ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ। ਗਾਧਿਰ੍ਨਾਮਾਭਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ ।। ੨੯.

ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਧੀ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।

ਪੌਰੁਕੁਤ੍ਸਾਭਵਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਗਾਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਮਜਾਯਤ। ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਤਾਂ ਗਾਧਿਪੁਤ੍ਰਃ ਕਾਵ੍ਯਾਯ ऋਚੀਕਾਯ ਦਦੌ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੯.

ਗਾਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਰੁਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਗਾਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਹੋਈ। ਗਾਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੀਕ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੈ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਸਾਧਯਾਮਾਸ ਚਰੁਂ ਗਾਧੇਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੯.

ਉਸ ਵਿਚ ਭਰਗਵ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਧੀ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਚੜ੍ਹਾਈ।

ਤਥਾ ਚਾਹੂਯ ਸੁਧृਤਿऋਚੀਕੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤਦਾ। ਉਪਯੋਜ੍ਯਸ਼੍ਚਰੁਰਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਚ ਤੇਸ਼ੁਭੇ ।। ੨੯.

ਫਿਰ ਸੁਧ੍ਰਿਤਿ ਰਚੀਕ, ਭਰਗਵ, ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਚੜ੍ਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ।'

ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਨਿष੍ਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਰ੍षਭਃ। ਅਜੇਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਰ੍षਭਸੂਦਨਃ ।। ੨੯.

ਉਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜੈਯ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਵਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਧृਤਿਨ੍ਤਂ ਤਪੋਧਨਮ੍। ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਕਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚਰੁਰੇष ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੨੯.

ਓ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਆਵੇਗਾ—ਉਹ ਡਿੱਠਾ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਚਾਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਮृਚੀਕੋ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਤਪਸ੍ਯਾਭਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰੁਚੀਕ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਗਾਧਿਃ ਸਦਾਰਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ऋਚੀਕਾਸ਼੍ਰਮਮਭ੍ਯਗਾਤ੍। ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਸੁਤਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੯.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਾਧੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰੁਚੀਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ।

ਚਰੁਦ੍ਵਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ऋषੇਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸਦਾ। ਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਵਚਨਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਹृष੍ਟਾ ਮਾਤ੍ਰੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।। ੨੯.

ਸਤੀਵਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਚਾਰੂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਮਾਤਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯੈ ਦੈਵੇਨ ਦੁਹਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਂ ਚਰੁਂ ਦਦੌ । ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰੁਮਥਾਜ੍ਞਾਨਾਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸਾ ਚਕਾਰ ਹ ।। ੨੯.

ਮਾਤਾ ਨੇ, ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਚਾਰੂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਧੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਚਾਰੂ ਪੀ ਲਿਆ।

ਅਥ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਗਰ੍ਭਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਦੀਪ੍ਤੇਨ ਵਪੁषਾ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ।। ੨੯.

ਫਿਰ ਸਤੀਵਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਤਮृਚੀਕਸ੍ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੋਗੇਨਾਪ੍ਯਨੁਮृਸ਼੍ਯ ਚ। ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਂ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ।। ੨੯.

ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜਰੀਏ ਸਮਝ ਕੇ, ਰੁਚੀਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਮਾਤੁਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਤੇ ਭਦ੍ਰੇ ਚਰੁਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਹੇਤੁਨਾ। ਜਨਿष੍ਯਤਿ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਤਿਦਾਰੁਣਃ ।। ੨੯.

ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਾਰੂ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕਠੋਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਹੋਣਗੇ, ਓ ਭਲੀ।

ਮਾਤਾ ਜਨਿष੍ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਤਥਾਭੂਤਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਪਸਾ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਤਪ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਤਪ ਉਸ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤਦਾ। ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਪਤਿਂ ਸੁਤੋ ਮੇ ਨੇਦृਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਪਸਦਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ ਮਹਾਨ ਸਤੀਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ: 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:

ਨੈष ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਕਾਮੋ ਮਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਉਗ੍ਰਕਰ੍ਮਾ ਭਵੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਓ ਭਲੀ, ਇਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਮੇਰੀ ਸੀ, ਨਾ ਤੇਰੀ; ਪਰ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਠੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਵਾਕ੍ਯਮੇਵਮੁਕ੍ਤਾਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍। ਇਚ੍ਛਁਲ੍ਲੋਕਾਨਪਿ ਮੁਨੇ ਸृਜੇਥਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸੁਤਮ੍ ।। ੨੯.

ਫਿਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤੀਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੁਨੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?'

ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਕਮृਜੁਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਕਾਮਮੇਵਂਵਿਧਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੯.

'ਪਤੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੋ; ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ।'

ਮਯ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਮੇਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਮਕਰੋਤ੍ ਸ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਪਸੋ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੯.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਦਲਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪੁਤ੍ਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਮੇ ਪੌਤ੍ਰੇ ਵਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ। ਤ੍ਵਯਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾ ਭਦ੍ਰੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੯.

ਓ ਸੋਹਣੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਓ ਭਲੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਭਾਰ੍ਗਵਮ੍। ਤਪਸ੍ਯਭਿਰਤਨ੍ਦਾਨ੍ਤਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਮਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।। ੨੯.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਤੀਵਤੀ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ।

ਭृਗੋਸ਼੍ਚਰੁਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਰੌਦ੍ਰਵੈष੍ਣਵਯੋਃ ਪੁਰਾ। ਯਮਨਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ ।। ੨੯.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰੂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਰੌਦ੍ਰ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਚਾਰੂ ਸਨ, ਜਮਦਗਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਾਯਾਦਂ ਗਾਧਿਃ ਕੁਸ਼ਿਕਨਨ੍ਦਨਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਹਿਤੋ (ਸਵਿਤਾ) ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਵृਤਃ ।। ੨੯.

ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਾਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਬਣਾਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਲ ਪਿਆ।

ਸਾ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ। ਕੌਸ਼ਿਕੀਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਯਂ ਮਹਾਨਦੀ ।। ੨੯.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਭਗਤ, 'ਕੌਸ਼ਿਕੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਚੱਲ ਪਿਆ।

ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ੇ ਤ੍ਵਭਵਤ੍ਸੁਵੇਣੁਰ੍ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੨੯.

ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਵੇਣੁ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਾਮਲੀ ਨਾਮ ਰੇਣੁਕਾ। ਰੇਣੁ ਕਾਯਾਨ੍ਤੁ ਕਾਮਲ੍ਯਾਂ ਤਪੋਧृਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਆਰ੍ਚੀਕੋ ਜਨਯਾਮਾਸ ਜਮਦਗ੍ਨਿਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।। ੨੯.

ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀ ਰੇਣੁਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਮਲੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਕਾਮਲੀ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਆਰਚੀਕ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।

ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਤਗਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਮ੍। ਰਾਮਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਪਾਵਕਮ੍ ।। ੨੯.

ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ ਤੇ ਧਨੁਰਵੈਦ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਰਾਮ ਸੀ — ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

ਔਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯੈਵਮृਚੀਕਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਂ ਮਹਾਮਨਾਃ। ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤੋ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ। ਮਧ੍ਯਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਫਃ ਸ਼ੁਨਃਪੁਚ੍ਛਃ ਕਨਿष੍ਠਕਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਰਚੀਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਜਮਦਗਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫ਼ਾ ਸੀ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਸ਼ੁਨਹਪੁਛਾ ਸੀ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਜਜ੍ਞੇ ਭृਗੁਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕੌਸ਼ਿਕਾਦ੍ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ।। ੨੯.

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ 'ਵਿਸ਼ਵਰਥ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।