ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਬਾਹੋਰ੍ਵ੍ਯਸਨਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਰਾ ਕਿਲ। ਹੈਹਯੈਸ੍ਤਾਲਜਂਵੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਮਾਗਤੈਃ ।। ੨੬.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਾਹੂ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਹੇਹੇ, ਤਾਲਜੰਘਾ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ਕ ਵਲੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯਵਨਾਃ ਪਾਰਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਮ੍ਬੋਜਾਃ ਪਹ੍ਲਵਾਸ੍ਤਥਾ। ਹੈਹਯਾਰ੍ਥਂ ਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਏਤੇ ਪਞ੍ਚਗਣਾਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੬.

ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਮਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵ ਵੀ, ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਹੇਹੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਬਲੀਯੋਭਿਰੇਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਪੁਙ੍ਗਵੈਃ । ਹृਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਬਾਹੁਃ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨੁ ਤਦਾ ਨृਪਃ। ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਹ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤਪੋऽਚਰਤ੍ ।। ੨੬.

ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਹੂ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ 'ਚ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤੋਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਨृਪਃ। ਵृਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਬ੍ਬਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸ ਮਮਾਰ ਚ ।। ੨੬.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਵਧੀ ਉਮਰ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਪਤ੍ਨੀ ਤੁ ਯਾਦਵੀ ਤਸ੍ਯ ਸਗਰ੍ਭਾ ਪृष੍ਠਤੋऽਨ੍ਵਗਾਤ੍ । ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤੁ ਗਰਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਦਤ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਜਿਘਾਂਸਯਾ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੇ, ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾ ਤੁ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨੌ ਤਂ ਸਮਰੋਹਯਤ੍। ਔਰ੍ਵਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਯਤ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ੀ ਔਰਵ ਨੇ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤੁ ਤਙ੍ਗਰ੍ਭਂ ਸਾਗਰੇਣ ਤਦਾ ਸਹ। ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਸਗਰਂ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।

ਔਰ੍ਵਸ੍ਤੁ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਧ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤੋऽਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ।। ੨੬.

ਔਰਵ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾਗ੍ਨੇਯਮਸੁਰੈਰਪਿ ਦੁਃਸਹਮ੍। ਸ ਤੇਨਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲੇਨੈਵ ਬਲੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਜਘਾਨ ਹੈਹਯਾਨ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਸ਼ੁਗਣਾਨਿਵ ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਹਿਣ ਸੀ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੇਹੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ਼ਕਾਨ੍ ਸਯਵਨਾਨ੍ ਕਾਮ੍ਬੋਜਾਨ੍ ਪਾਰਦਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਪਹ੍ਲਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਃਸ਼ੇषਾਨ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਨृਪਃ ।। ੨੬.

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਮਬੋਜ, ਪਾਰਦ ਅਤੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।

ਤੇ ਵਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵੀਰੇਣ ਸਗਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ਼ਰਣਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਸ਼ਰਣੈषਿਣਃ ।। ੨੬.

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਸਗਰ ਵਲੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਾਸ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਏ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਾਨ੍ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਯੇਨ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸਗਰਂ ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤੇषਾਨ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾऽਭਯਨ੍ਤਦਾ ।। ੨੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮੰਨ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਗਰਃ ਸ੍ਵਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਞ੍ਚ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਸ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ। ਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਜਘਾਨ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵੇषਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚਕਾਰ ਹ ।। ੨੬.

ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼ਕਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਸੋ ਮੁਣ੍ਡਯਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍। ਯਵਨਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਮ੍ਬੋਜਾਨਾਨ੍ਤਥੈਵ ਚ।। ੨੬.

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਯਵਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡ ਦਿੱਤੇ।

ਪਾਰਦਾ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪਹ੍ਲਵਾਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁ ਧਾਰਿਣਃ। ਨਿਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੬.

ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ਼ੇ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਡ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪਾਠ ਤੇ ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।

ਸ਼ਕਾ ਯਵਨਕਾਮ੍ਬੋਜਾਃ ਪਹ੍ਲਵਾਃ ਪਾਰਦੈਃ ਸਹ। ਕੇਲਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਾਹਿषਿਕਾ ਦਾਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚੋਲਾਃ ਖਸਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੬.

ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਹਲਵ, ਪਾਰਦ, ਕੇਲੀਸਪਰਸ਼, ਮਾਹਿਸ਼ਿਕ, ਦਾਰਵ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਖਸ—all ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਗਣਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਿਰਾਕृਤਃ। ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਗਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੬.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਗਰ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਧਰ੍ਮਵਿਜਯੀ ਰਾਜਾ ਵਿਜਿਤ੍ਯੇਮਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍। ਅਸ਼੍ਵਂ ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਵਾਜਿਮੇਧਾਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਲਈ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਚਾਰਯਤਃ ਸੋऽਸ਼੍ਵਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਪੂਰ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ। ਵੇਲਾਸਮੀਪੇऽਪਹृਤੋ ਭੂਮਿਞ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੬.

ਜਦ ਉਹ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ ਤਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਸੁਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਖਨਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਆਸੇਦੁਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ।। ੨੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਤਮਾਦਿਪੁਰੁषਂ ਦੇਵਂ ਹਰਿਂ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍। ਵਿष੍ਣੁਂ ਕਪਿਲਰੂਪੇਣ ਹਂਸਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੬.

ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਦੇਵਤਾ, ਹਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ (ਕਪਿਲ ਰੂਪ), ਹੰਸ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੇਜਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ। ਦਗ੍ਧਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤ੍ਵਵਸ਼ੇषਿਤਾਃ ।। ੨੬.

ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਗਏ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਬਚੇ।

ਬਰ੍ਹਿਕੇਤੁਃ ਸਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਰਤਸ੍ਤ੍ਰਯਃ। ਸ਼ੂਰਃ ਪਞ੍ਚਵਨਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਕਰਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੬.

ਬਰਹਿਕੇਤੁ, ਸਕੇਤੁ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਧਰਮ-ਭਗਤ, ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਪੰਚਵਨ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਵਰਾਨ੍। ਅਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾਜਿਮੇਧਸ਼ਤਂ ਤਥਾ। ਵਿਭੁਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮੁਦ੍ਰਞ੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾਸਂ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੨੬.

ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ: ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵਾਸ।

ਸ ਸਮੁਦ੍ਰੋऽਸ਼੍ਵਮਾਦਾਯ ਵਨ੍ਦਦੇ (?) ਸਰਿਤਾਂਪਤਿਃ। ਸਾਗਰਤ੍ਵਂ ਚ ਲੇਭੇ ਸ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ।। ੨੬.

ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਾਗਰ' ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।

ਤਂ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕਂ ਸੋऽਸ਼੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਆਜਹਾਰਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੨੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

षष੍ਟਿਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਗ੍ਧਾਨ੍ਯਸ਼੍ਵਾਨੁਸਾਰਿਣਾਮ੍। ਤੇषਾਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੬.

ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ—ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ।. ਸਗਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਜਾਤਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ षष੍ਟਿਸਾਹਸ੍ਰਾ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਵਾ ਵਦ ।। ੨੬.

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸਗਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਰਲੇ ਜਨਮੇ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ।। ਦ੍ਵੇ ਪਤ੍ਨ੍ਯੌ ਸਗਰਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਤਪਸਾ ਦਗ੍ਧਕਿਲ੍ਬਿषੇ। ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਿਦਰ੍ਭਦੁਹਿਤਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੨੬.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ।