ, ਕ੍ਰਿਤਦੇਵ ਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ਷ਟਕ ਵੀ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਚ੍ਛਪਃ ਪੂਰਣਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸੁਤਾਸ੍ਤੁ ਵੈ। ਤੇषਾਂ ਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਬਹੁਧਾ ਕੌਸ਼ਿਕਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੨੯.

ਕੱਛਪ ਤੇ ਪੂਰਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਬਹੁਤਾਂ ਹੀ ਬਣੇ।

ਪਾਰ੍ਥਿਵਾ ਦੇਵਰਾਤਾਸ਼੍ਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਾ ਸਮਰ੍षਣਾਃ । ਉਦੁਮ੍ਬਰਾ ਉਦੁਮ੍ਲਾਨਾਸ੍ਤਾਰਕਾ ਯਮਮੁਞ੍ਚਤਾਃ ।। ੨੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ, ਦੇਵਰਤ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ, ਸਮਰਸ਼ਣ, ਉਦੁੰਬਰ, ਉਦੁੰਮਲਾਨ, ਤਾਰਕ ਤੇ ਯਮ ਵਲੋਂ ਛੁਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਨ।

ਲੋਹਿਣ੍ਯੋ ਰੇਣਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਕਾਰੀषਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਬਭ੍ਰਵਃ ਪਾਣਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਯਾਵਜਪ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਲੋਹਿਨ, ਰੇਣਵ, ਤੇ ਕਾਰੀਸ਼ਵ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਭ੍ਰਵ, ਪਾਣਿਨ ਤੇ ਧਿਆਨ-ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ੍ਯਙ੍ਕृਤਾ ਗਾਲਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਦੇਵਲਾ ਯਾਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਙ੍ਕਾਯਨਬਾष੍ਕਲਾਃ ।। ੨੯.

ਸ਼ਾਲਾਵਤੀ ਤੋਂ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਸਿਆੰਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਗਾਲਵ ਜਨਮਿਆ। ਦੇਵਲ, ਯਮਦੂਤ, ਸ਼ਾਲੰਕਾਯਨ ਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲ ਵੀ ਹਨ।

ਦਦਾਤਿ ਬਾਦਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ऋष੍ਯਨ੍ਤਰਵਿਵਾਙ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਬਹਵਃ ਸ਼ੌਸ਼ਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੨੯.

ਦਦਾਤੀ, ਬਾਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬਹੁਤ ਸੌਸ਼ਿਕ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੌਸ਼ਿਕਾਸੋਸ਼੍ਰੁਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਸੈਧਵਾਯਨਾਃ। ਪੌਰੋਰਵਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਃ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੯.

ਕੌਸ਼ਿਕ, ਓਸ਼ਰੁਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੈਧਵਾਯਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।

ਦृषਦ੍ਵਤੀਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਤ੍ਤਥਾष੍ਟਕਃ। ਅष੍ਟਕਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਯੋ ਹਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਜਹ੍ਨੁਗਣੋਮਯਾ ।। ੨੯.

ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅਸ਼ਟਕਾ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਹਨੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ ।। ਕਿਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤਪਸੇਹ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਵਾ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨृਪੈਃ ।। ੨੯.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਸ ਗੁਣ, ਕਿਸ ਧਰਮ, ਕਿਸ ਤਪ ਜਾਂ ਕਿਸ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ?

ਯੇਨ ਯੋਨਾਭਿਧਾ ਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਗਤਾਃ । ਵਿਸ਼ੇषਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਪਸਾ ਦਾਨਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੯.

ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ? ਮੈਂ ਇਹ ਫਰਕ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਇਹ ਤਪ ਜਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮਰ੍ਥਵਤ੍। ਅਨ੍ਯਾਯੋਪਗਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਾਹृਤ੍ਯ ਯਜਨੇ ਧਿਯਾ। ਧਰ੍ਮਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਯਜਤੇ ਨ ਧਰ੍ਮਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਾਤ ਆਖੀ: ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚੈਤਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਯ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ। ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਦਮ੍ਭਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਇਸ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਧਨਲੋਭਾਨ੍ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ। ਰਾਗਮੋਹਾਨ੍ਵਿਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ ।। ੨੯.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਤੇ ਮੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਅਫਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿਂਸਕਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਕਠੋਰ ਤੇ ਮੰਦ-ਮਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਧਨਂ ਮੋਹਾਦ੍ਦਦਤੋ ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਹ। ਸਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣੋ ਦਾਨਂ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਧਨ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।

ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍। ਕਾਮਾਨਨਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ਯਜਤੇ ਚ ਦਦਾਤਿ ਚ ।। ੨੯.

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—

ਸ ਦਾਨਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਚ੍ਚ ਦਾਨਂ ਸੁਖੋਦਯਮ੍। ਦਾਨੇਨ ਭੋਗਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੯.

ਉਹ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਪਸਾ ਤੁ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨ ਲੋਕਾਨ੍ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਸ ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਲੋਕੇष੍ਵਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੨੯.

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਥਾ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਤਥਾ ਤਪਃ। ਸਂਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤਪਸਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਦਾਨ ਤੋਂ ਯਜਨ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਯਜਨ ਤੋਂ ਤਪਸਿਆ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰृਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਤਪਃਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਨਰਪਤਿਰ੍ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਸਂਕृਤਿਃ ਕਪਿਃ ।। ੨੯.

ਸਚਮੁਚ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਤੇ ਰਾਜਕੁਲ ਤੋਂ ਆਏ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ, ਮਾਂਧਾਤਾ, ਸੰਕ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਕਪੀ।

ਕਪੇਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਕੁਤ੍ਸਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨृਹਵਾਨृਥੁਃ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣੋऽਮੀਢਸ਼੍ਚ ਭਾਗਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਕਪੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਕੁਤਸ, ਸਤਿਆਵ੍ਰਤ, ਰਥੁ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਅਮੀਢਾ, ਭਾਗ ਤੇ ਅਨਯੋਨਯਾ ਵੀ ਹਨ।

ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਜਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਰਥਾਃ। ਰਥੀਤਰਸ਼੍ਚ ਰੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਵृਦ੍ਧਾਦਯੋ ਨृਪਾਃ ।। ੨੯.

ਕਕਸ਼ੀਵਤ, ਸ਼ਿਜਯਾ, ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਰਥੀਤਰਾ, ਰੁੰਦਾ, ਵਿਸ਼ਣੁਵ੍ਰਿਧਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਤਪਸਾ ऋषਿਤਾਙ੍ਗਤਾਃ । ਏਤੇ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੁਮਹਤੀਙ੍ਗਤਾਃ। ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਯੋਰ੍ਵਂਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੨੯.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਲ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਸਭ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਯੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮ੍ -

ਉੱਤਰ ਅੱਧਾ—

ਸੂਤ ਉਵਾਚ ।। ਪਿਤਾ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵੈਵਿਪ੍ਰਾ ਜਜ੍ਞੇऽਤ੍ਰਿਰ੍ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਸੋऽਤਿ ਤਸ੍ਥੌ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨ੍ਭਗਵਾਨ੍ਤ੍ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ।। ੨੮.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਮਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੈਵਿਪ੍ਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਭਗਵਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯੇਵ ਸਮਾਚਰਨ੍। ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯਸ਼ਿਲਾਭੂਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ।। ੨੮.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ; ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਉੱਚੀ ਬਾਂਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਨਾਮ ਤਪੋ ਯੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਪੁਰਾ। ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਨਿਮਿषਸ੍ਪृਹਮ੍। ਸੋਮਤ੍ਵਨ੍ਤਨੁਰਾਪੇਦੇ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੀ ਰੇਤ ਨਾਲ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਬੁਧੀ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।

ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਾਚਕ੍ਰਮੇ ਤਸ੍ਯ ਸੋਮਤ੍ਵਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ। ਸੋਮਃ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ ਵਾ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ, ਸੋਮਾ ਉਪਰ ਵਧਿਆ; ਸੋਮਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਗਿਆ, ਤੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ।